عیار و عیاری
آخرین بازماندگان عیاران که بیشتر به کاریکاتور عیاران شبیه بودند کلاه مخملی‌ها بودند که در سال‌های آخر قبل از پیروزی انقلاب اسلامی، عمرشان را دادند به شما و به جای غزل‌های کوچه‌باغی، غزل خداحافظی خواندند و الفاتحه. این اواخر دیگر چیزی از مظاهر جوانمردی و فتوت برایشان باقی نمانده بود، به جز لفظ و لفاظی به زبان لوطی‌گری و موسیقی باباکرمی و سینمای آب‌دوغ‌خیاری و ترانه‌های کوچه‌بازاری و بس و این طبیعی است که هر چیزی به موازات و به اندازه خودش توان تاثیرگذاری بر پیرامون خود را دارد.
یک زمان در دوره‌هایی عیاران در حد و اندازه‌های تاریخی خود مورد تایید عارفان بودند و گاه نیز خود در کسوت صوفیه از بنیانگذاران نهضت سربداران و چه و چه و نیز مورد ستایش شاعران بزرگی همچون سنایی، حافظ، مولوی، عراقی و دیگران.
اما آیا امروزه با رخت بر بستن عیاران و جوانمردان از صحنه روزگار که خود در روزگارانی دارای تشکل و سازمانی بودند، شیوه و آیین عیاری و جوانمردی نیز از عالم رخت بر بسته که کمتر حرفی از آن در میان است و به موازات آن، شعر و ادبیات ما نیز در برابرش خاموش؟
شکی نیست که هرچه زمان می‌گذرد و مظاهر تجدد جلوه‌هایش را بیشتر در زندگی ما نشان می‌دهد محتوای هر چیز به موازات عصر خود شکل‌های دیگری می‌گیرد. البته گاه ممکن است این اشکال به واسطه عدم قدرت کافی و عدم کارایی در ایجاد کیفیت، در محتوای هرچیز تاثیر گذاشته، حتی از ماهیت و هویت آن نیز تا حدی بکاهد. از این رو عیاری و جوانمردی امروزه شکل‌های خودش را دارد و از طریق روش‌ها و شیوه‌های امروزین خودش عمل می‌کند، چرا که آن شکل و تشکل عیاری و جوانمردی خاصه جامعه فئودالی بود. برهمین اساس، شعر و ادبیات ما نیز به موازات این تغییر در آیین جوانمردی و عیاری، بالطبع باید شکل‌های دیگری از خود بروز دهد.
با همه این احوال، سوال این است که شعر امروز به موازات این تغییر اجتماعی، کمتر به مضمون جوانمردی و رادی و آزادگی نمی‌پردازد و اگر هم می‌پردازد هنوز و همچنان کم و بیش با نوع بیان و زبان شاعران کلاسیک این کار را می‌کند. در صورتی که هر عمل و محتوایی به موازات تغییرات تاریخی و اجتماعی خود تغییر شکل داده و به شکل امروزین خود درآمده است. عده‌ای هم که واقعا یا مثلاً به زبان امروزی، در این‌باره و با اینگونه مضامین شعر می‌گویند، یا محتوای اصلی اینگونه مضامین را فراموش کرده‌اند یا به زبان احساساتی آبکی و سوسولی از جوانمردی و رادی حرف می‌زنند، در صورتی که اینگونه مضامین هنوز که هنوز است، حتی با بروز مشکل‌های امروزینش، زبانی پرطنین و حماسی می‌خواهد نه‌زبانی آرام، البته منظور نه‌همچون زبان حماسی شاهنامه، بلکه حداقل زبانی در حد زبان شعرهای شاعر بزرگ معاصر مهدی اخوان ثالث، چه در آنجا که غیرمستقیم به رادی و جوانمردی می‌پردازد و چه در آنجا که از فقدان آن می‌گوید، چرا که با اینگونه سرودن نیز همچنان در پی ستایش رادی و جوانمردی است.
