در روزهایی که ژاپن به‌عنوان یکی از قدرت‌های اقتصادی جهان در بخش صادرات با نزول و سقوط دست به گریبان است و بدترین شرایط خود را از زمان جنگ دوم جهانی تجربه می‌کند و در زمانی که ساختار سیاسی این کشور در نتیجه جدال میان حزب حاکم و معارضان به تزلزل افتاده، ژاپن در آستانه یک تحول عظیم و انقلابی در حوزه اقتصاد و سیاست قرار دارد؛ تحولی که دوران درخشان پس از جنگ برای این غول شرق آسیا با چالش جدی مواجه خواهد ساخت. البته این تحول فراگیر تبعات و پیامدهایی ملموس برای دیگر کشورهای جهان بویژه غربی‌ها به دنبال خواهد داشت.
نقش سیاسی و امنیتی تعیین‌کننده ژاپن را غالبا بسیاری در غرب به خوبی درک نکرده‌اند، اما بسیاری از تحلیلگران نکته‌سنج و ریزبین مسائل سیاسی به خوبی از نقش مهم ژاپن در برقراری ثبات در شرق آسیا و تامین منافع آمریکا آگاهند. اگر بحران داخلی فعلی در ژاپن باعث شود رهبران این کشور از افزایش تاثیرات خود در صحنه بین‌الملل غافل شوند و خود را سرگرم اوضاع داخلی کنند تازه آن وقت بسیاری اهمیت ژاپن را درک خواهند کرد.
آشفتگی سیاسی اخیر در ژاپن رهبران این کشور را به سردرگمی عجیبی سوق داده است. ناظران معتقدند اوضاع به نحوی است که احتمالا سیطره 50 ساله و یکطرفه حزب حاکم به روزهای پایانی خود نزدیک خواهد شد. در دهه گذشته سیستم حزبی و جناحی در ژاپن به ضرر حزب لیبرال دموکرات حاکم حرکت کرده و محبوبیت انتخاباتی این حزب در مناطق شهری و حتی در روستاها در اثر مانورهای تبلیغاتی گسترده حزب مخالف یعنی حزب دموکراتیک ژاپن (DJP) بشدت تضعیف شده بود. با وجود اینکه حزب دموکرات در سال 2007 اکثریت کرسی‌های مجلس خواص ژاپن را به دست گرفت اما متاسفانه ساختار سیاسی این کشور از حالت تک‌حزبی خارج نشده. در اوضاع فعلی ایچیرو اوزاوا، رهبر معارضان تلاش می‌کند با تقدس‌زدایی از رهبران حزب حاکم راه را برای ورود طرفداران خود بر مسند قدرت باز کند و خود نیز به‌عنوان نخست‌وزیر در پارلمان سوگند یاد کند.
از طرف دیگر اوضاع اقتصادی ژاپن جنجال‌های فراوانی را دامن زده است. مدل صادراتی ژاپن مدت‌ها به‌عنوان یک الگوی جهانی مطرح بود که در محافل علمی و اقتصادی مورد بحث و تحلیل قرار می‌گرفت و از آن به‌عنوان یکی از ارکان توسعه پایدار ژاپن در دوران پس از جنگ یاد می‌شد اما حال با سقوط 49 درصدی صادرات این کشور در ماه فوریه برخی حوزه‌های صنعت همچون خودروسازی تا مرز 70 درصد سقوط را تجربه کرده‌اند و بسیاری گمان می‌کنند این سقوط وحشتناک به تزلزل جدی جایگاه این کشور در عرصه سیاست خواهد انجامید.
