
علی بخشایش: علیرضا زاکانی، نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی دیروز ـ سهشنبه ـ در مجلس مطلبی را بیان کرد که شاید در دل بسیاری از دوستداران انقلاب و علاقهمندان پیشرفت کشور نگرانیهایی ایجاد کرده باشد. وی ابراز داشت: «طبق اطلاعات و اخبار واصله توافقات هستهای بین هیأت ایرانی و طرف آمریکایی نهایی شده است».
زاکانی افزود: «اخبار واصله حکایت از عبور از خطوط قرمز نظام اسلامی در توافق ضمنی دارد که بیشک منجر به تضییع حقوق ملت ایران و پایمال شدن دستاوردهای هستهای خواهد شد».
نماینده تهران در ادامه سخنانش یادآور شد: «پذیرش خواستههای ظالمانه طرف آمریکایی در کاهش غنیسازی و تغییر ماهیت بخشهایی از صنعت غنیسازی در مقابل لغو بخش کوچکی از تحریمها، برای ملت رشید ایران غیرقابل قبول و موجب ضرر به منافع ملی و مصالح انقلاب اسلامی است».
تا لحظه نگارش این وجیزه، دستگاه دیپلماسی دولت یازدهم یا دیگر مقامات دولتی نسبت به این سخنان آقای دکتر زاکانی واکنشی نشان ندادهاند اما اگر هم واکنشی نشان دهند، بهنظر میرسد جز تکذیب آن «اخبار واصله» و تاکید بر غیردقیق بودن آنها نباید چیز دیگری باشد. جدا از این واکنش احتمالی و صحت یا عدم صحت آن اخبار واصله، توجه به یک نکته قطعا میتواند نگرانی اصحاب انقلاب را در این باره کاهش دهد و آن موجودیتی بهنام «عقل ابزاری» است که قطعا در تیم مذاکرهکننده فعلی، بهنحو اتم و اکمل وجود دارد، از آن رو که بقای خود را اصل اولیه دانسته و معتقدند توافق با قدرتهای بینالمللی در مساله هستهای است که بقای آنها را تضمین میکند. پیش از این، وزیر امور خارجه صراحتا به این واقعیت در نیویورک اذعان کرده بود که اگر توافق حاصل نشود، امیدها از جریان توافقطلب نیز بریده خواهد شد و ابر غربستیزی بار دیگر فضای ایران را برای چشمهای ناظران غربی مهآلود خواهد کرد. بر این اساس، کسانی که به هر قیمت بهدنبال توافق هستند، براساس «عقل ابزاری» بهدنبال منافعی در داخل کشور میگردند و همانطور که پیشتر نگاشته شد، در واقع این طرفی خاص در ایران است که در مسیر مذاکرات بهدنبال «مصرف داخلی» است، چه، جریان دموکراتها در آمریکا دستکم انتخابات میاندورهای کنگره را از هماکنون باخته و ظاهرا در بعضی جاها به آن اذعان هم کرده است!
در روابط بینالملل، بازیگرانی که به عقل ابزاری وفادارند، «بازیگران عاقل» خوانده میشوند، آنها که منافع حیاتی خود را بر هر چیز دیگر ترجیح میدهند، آنها که حاضر نیستند منافع حیاتی را پای هیچچیز حتی ایدئولوژی و مکتب قربانی کنند. در فضای سیاست داخلی هم چنین بازیگرانی همیشه بوده و هستند که ابتدا اولدورم و بولدورمشان دنیا را برمیدارد اما تا هزینه بالا رفت و فشار افزون شد، به لانه میخزند و حتی بعضا از گذشته خود برائت میجویند. این از آن رو است که منافع حیاتی برای اینان با «بقا» تعریف میشود، نه با «هویت».
این دسته «بازیگران عاقل» - بدان معنا که شرحش رفت – تمام رفتارها و اقدامات سیاسی خود را بر مبنای «هزینه – فایده» مادی استوار میکنند و گاه ممکن است روی چنین رویکردی نام «اعتدال» هم بگذارند. اینان برای کسب رای اعتماد از مجلس، «ونتی» سخن میگویند اما به هنگامه عمل، «مورگنتایی» عمل میکنند. با این اوصاف، آندسته از بازیگران عاقلی که مذاکره میکنند تا در صحنه داخلی باقی بمانند و دود غربستیزی از خاکستر غربگراییشان برنخیزد، هرگز تن به توافقی نخواهند داد که هزینه آن در همین محیطی که بهدنبال بقا در آن هستند، از فایدهاش بیشتر باشد.
خطوط قرمزی که رهبر حکیم انقلاب اسلامی تعیین و ترسیم کردهاند، خطوط قرمز همه فرزندان راستین انقلاب و عاشقان پولادین ولایت است که اولین درس عاشقی را در مکتب عاشورا فراگرفتهاند. آندسته بازیگران عاقل خوب میدانند که برای اینکه از گزند غیرت دینی ولایتمداران در امان بمانند، از خطوط قرمز ولی امر نباید عبور کنند. آنان خوب میدانند عبور از چنین خطوط قرمزی چه هزینههایی دارد و ممکن است اصلا فرصت فکر کردن به انتخابات آتی را از آنها بگیرد، چه رسد به اینکه برای ماندن در کرسی قدرت برنامهریزی کنند.
خطوط قرمزی که رهبر انقلاب تعیین کردهاند، تنها توسط شخص ایشان قابل تغییر است و لاغیر. مقام معظم رهبری هم همواره ثابت کردهاند در تبیین سیاستهای کلان که شرعا و قانونا در اختیار ایشان است، تمام منافع کشور را اعم از منافع هویتی و منافع مادی لحاظ میکنند.
نگرانی درباره عبور از خطوط قرمز چندان محل اعتنا نیست. نیروهایی در بطن جامعه وجود دارند که «بازیگران عاقل» نمیخواهند با آنها در بیفتند. حداکثر گزند اینها همان صورت سرخ کردن و فریاد زدن در محافل دانشجویی است؛ آنگاه که با سوال دانشجوی بسیجی و مذهبی مواجه میشوند. گزندی بیش از این در انگارههای وجودی این جماعت قابل تعریف نیست. اصحاب انقلاب، نگران چیزی نباشند.