مهم‌تر از همه، زبان مستحکم و پرطنین و حماسی‌وار اخوان ثالث است که همواره این ظرفیت را ایجاد می‌کند که بتوان اینگونه – که مدنظر ما است – سرود و به اینگونه مضامین پرداخت و این همه نیست مگر اینکه این زبان از جان و نوع شخصیت درونی شاعر برخاسته است؛ زبانی حماسی‌وار و غیرپهلوانی، در عین حال به دور از شاعر که در هویت زبانی شعر امروز استحاله یافته است. به برش‌هایی از شعر اخوان ثالث توجه کنید: «سلام‌ات را نمی‌خواهند پاسخ گفت، / سرها در گریبان است/ کسی سر بر نیارد کرد/ پاسخ گفتن و دیدار یاران را/ نگه جز پیش پا را دید نتواند/ که ره تاریک و لغزان است». یا: «فتاده تخته سنگ آنسوی‌تر، انگار کوهی بود/ و ما این سو نشسته، خسته انبوهی/ زن و مرد و جوان و پیر/.../ اگر دل می‌کشیدت سوی دلخواهی/ به سویش می‌توانستی خزیدن، لیک تا آنجا که رخصت بود/ تا زنجیر.» حتی شعر عاشقانه اخوان نیز که نامش «غزل» است، دلداری زبانی حماسی‌گونه است، آنگونه که انگار عشق‌های عیاری نیز عیارانه است: «ای تکیه‌گاه و پناه/ غمگین‌ترین لحظه‌های کنون بی‌نگاهت تهی مانده از نور/ در کوچه باغ گل تیره و تلخ اندوه/ در کوچه‌های چه شب‌ها که اکنون همه کور/ آنجا بگو تا کدامین ستاره‌ست/ که
شب فروز توخورشید پاره‌ست؟
سخنرانی پوري
درباره «سيلور استاين»
اشعار «شل سيلور استاين» با سخنراني
«احمد پوري» در انجمن نويسندگان كودك و نوجوان بررسي مي‌شود. كارگروه شعر انجمن نويسندگان كودك و نوجوان، اشعار شل سيلور استاين را با نگاهي به ترجمه‌هاي فارسي نقد و بررسي مي‌كند. در اين برنامه احمد پوري، مترجم كه اخيرا دومين رمانش با عنوان «پشت درخت توت» را منتشر كرده است، به سخنراني مي‌پردازد.
نشست‌هاي نقد داستان رضا رهگذر برگزار مي‌شود
نشست نقد داستان با حضور رضا رهگذر، امروز (سه‌شنبه 18 فروردين) ساعت 16 در سالن جلسات شعر و داستان مركز آفرينش‌هاي ادبي حوزه هنري برگزار مي‌شود. رهگذر در این باره گفت: نشست‌هاي نقد داستان سه‌شنبه هر هفته برگزار مي‌شود و هر دو هفته يك بار داستان‌هاي شركت‌كنندگان در اين نشست‌ها و همچنين داستان‌هاي نويسنده‌هاي شناخته شده ايراني و خارجي را نقد و بررسي مي‌كنيم. یادداشت
عیار و عیاری
آخرین بازماندگان عیاران که بیشتر به کاریکاتور عیاران شبیه بودند کلاه مخملی‌ها بودند که در سال‌های آخر قبل از پیروزی انقلاب اسلامی، عمرشان را دادند به شما و به جای غزل‌های کوچه‌باغی، غزل خداحافظی خواندند و الفاتحه. این اواخر دیگر چیزی از مظاهر جوانمردی و فتوت برایشان باقی نمانده بود، به جز لفظ و لفاظی به زبان لوطی‌گری و موسیقی باباکرمی و سینمای آب‌دوغ‌خیاری و ترانه‌های کوچه‌بازاری و بس و این طبیعی است که هر چیزی به موازات و به اندازه خودش توان تاثیرگذاری بر پیرامون خود را دارد.
یک زمان در دوره‌هایی عیاران در حد و اندازه‌های تاریخی خود مورد تایید عارفان بودند و گاه نیز خود در کسوت صوفیه از بنیانگذاران نهضت سربداران و چه و چه و نیز مورد ستایش شاعران بزرگی همچون سنایی، حافظ، مولوی، عراقی و دیگران.
اما آیا امروزه با رخت بر بستن عیاران و جوانمردان از صحنه روزگار که خود در روزگارانی دارای تشکل و سازمانی بودند، شیوه و آیین عیاری و جوانمردی نیز از عالم رخت بر بسته که کمتر حرفی از آن در میان است و به موازات آن، شعر و ادبیات ما نیز در برابرش خاموش؟
شکی نیست که هرچه زمان می‌گذرد و مظاهر تجدد جلوه‌هایش را بیشتر در زندگی ما نشان می‌دهد محتوای هر چیز به موازات عصر خود شکل‌های دیگری می‌گیرد. البته گاه ممکن است این اشکال به واسطه عدم قدرت کافی و عدم کارایی در ایجاد کیفیت، در محتوای هرچیز تاثیر گذاشته، حتی از ماهیت و هویت آن نیز تا حدی بکاهد. از این رو عیاری و جوانمردی امروزه شکل‌های خودش را دارد و از طریق روش‌ها و شیوه‌های امروزین خودش عمل می‌کند، چرا که آن شکل و تشکل عیاری و جوانمردی خاصه جامعه فئودالی بود. برهمین اساس، شعر و ادبیات ما نیز به موازات این تغییر در آیین جوانمردی و عیاری، بالطبع باید شکل‌های دیگری از خود بروز دهد.
