گروه اقتصادی:استاد اقتصاد دانشگاه اصفهان در نشست کارشناسی مرور عملکرد یک‌ساله اقتصادی دولت یازدهم با اعلام اینکه «دستورالعمل فاجعه» در حال اجراست و تیم اقتصادی دولت کاهش قیمت نفت را ندید، گفت: تیم اقتصادی که منتظر ۳ آذر است دچار ۳ خطای راهبردی شده است. محمدحسین ادیب، اقتصاددان در گفت‌وگوی تفصیلی با تسنیم اظهار داشت: تیم اقتصادی دولت سقوط قیمت نفت را پیش‌بینی نکرده و طرح خروج غیرتورمی از رکود نیز این نوسان قیمتی را ندیده است. وی ادامه داد: البته تیم اقتصادی دولت همان تیمی است که برنامه چهارم اقتصادی و سند چشم‌انداز کشور را نوشته و در تدوین این برنامه و سند چشم‌انداز هم افزایش قیمت نفت دیده نشد لذا اعداد برنامه چهارم با آنچه در عمل رخ داد تفاوت آشکار داشت و درآمد دولت 4 برابر برنامه شد. این کارشناس اقتصادی ضمن اشاره به اینکه تیم اقتصادی در دوره قبل افزایش و در دوره جدید سقوط قیمت نفت را ندیده، تصریح کرد: تیم اقتصادی آقای روحانی اقتصاد نفت را نمی‌فهمد و در تبیین عملکرد اقتصادی دولت ما یک کشور ثروتمند با دولت فقیر هستیم. ادیب با بیان اینکه ارزش انرژی تولیدی در کشور 130 میلیارد دلار معادل 73 درصد ارزش افزوده صادرات منطقه یورو است، افزود: درآمد دولت از نفت تنها معادل حقوق دو صندوق بازنشستگی است. ما یک کشور ثروتمند با دولت فقیر هستیم و تخصیص منابع در کشور با دستورالعمل فاجعه انجام می‌شود و تیم اقتصادی این دستور را به کشور ابلاغ کرد. وی گفت: در توضیح اینکه چگونه ممکن است روزانه 2/4 میلیون بشکه انرژی در کشور با ارزش 130 میلیارد دلار تولید شود ولی درآمد دولت فقط کفایت پرداخت حقوق بازنشستگی دو صندوق بازنشستگی را دارد، نکته ظریفی وجود دارد که مدیریت دولت را ارزیابی می‌کند. ادیب اضافه کرد: نبوغ دولت روحانی در این است که 2/4 میلیون بشکه انرژی در روز را با ارزش 130 میلیارد دلار هزینه می‌کند و از این محل نمی‌تواند حقوق دو صندوق بازنشستگی را پرداخت کند. این کارشناس اقتصادی ضمن اشاره به اینکه تیم اقتصادی روحانی شبیه تیم اقتصادی قبل از «تاچر»، نخست‌وزیری انگلستان عمل می‌کند، در پاسخ به اینکه منظور شما از تیم اقتصادی همین کابینه است یا افراد پشت پرده و کار دست وزرای اقتصادی دولت است یا افراد دیگر؟ تصریح کرد: نه؛ تیم اقتصادی دو دسته‌اند؛ وزرای اجرایی و تئوریسین اقتصادی که مد نظر من همین گروه دوم است. وی با بیان اینکه دولت یازدهم سه خطای راهبردی انجام داد و اقتصاد هزینه این سه خطا را پرداخت می‌کند، افزود: خطای راهبردی اول تیم اقتصادی روحانی این است که نتوانست فشار ناشی از کاهش منابع ارزی را بین همه بخش‌های اقتصادی پخش کند. ادیب در پاسخ به این پرسش که الان عمده فشارهای اقتصادی روی کدام بخش‌هاست؟ تصریح کرد: دولت 100 هزار میلیارد تومان در سال جاری حقوق پرداخت می‌کند که معادل درآمد مالیاتی و نفت در سال قبل است یعنی درآمد نفت و مالیات در دولت صرف پرداخت حقوق می‌شود. متوسط حقوق هم یک‌میلیون و 420 هزار تومان است، با این رقم هم می‌توان حداقل معاش را تامین کرد به‌عبارت دیگر دولت فقط بخشی از اقتصاد را که به حداقل معاش مربوط می‌شود، شارژ می‌کند. این اقتصاددان ادامه داد: فشار ناشی از کمبود منابع به بخش سرمایه‌ای، بازرگانی و خدمات غیرمرتبط با حداقل معاش منتقل شده است، در نتیجه بخش سرمایه‌ای و بازرگانی و خدمات غیرمرتبط با حداقل معاش بشدت تضعیف شده است. وی افزود: نکته اینجاست که 80 درصد فعالان اقتصادی کشور در این سه بخش هستند و 80 درصد وام‌های بانکی به این بخش‌ها پرداخت شده است. در نتیجه این 3 بخش که به وسیله دولت حمایت نمی‌شوند نتوانسته‌اند وام‌های بانکی خود را پرداخت کنند و به همین خاطر معوقات بانکی بشدت افزایش یافته است. این کارشناس اقتصادی در نتیجه‌گیری این بحث گفت: اگر تسهیلات زنده ریالی بانک‌های دولتی و نیمه‌خصوصی منهای معوقات به دلار تبدیل و با سال 81 قیاس شود نتیجه نشان می‌دهد در آن سال بانک‌ها 17 میلیارد دلار تسهیلات می‌دادند و الان 19 میلیارد دلار. یعنی اقتصاد تمام رشد بانک‌ها از سال 81 تاکنون را پس گرفته است. وی با بیان اینکه در واقع با افزایش دلار و افزایش معوقات و کاهش تسهیلات زنده اقتصاد کوچک شده است، تصریح کرد: در سال جاری مالیات 54 درصد افزایش یافت اما دولت نتوانست فشار ناشی از افزایش مالیات را به تمام بخش‌ها پخش کند، فشار 54 درصد افزایش مالیاتی به 30 درصد اقتصاد وارد شد و 70 درصد در تور مالیاتی دولت قرار نگرفته‌اند.