در این میان موقعیت ویژه ژاپن و شرق آسیا با دسترسی گسترده به بنادر مهم منطقه، مسیرهای کشتیرانی و نزدیکی به دو کشور پرجمعیت جهان یعنی هند و چین که دو منبع سنگین و پروزن تسلیحاتی جهان محسوب می‌شوند همواره جایگاه مهمی را برای این کشور در ذهن سران ایالات متحده به وجود آورده است و در تمام این سال‌ها ژاپن سوپاپ اطمینان آمریکا‌یی‌ها در منطقه برای ایجاد تعادل و توازن امنیتی به حساب می‌آمده است. در دهه‌های گذشته ژاپن و آمریکا همواره پیمان محکمی در حوزه‌های نظامی داشته‌اند و همواره جنگنده‌های ژاپنی در رهگیری زیردریایی‌های شوروی نقش مهمی ایفا می‌کردند، حال این نقش به نوعی در برابر دولت نظامی چین تکرار می‌شود. رشد قابل ملاحظه چین و افزایش وزن پکن در معادلات سیاسی و نظامی منطقه در شرایطی اتفاق افتاد که حزب حاکم ژاپن با درجازدن بر سر ارزش‌های به اصطلاح دموکراسی و تلاش برای بسط این معیارها در شرق آسیا، موقعیت متحد اصلی‌اش آمریکا را در مصاف با چین تضعیف کرده است و هنگامی که منابع مالی ژاپن هر روز بیش از قبل در حال ته کشیدن است، چینی‌ها سرمست از ثروت‌های عظیم اندوخته شده عرصه را بیشتر از قبل بر آمریکا‌یی‌ها تنگ می‌کنند.
ژاپنی‌ها با اصول عجیب و لایتغیر خود در عرصه سیاست داخلی در سال‌های گذشته خود را از بسیاری از قراردادهای شیرین تجارت آزاد محروم کرده‌اند اما در همین حال پکن با انعقاد قراردادی سنگین سایه خود را بر فعالیت‌های اقتصادی ژاپن پهن کرده است. محدودیت‌های قانون اساسی در ژاپن مجال پیوستن به بسیاری از فعالیت‌های امنیتی بین‌المللی را از دولت این کشور گرفته اما در عوض همکاری‌های وسیع چین با ماموریت‌های صلح‌طلبانه سازمان ملل وزن این کشور را در عرصه بین الملل افزایش داده است و خلاصه بسیاری به این نتیجه رسیده‌اند که ژاپن رفته‌رفته در سایه قدرت در حال ظهور چین محو خواهد شد. همه اینها در روزهایی اتفاق می‌افتند که دولت جدید آمریکا شعار اصلی خود را فاصله گرفتن از گفتمان غالب دوران بوش قرار داده و احتمالا پیمان راهبردی با ژاپن نیز تضعیف خواهد شد و ژاپن با شرایط موجود دیگر نمی‌تواند همچون دولت‌هایی مانند بریتانیا، کانادا و استرالیا یک متحد پایدار فرامنطقه‌ای برای آمریکا باقی بماند و اگر بنا باشد ژاپنی‌ها به اصرار خود در حفظ ارزش‌های پایدار ملی و بین‌المللی ادامه دهند احتمالا در این عرصه غائله را به دیگران واگذار خواهند کرد. آمریکا با اوضاع فعلی در ژاپن احتمالا برای حفظ امنیت پایگاه‌های خود در آسیا تصمیمات جدیدی را اتخاذ خواهند کرد و با بی‌علاقگی فعلی سران ژاپن به موضوعات امنیتی این مساله اتفاقی قریب‌الوقوع خواهد بود.
بنابراین ژاپن در سیمای کنونی به یک مشکل اساسی برای آمریکا تبدیل شده است. عقب‌نشینی ژاپن در برابر تهدیداتی چون چین و کره شمالی این کشورها را به راحتی در مقابل آمریکا قرار خواهد داد و آمریکا احتمالا دیگر قادر به ایفای نقشی منعطف و تاثیرگذار در منطقه شرق آسیا نخواهد بود.
هیچکس نمی‌تواند منکر این شود که ژاپنی‌ها اوضاع بغرنجی را در داخل تجربه می‌کنند اما ناگفته پیداست که آنها دیگر قادر به ایفای نقش درخشان گذشته نخواهند بود و اگر چنین داستانی به واقعیت تبدیل شود جهان سرانجام به اهمیت جایگاه حیاتی ژاپن در ثبات و امنیت منطقه پی خواهد برد.
