نادیا زکالوند: فیلم علمی- تخیلی «دونده ماز»، براساس اولین رمان از سه‌گانه علمی- تخیلی «دوران پس از آخرالزمان» و با همین نام نوشته جیمز داشنر است. داستان درباره توماس 16 ساله است که در آسانسوری فرسوده درحالی که دچار فراموشی است از خواب بیدار می‌شود. او نمی‌داند کیست و آنجا چه می‌کند. سپس خود را میان مازی پرپیچ و خم در کنار گروهی از پسرهای دیگر می‌بیند. آنها نیز در تلاش هستند راه خود را از میان این لابیرنت پیچیده و دایم در حال تغییر پیدا کنند. «گلید» مکانی زیباست. اگرچه آب لوله‌کشی خانگی و تلویزیون کابلی در آنجا پیدا نمی‌شود اما محیطی سرسبز و حاصلخیز است و برای ساکنانش به اندازه کافی مکان برای پرورش محصول و بز، پناهگاه برای خورد و خوراک و استراحت دارد. در این سرزمین پهناور هرچقدر بخواهید می‌توانید پرسه بزنید تا اینکه ناگهان، بینی‌تان به دیوار خاکستری‌رنگ بلندی برخورد می‌کند و تازه متوجه می‌شوید دورادور سرزمین‌تان را این دیوارها محصور کرده‌اند. با این حال شما می‌توانید در این سرزمین با خیال آسوده زندگی کنید و مانند گربه زیر نور خورشید لم بدهید و همانند نوزاد در رحم مادر آسوده بمانید یا نه این مکان را زندانی بزرگ تصور کنید. اولین حسی که توماس هنگام رسیدن به سرزمین «گلید» داشت، همانند دیگران، گیجی و ابهام بود. او که حتی خود را نمی‌شناخت و اسمش را فراموش کرده بود وارد این سرزمین شده بود. ساکنان گلید او را مطمئن کردند که پس از یکی، دو روز اسمش یادش خواهد آمد. آلبی که مدت زیادی است در گلید زندگی می‌کند، گفت: این تنها چیزی است که آنها به ما اجازه می‌دهند داشته باشیم.
تمام پسرها که حافظه‌شان را از دست داده بودند در این دنیای عجیب زندگی تازه‌ای را شروع کرده بودند. همه آنها تنها تحت 3 قانون ساده که توسط آلبی بنا شده بود، زندگی می‌کردند: کار خودت را انجام بده، به دیگری صدمه نزن و هرگز به آن سوی دیوارها قدم نگذار!
اگر کسی سعی می‌کرد قدم به آن سوی دیوارها بگذارد مرگش حتمی بود چرا که آن دیوارها در واقع مازهای پیچ در پیچی بودند که دایم تغییر وضعیت می‌دادند و دروازه‌های موجود در آن، شب‌ها محکم بسته می‌شد و اگر کسی در روز آنجا می‌رفت باید قبل از بسته شدن دروازه‌ها بیرون می‌آمد وگرنه کشته می‌شد. معمولا هم بیرون آمدن از این مازهای پیچیده راحت نبود.
توماس هنوز داشت حقایق این دنیای عجیب را می‌آموخت که مشکلی پیش آمد و آن رفتن مینهو و آلبی به درون ماز و دیر کردن آنها بود. خورشید هر لحظه پایین می‌رفت و دونده‌های ماز هنوز بازنگشته بودند.
دروازه‌ها در حال بسته شدن بود که توماس، مینهو را در حالی که آلبی مجروح را با خود می‌کشید دید اما آنها خیلی آهسته حرکت می‌کردند. درست لحظه‌ای که دروازه داشت بسته می‌شد توماس داخل پرید تا به مینهو و آلبی کمک کند اما دیگر خیلی دیر شده بود و هر سه گرفتار شدند.
پریدن توماس به درون ماز حرکتی هوشمندانه نبود اما این عمل متهورانه کار مثبت و درستی بود که باید انجام می‌شد و وقتی که مینهو قصد داشت فرار کند و فقط خودش را نجات دهد توماس مصمم بود زندگی آلبی را نجات دهد و وقتی موجود درون ماز به نام «گریور» به سمت آنها حمله‌ور شد، توماس با او به جنگ پرداخت. این صحنه یکی از نکات مثبت فیلم و سرشار از حس نوعدوستی و ایثار است.