کاهش 57 میلیارد دلاری درآمد ایران با سقوط قیمت جهانی نفت
وی اضافه کرد: نکته اینجاست که با سقوط قیمت نفت ارزش 2/4 میلیون بشکه انرژی تولیدی در کشور در نقطه موجود 57 میلیارد دلار کاهش یافته است یعنی ثروت کشور در قیاس با یک ماه قبل 57 میلیارد دلار کم شده است، سوال این است که دولت کاهش 57 میلیارد دلاری را چگونه به اقتصاد منتقل و مدیریت خواهد کرد. ادیب ضمن اشاره به اینکه اگر تیم اقتصادی حاکم با شیوه گذشته کاهش 57 میلیارد دلاری را به اقتصاد منتقل کند سه اتفاق رخ خواهد داد، تصریح کرد: کاهش منابع به بخش سرمایه‌ای، بازرگانی و خدمات غیرمرتبط با حداقل معاش منتقل و بحران قبلی تشدید می‌شود و این دستورالعمل فاجعه برای نظام بانکی است. یعنی این بخش‌ها که 80 درصد وام‌های بانکی را گرفته‌اند، قادر به بازپرداخت تسهیلات نخواهند بود.
درآمد کشور طی 3 سال 138 میلیارد دلار کم شد
وی نکته اصلی را این‌طور تشریح کرد که در این نقطه درآمدها و منابع کشور نسبت به سه سال قبل حدود 138 میلیارد دلار کاهش یافته است و ادامه داد: در مرداد 87 اقتصاد کشور به‌وسیله بانک‌های خارجی 67 میلیارد دلار شارژ می‌شد که این رقم هم‌اکنون به 17 میلیارد دلار کاهش یافته است. این کارشناس اقتصادی ضمن اشاره به کاهش 50 میلیارد دلاری از این طریق گفت: همچنین انرژی در داخل کشور نسبت به سه سال قبل 900 هزار بشکه کاهش دارد که معادل 28 میلیارد دلار است؛ در مجموع در 3 فقره نخست به خاطر کاهش 50 میلیارد دلاری شارژ خارجی، 28 میلیارد دلار به‌خاطر کاهش صادرات نفت خام و 57 میلیارد دلار به‌خاطر سقوط قیمت نفت عرضه به اقتصاد کم شده است.
اقتصاد کشور درحال چُرت است
وی ضمن اشاره به اینکه در عین حال اقتصاد کشور در حال چُرت زدن است و دولت منتظر سوم آذرماه است، افزود: دولت منتظر است در سوم آذرماه گشایشی ایجاد شود، در سناریویی بی‌نهایت خوشبینانه اگر توافقنامه امضا شود صادرات نفت حداکثر طی یک سال آینده 500 هزار بشکه در روز افزایش خواهد یافت و درآمد دولت از محل 500 هزار بشکه حدود 5 میلیارد دلار خواهد بود درحالی که 57 میلیارد دلار به‌خاطر کاهش قیمت نفت در منابع دولت کاهش داشته‌ایم. این اقتصاددان همچنین با تأکید براینکه موافقتنامه مشکل چندانی را حل نخواهد کرد، گفت: مشکل اصلی کشور این است که دولت اصلاح ساختار اقتصادی را در دستور کار ندارد و به انتظار سوم آذرماه شمارش معکوس خود را آغاز کرده است. دولت باید اصلاح ساختار اقتصادی که ظاهراً فراموش شده را در دستور قرار دهد و برای انطباق اقتصاد کشور با سقوط قیمت نفت راهکار داشته باشد. در غیر این‌صورت ریسک‌ها به سرمایه‌ای، بازرگانی و خدمات غیرمرتبط با معاش منتقل می‌شود.