نویسنده: مایکل اوسلین
مترجم: مجتبی صادقیان
منبع: فارین پالیسی آمریکا در آسیای شرقی منزوی می‌شود
در روزهایی که ژاپن به‌عنوان یکی از قدرت‌های اقتصادی جهان در بخش صادرات با نزول و سقوط دست به گریبان است و بدترین شرایط خود را از زمان جنگ دوم جهانی تجربه می‌کند و در زمانی که ساختار سیاسی این کشور در نتیجه جدال میان حزب حاکم و معارضان به تزلزل افتاده، ژاپن در آستانه یک تحول عظیم و انقلابی در حوزه اقتصاد و سیاست قرار دارد؛ تحولی که دوران درخشان پس از جنگ برای این غول شرق آسیا با چالش جدی مواجه خواهد ساخت. البته این تحول فراگیر تبعات و پیامدهایی ملموس برای دیگر کشورهای جهان بویژه غربی‌ها به دنبال خواهد داشت.
نقش سیاسی و امنیتی تعیین‌کننده ژاپن را غالبا بسیاری در غرب به خوبی درک نکرده‌اند، اما بسیاری از تحلیلگران نکته‌سنج و ریزبین مسائل سیاسی به خوبی از نقش مهم ژاپن در برقراری ثبات در شرق آسیا و تامین منافع آمریکا آگاهند. اگر بحران داخلی فعلی در ژاپن باعث شود رهبران این کشور از افزایش تاثیرات خود در صحنه بین‌الملل غافل شوند و خود را سرگرم اوضاع داخلی کنند تازه آن وقت بسیاری اهمیت ژاپن را درک خواهند کرد.
آشفتگی سیاسی اخیر در ژاپن رهبران این کشور را به سردرگمی عجیبی سوق داده است. ناظران معتقدند اوضاع به نحوی است که احتمالا سیطره 50 ساله و یکطرفه حزب حاکم به روزهای پایانی خود نزدیک خواهد شد. در دهه گذشته سیستم حزبی و جناحی در ژاپن به ضرر حزب لیبرال دموکرات حاکم حرکت کرده و محبوبیت انتخاباتی این حزب در مناطق شهری و حتی در روستاها در اثر مانورهای تبلیغاتی گسترده حزب مخالف یعنی حزب دموکراتیک ژاپن (DJP) بشدت تضعیف شده بود. با وجود اینکه حزب دموکرات در سال 2007 اکثریت کرسی‌های مجلس خواص ژاپن را به دست گرفت اما متاسفانه ساختار سیاسی این کشور از حالت تک‌حزبی خارج نشده. در اوضاع فعلی ایچیرو اوزاوا، رهبر معارضان تلاش می‌کند با تقدس‌زدایی از رهبران حزب حاکم راه را برای ورود طرفداران خود بر مسند قدرت باز کند و خود نیز به‌عنوان نخست‌وزیر در پارلمان سوگند یاد کند.
از طرف دیگر اوضاع اقتصادی ژاپن جنجال‌های فراوانی را دامن زده است. مدل صادراتی ژاپن مدت‌ها به‌عنوان یک الگوی جهانی مطرح بود که در محافل علمی و اقتصادی مورد بحث و تحلیل قرار می‌گرفت و از آن به‌عنوان یکی از ارکان توسعه پایدار ژاپن در دوران پس از جنگ یاد می‌شد اما حال با سقوط 49 درصدی صادرات این کشور در ماه فوریه برخی حوزه‌های صنعت همچون خودروسازی تا مرز 70 درصد سقوط را تجربه کرده‌اند و بسیاری گمان می‌کنند این سقوط وحشتناک به تزلزل جدی جایگاه این کشور در عرصه سیاست خواهد انجامید.
