از آنجا که 70 درصد از دهک‌های پایین درآمدی جامعه از 30 درصد و دهک‌های بالا و توانمند کشور سالیان سال به راحتی از 70 درصد یارانه‌های دولتی استفاده می‌کنند، زمان آن رسیده تا مجلس نیز اهمیت این موضوع را مورد توجه قرار دهد و با طرح هدفمند شدن یارانه‌ها در راستای عدالت‌محوری، مصرف بهینه و تحقق اصلاح الگوی مصرف آنچنان که مورد تاکید رهبر انقلاب قرار گرفته است همراهی لازم را با دولت انجام دهد تا با قانونمند شدن آن از اتلاف منابع جلوگیری به عمل آید. موضوع هدفمند شدن یارانه‌ها می‌تواند با چند هدف عملی شود؛ ابتدا یارانه‌ها در بخش مصرف باید به گروه‌های اجتماعی اي انتقال یابد که واقعا مستحق دریافت آن بوده یا اینکه آن گروه‌ها در شرایط ضعف اقتصادی قرار گرفته باشند، چرا که وظیفه دولت بوده که در راستای رعایت عدالت اقتصادی، گروه‌های اجتماعی و دهک‌های پایین درآمدی جامعه را به نوعی توانمند کند یا اینکه به شیوه‌ای خاص مورد حمایت خود قرار دهد. این نکته حائز اهمیت است که هدفمند شدن یارانه‌ها فقط به رعایت عدالت در مصرف بهینه ختم نمی‌شود، پس ضروری است هر از گاهی در بودجه‌های سالانه، برنامه‌های پنج ساله و... بخش تولید نیز مورد توجه قرار گیرد تا در راستای دستیابی به اقتصادی پویا، آن دسته از بنگاه‌های اقتصادی و بخش‌های تولیدی، خدماتی، توزیعی، وارداتی و صادراتی که به نحوی در شرایط بحران اقتصادی قرار گرفته‌اند از سوی دولت مورد توجه قرار گیرند. چنین موضوعی علاوه بر ایجاد اشتغال و ثبات آن، رقابت‌پذیری مناسب را در تولید داخلی، مصرف بهینه و کارآمدی بخش صادرات و درآمدزایی مطلوب به دنبال دارد. دیگر اینکه یارانه‌های فراگیر شرایط غیرقابل تحملی را به بودجه دولت تحمیل کرده و اکنون فرصت مناسبی است که برنامه‌ای قانونی شکل گیرد تا بتوان یارانه‌های فراگیر را از دهک‌های بالای درآمدی و بنگاه‌های اقتصادی که نیاز به حمایت ندارند برداشته و شعار عدالت‌محوری و اصلاح الگوی مصرف نمود عملی پیدا کند. اگرچه ممکن است هدفمند کردن یارانه‌ها که مورد توجه جدی همگان است در کوتاه‌مدت اجرا نشود اما چنانكه با همراهی مجلس این طرح شکل قانونی به خود گیرد و در بودجه‌های سالانه گنجانده شود در چند سال به راحتی انجام می‌شود. ولی اصلاح الگوی مصرف جنبه‌های مختلفی دارد و نیازمند تغییر ساختارها و ایجاد سیاست‌های خاصی از سوی دولت است، چرا که این موضوع باید در همه عرصه‌های اقتصادی و اجتماعی مورد بررسی قرار گیرد تا با فرهنگ سازی و پیروی از الگوی اقتصاد اسلامی بحث مصارف و اصلاح آن در اقتصاد کشور گنجانده شود. در کشوری اسلامی چون ایران نباید تلفات منابع، ضایعات و دورریز محصولات بخش کشاورزی وجود داشته باشد بلکه باید با برنامه‌ریزی صحیح و تلاش دولت و مجلس، تلفات و مصارف به حداقل ممکن رسیده به‌طوری که جامعه از امکانات موجود استفاده لازم را به عمل آورد.