نکته مثبت دیگر این است که توماس نمی‌پذیرد برای همیشه در این زندان سرسبز زندگی کند و به دنبال راهی برای رهایی از مکانی است که خود را متعلق به آن نمی‌داند.
او تصمیم می‌گیرد راهی برای گذشتن از ماز پیدا کند و تلاش خود را انجام دهد، حال موفق می‌شد یا شکست می‌خورد و جانش را از دست می‌داد. او می‌خواست هرطور شده راهی به سوی آزادی پیدا کند و در عین حال می‌تواند دیگران را نیز راضی کند که به سرنوشت فعلی‌شان تن ندهند.
فضای فیلم دونده ماز بسیار تاریک، خشن و گاهی بدزبان است تا آنجا که برخی صحنه‌ها را نمی‌توانید به راحتی تماشا کنید، حتی مناسب نوجوانان نیست. در میان فضای تاریک فیلم، داستان به سختی می‌تواند برخی از مسائلی که نوجوانان با آنها دست به گریبان هستند را مطرح کند و همچنین درست مانند این است که می‌گوید سرزمین «گلید» فضای امنی است که می‌توانید تا زمانی که از قوانین پیروی کنید با خیال آسوده زندگی کنید و برعکس فضای ماز مکانی خطرناک و گاهی مرگبار است، حقیقت تلخی که بزرگ‌ترها آن را به خوبی می‌دانند اما کودکان به خاطر وجود وسوسه‌ها نمی‌توانند برای همیشه در این فضای امن باقی بمانند.
توماس احساس می‌کند که باید کاری مهم انجام دهد و وقتی اندکی بیشتر از گذشته‌اش را به خاطر می‌آورد خجالت‌زده می‌شود زیرا پی می‌برد او هرگز قهرمان نبوده است. البته اینطور به نظر می‌رسد که اعمال گذشته توماس پاک شده‌اند و او الان آزاد است تا کسی که می‌خواهد- یا نیاز دارد – باشد. حتی اگر بتواند در مدت زمان خیلی خیلی کم چنین فردی باشد.
داستان کاملا نشان نمی‌دهد که دلیل و هدف وجود ماز چیست؟ اما ما کاملا می‌فهمیم که توماس اینجاست تا نهایت سعی خود را برای رویارویی با آن انجام دهد. آیا توماس فیلم، نقش حضرت موسی را دارد و می‌خواهد مردمش را به سمت آزادی هدایت کند؟ یا مانند عیسی مسیح می‌خواهد خود را برای رسیدن به چیزی بهتر قربانی کند یا خیر صرفا نوجوانی است که قصد دارد مراقب دوستانش باشد؟
فیلم «دونده ماز» در باتون روژ یکی از شهرهای ایالت اوئیزیانا فیلمبرداری شده است. این فیلم با بودجه 34 میلیونی ساخته شد اما تاکنون موفق شده بیش از 192 میلیون دلار فروش کند و به دلیل اجرای خوب بازیگران و فضای تیره و جلوه‌های بصری توانسته نظر مثبت منتقدان را به خود جلب کند. رافرگازمن از نیوزدی به آن 3 از 4 ستاره داده و گفته فیلم خوش‌ساخت و سرگرم‌کننده‌ای است. در سایت راتن تومیتو نیز از 10 امتیاز امتیاز 9/5 را براساس 113 نقد کسب کرده است.
شناسنامه فیلم
کارگردان: وس بال/ فیلمنامه: نوآ اوپنهایم، گرانت پیرس می‌یرز، تی‌اس نولین/ بازیگران: دیلن اوبرایان (توماس)، امل آمین (آلبی)، کی هونگ‌لی (مین هو)، بلیک کوپر (چاک)، توماس برادی- سنگستر (نیوت)/ فیلمبردار: انریکه چدیاک/ مدت فیلم: 113 دقیقه.
منبع: http://www.pluggedin.com/