در این میان موقعیت ویژه ژاپن و شرق آسیا با دسترسی گسترده به بنادر مهم منطقه، مسیرهای کشتیرانی و نزدیکی به دو کشور پرجمعیت جهان یعنی هند و چین که دو منبع سنگین و پروزن تسلیحاتی جهان محسوب می‌شوند همواره جایگاه مهمی را برای این کشور در ذهن سران ایالات متحده به وجود آورده است و در تمام این سال‌ها ژاپن سوپاپ اطمینان آمریکا‌یی‌ها در منطقه برای ایجاد تعادل و توازن امنیتی به حساب می‌آمده است. در دهه‌های گذشته ژاپن و آمریکا همواره پیمان محکمی در حوزه‌های نظامی داشته‌اند و همواره جنگنده‌های ژاپنی در رهگیری زیردریایی‌های شوروی نقش مهمی ایفا می‌کردند، حال این نقش به نوعی در برابر دولت نظامی چین تکرار می‌شود. رشد قابل ملاحظه چین و افزایش وزن پکن در معادلات سیاسی و نظامی منطقه در شرایطی اتفاق افتاد که حزب حاکم ژاپن با درجازدن بر سر ارزش‌های به اصطلاح دموکراسی و تلاش برای بسط این معیارها در شرق آسیا، موقعیت متحد اصلی‌اش آمریکا را در مصاف با چین تضعیف کرده است و هنگامی که منابع مالی ژاپن هر روز بیش از قبل در حال ته کشیدن است، چینی‌ها سرمست از ثروت‌های عظیم اندوخته شده عرصه را بیشتر از قبل بر آمریکا‌یی‌ها تنگ می‌کنند.
ژاپنی‌ها با اصول عجیب و لایتغیر خود در عرصه سیاست داخلی در سال‌های گذشته خود را از بسیاری از قراردادهای شیرین تجارت آزاد محروم کرده‌اند اما در همین حال پکن با انعقاد قراردادی سنگین سایه خود را بر فعالیت‌های اقتصادی ژاپن پهن کرده است. محدودیت‌های قانون اساسی در ژاپن مجال پیوستن به بسیاری از فعالیت‌های امنیتی بین‌المللی را از دولت این کشور گرفته اما در عوض همکاری‌های وسیع چین با ماموریت‌های صلح‌طلبانه سازمان ملل وزن این کشور را در عرصه بین الملل افزایش داده است و خلاصه بسیاری به این نتیجه رسیده‌اند که ژاپن رفته‌رفته در سایه قدرت در حال ظهور چین محو خواهد شد. همه اینها در روزهایی اتفاق می‌افتند که دولت جدید آمریکا شعار اصلی خود را فاصله گرفتن از گفتمان غالب دوران بوش قرار داده و احتمالا پیمان راهبردی با ژاپن نیز تضعیف خواهد شد و ژاپن با شرایط موجود دیگر نمی‌تواند همچون دولت‌هایی مانند بریتانیا، کانادا و استرالیا یک متحد پایدار فرامنطقه‌ای برای آمریکا باقی بماند و اگر بنا باشد ژاپنی‌ها به اصرار خود در حفظ ارزش‌های پایدار ملی و بین‌المللی ادامه دهند احتمالا در این عرصه غائله را به دیگران واگذار خواهند کرد. آمریکا با اوضاع فعلی در ژاپن احتمالا برای حفظ امنیت پایگاه‌های خود در آسیا تصمیمات جدیدی را اتخاذ خواهند کرد و با بی‌علاقگی فعلی سران ژاپن به موضوعات امنیتی این مساله اتفاقی قریب‌الوقوع خواهد بود.
بنابراین ژاپن در سیمای کنونی به یک مشکل اساسی برای آمریکا تبدیل شده است. عقب‌نشینی ژاپن در برابر تهدیداتی چون چین و کره شمالی این کشورها را به راحتی در مقابل آمریکا قرار خواهد داد و آمریکا احتمالا دیگر قادر به ایفای نقشی منعطف و تاثیرگذار در منطقه شرق آسیا نخواهد بود.
هیچکس نمی‌تواند منکر این شود که ژاپنی‌ها اوضاع بغرنجی را در داخل تجربه می‌کنند اما ناگفته پیداست که آنها دیگر قادر به ایفای نقش درخشان گذشته نخواهند بود و اگر چنین داستانی به واقعیت تبدیل شود جهان سرانجام به اهمیت جایگاه حیاتی ژاپن در ثبات و امنیت منطقه پی خواهد برد.
نویسنده: مایکل اوسلین
مترجم: مجتبی صادقیان
منبع: فارین پالیسی ارسال نظر
پربیننده