با همه این احوال، سوال این است که شعر امروز به موازات این تغییر اجتماعی، کمتر به مضمون جوانمردی و رادی و آزادگی نمی‌پردازد و اگر هم می‌پردازد هنوز و همچنان کم و بیش با نوع بیان و زبان شاعران کلاسیک این کار را می‌کند. در صورتی که هر عمل و محتوایی به موازات تغییرات تاریخی و اجتماعی خود تغییر شکل داده و به شکل امروزین خود درآمده است. عده‌ای هم که واقعا یا مثلاً به زبان امروزی، در این‌باره و با اینگونه مضامین شعر می‌گویند، یا محتوای اصلی اینگونه مضامین را فراموش کرده‌اند یا به زبان احساساتی آبکی و سوسولی از جوانمردی و رادی حرف می‌زنند، در صورتی که اینگونه مضامین هنوز که هنوز است، حتی با بروز مشکل‌های امروزینش، زبانی پرطنین و حماسی می‌خواهد نه‌زبانی آرام، البته منظور نه‌همچون زبان حماسی شاهنامه، بلکه حداقل زبانی در حد زبان شعرهای شاعر بزرگ معاصر مهدی اخوان ثالث، چه در آنجا که غیرمستقیم به رادی و جوانمردی می‌پردازد و چه در آنجا که از فقدان آن می‌گوید، چرا که با اینگونه سرودن نیز همچنان در پی ستایش رادی و جوانمردی است.
مهم‌تر از همه، زبان مستحکم و پرطنین و حماسی‌وار اخوان ثالث است که همواره این ظرفیت را ایجاد می‌کند که بتوان اینگونه – که مدنظر ما است – سرود و به اینگونه مضامین پرداخت و این همه نیست مگر اینکه این زبان از جان و نوع شخصیت درونی شاعر برخاسته است؛ زبانی حماسی‌وار و غیرپهلوانی، در عین حال به دور از شاعر که در هویت زبانی شعر امروز استحاله یافته است. به برش‌هایی از شعر اخوان ثالث توجه کنید: «سلام‌ات را نمی‌خواهند پاسخ گفت، / سرها در گریبان است/ کسی سر بر نیارد کرد/ پاسخ گفتن و دیدار یاران را/ نگه جز پیش پا را دید نتواند/ که ره تاریک و لغزان است». یا: «فتاده تخته سنگ آنسوی‌تر، انگار کوهی بود/ و ما این سو نشسته، خسته انبوهی/ زن و مرد و جوان و پیر/.../ اگر دل می‌کشیدت سوی دلخواهی/ به سویش می‌توانستی خزیدن، لیک تا آنجا که رخصت بود/ تا زنجیر.» حتی شعر عاشقانه اخوان نیز که نامش «غزل» است، دلداری زبانی حماسی‌گونه است، آنگونه که انگار عشق‌های عیاری نیز عیارانه است: «ای تکیه‌گاه و پناه/ غمگین‌ترین لحظه‌های کنون بی‌نگاهت تهی مانده از نور/ در کوچه باغ گل تیره و تلخ اندوه/ در کوچه‌های چه شب‌ها که اکنون همه کور/ آنجا بگو تا کدامین ستاره‌ست/ که
شب فروز توخورشید پاره‌ست؟
سخنرانی پوري
درباره «سيلور استاين»
اشعار «شل سيلور استاين» با سخنراني
«احمد پوري» در انجمن نويسندگان كودك و نوجوان بررسي مي‌شود. كارگروه شعر انجمن نويسندگان كودك و نوجوان، اشعار شل سيلور استاين را با نگاهي به ترجمه‌هاي فارسي نقد و بررسي مي‌كند. در اين برنامه احمد پوري، مترجم كه اخيرا دومين رمانش با عنوان «پشت درخت توت» را منتشر كرده است، به سخنراني مي‌پردازد.
نشست‌هاي نقد داستان رضا رهگذر برگزار مي‌شود
نشست نقد داستان با حضور رضا رهگذر، امروز (سه‌شنبه 18 فروردين) ساعت 16 در سالن جلسات شعر و داستان مركز آفرينش‌هاي ادبي حوزه هنري برگزار مي‌شود. رهگذر در این باره گفت: نشست‌هاي نقد داستان سه‌شنبه هر هفته برگزار مي‌شود و هر دو هفته يك بار داستان‌هاي شركت‌كنندگان در اين نشست‌ها و همچنين داستان‌هاي نويسنده‌هاي شناخته شده ايراني و خارجي را نقد و بررسي مي‌كنيم. ارسال نظر
پربیننده