* عضو هیات علمی دانشگاه هدفمندی یارانه‌ها مصداق بزرگ اصلاح الگوي مصرف
از آنجا که 70 درصد از دهک‌های پایین درآمدی جامعه از 30 درصد و دهک‌های بالا و توانمند کشور سالیان سال به راحتی از 70 درصد یارانه‌های دولتی استفاده می‌کنند، زمان آن رسیده تا مجلس نیز اهمیت این موضوع را مورد توجه قرار دهد و با طرح هدفمند شدن یارانه‌ها در راستای عدالت‌محوری، مصرف بهینه و تحقق اصلاح الگوی مصرف آنچنان که مورد تاکید رهبر انقلاب قرار گرفته است همراهی لازم را با دولت انجام دهد تا با قانونمند شدن آن از اتلاف منابع جلوگیری به عمل آید. موضوع هدفمند شدن یارانه‌ها می‌تواند با چند هدف عملی شود؛ ابتدا یارانه‌ها در بخش مصرف باید به گروه‌های اجتماعی اي انتقال یابد که واقعا مستحق دریافت آن بوده یا اینکه آن گروه‌ها در شرایط ضعف اقتصادی قرار گرفته باشند، چرا که وظیفه دولت بوده که در راستای رعایت عدالت اقتصادی، گروه‌های اجتماعی و دهک‌های پایین درآمدی جامعه را به نوعی توانمند کند یا اینکه به شیوه‌ای خاص مورد حمایت خود قرار دهد. این نکته حائز اهمیت است که هدفمند شدن یارانه‌ها فقط به رعایت عدالت در مصرف بهینه ختم نمی‌شود، پس ضروری است هر از گاهی در بودجه‌های سالانه، برنامه‌های پنج ساله و... بخش تولید نیز مورد توجه قرار گیرد تا در راستای دستیابی به اقتصادی پویا، آن دسته از بنگاه‌های اقتصادی و بخش‌های تولیدی، خدماتی، توزیعی، وارداتی و صادراتی که به نحوی در شرایط بحران اقتصادی قرار گرفته‌اند از سوی دولت مورد توجه قرار گیرند. چنین موضوعی علاوه بر ایجاد اشتغال و ثبات آن، رقابت‌پذیری مناسب را در تولید داخلی، مصرف بهینه و کارآمدی بخش صادرات و درآمدزایی مطلوب به دنبال دارد. دیگر اینکه یارانه‌های فراگیر شرایط غیرقابل تحملی را به بودجه دولت تحمیل کرده و اکنون فرصت مناسبی است که برنامه‌ای قانونی شکل گیرد تا بتوان یارانه‌های فراگیر را از دهک‌های بالای درآمدی و بنگاه‌های اقتصادی که نیاز به حمایت ندارند برداشته و شعار عدالت‌محوری و اصلاح الگوی مصرف نمود عملی پیدا کند. اگرچه ممکن است هدفمند کردن یارانه‌ها که مورد توجه جدی همگان است در کوتاه‌مدت اجرا نشود اما چنانكه با همراهی مجلس این طرح شکل قانونی به خود گیرد و در بودجه‌های سالانه گنجانده شود در چند سال به راحتی انجام می‌شود. ولی اصلاح الگوی مصرف جنبه‌های مختلفی دارد و نیازمند تغییر ساختارها و ایجاد سیاست‌های خاصی از سوی دولت است، چرا که این موضوع باید در همه عرصه‌های اقتصادی و اجتماعی مورد بررسی قرار گیرد تا با فرهنگ سازی و پیروی از الگوی اقتصاد اسلامی بحث مصارف و اصلاح آن در اقتصاد کشور گنجانده شود. در کشوری اسلامی چون ایران نباید تلفات منابع، ضایعات و دورریز محصولات بخش کشاورزی وجود داشته باشد بلکه باید با برنامه‌ریزی صحیح و تلاش دولت و مجلس، تلفات و مصارف به حداقل ممکن رسیده به‌طوری که جامعه از امکانات موجود استفاده لازم را به عمل آورد.
* عضو هیات علمی دانشگاه ارسال نظر
پربیننده