
بزرگداشت محمدرضا سهرابینژاد در شانزدهمین شب شاعر در نخلستان اوج برگزار شد. این مراسم به دبیری حسین قرایی برگزار میشود. در ابتدای مراسم اسماعیل امینی؛ شاعر و نویسنده گفت: خوشبختانه طی سالهای بعد از جوانی با آدمهایی آشنا شدم که خیلی شبیه شعرشان بودند، یکی از آنها استاد مشفق و دیگری آقای سهرابینژاد بود. آقای سهرابینژاد هیچ نقابی میان زندگی و شعر ندارد و هرگز در موضعی نبوده که بگوید از آموختن بینیاز است. هرگاه سهرابینژاد را دیدم سوالاتی دارد و میخواهد جواب آنها را بیابد. او به ارجمندی و بیکرانگی، شعر را میفهمد. سهرابینژاد دارای منش خاصی است و من که شعر را در محضر ایشان آموختم این را لمس کردم، ایشان دائماً در حال آموختن است، این ویژگی در جوانها کمتر دیده میشود.
سهرابینژاد به آنچه سروده خرسند نبود
وی در ادامه به بیان خاطرهای اشاره کرد و گفت: در دیدار جمعی از شعرا با علامه جعفری، این دانشمند بزرگ به ما توصیه کرد اگر جایی شعر خواندید و مورد تشویق قرار گرفتید با خود بگویید این افراد شعر نمیدانند که من را تشویق میکنند و اگر دیدید بزرگان شما را تشویق کردند بگویید این افراد من را از سر بزرگواری تشویق میکنند، وگرنه ایشان میدانند که من چیزی از شعر نمیدانم، علامه جعفری فرمود زمانی که به این حالت رسیدید بدانید آن زمان شاعر هستید. در این روزگار با آدمهایی مواجهیم که احساس میکنند غیر از آن کسی که هستند به نظر میرسند. اما هنرمند نباید به مرحلهای برسد که به آنچه گفته است، خشنود باشد. آقای سهرابینژاد هیچگاه به آنچه سرود خرسند نبوده و پژوهشهای ایشان در زمینه ادبیات هم قابل توجه است.
وی در پایان صحبتهای خود گفت: در حوزههای جدی مثل علم، شعر و فلسفه اساساً چیزی به نام چهره مطرح نداریم و شاید این در حوزه ورزشکاران و هنرمندان بگنجد اما در حوزه شعر نمیگنجد. هیچیک از نویسندگان مطبوعات در نمایشگاه مطبوعات مرتضی حکیمی را نمیشناختند. از فعالان رسانه میخواهم «چهره» را برای حوزه سینما و خوانندگی بگذارید و آن را وارد شعر و ادبیات نکنید. شاعر در اندیشه و آفرینش خود تجلی پیدا میکند و نه در چهره. به گزارش تسنیم، در ادامه این مراسم حمیدرضا شکارسری منتقد و شاعر درباره سهرابینژاد و شعر او گفت: همیشه آرزو میکردم در این جلسات باشم. در سالهای پیروزی انقلاب جریانی به وجود آمد که نوعی جمهوری شعری بود چون همین مردم که ریفرمهای قرن 20 را ایجاد کردند گفتند در تمام عرصهها باید حضور داشته باشیم و این قضیه از سالهای جنگ تشدید میشود و حضور پرتعداد شاعرانی را میبینیم که شاید بیش از 2 شعر نگفته بودند. وی درباره جریان شعر انقلاب عنوان کرد: بخش مهمی از جریان شعر انقلاب مدیون افرادی است که جوان بودند اما تجربه شعری داشتند و قبل از انقلاب شعر را شروع کردند اما بعدها به جریان انقلاب پیوستند. بنابراین شعر انقلاب مدیون چهرههایی است که به جریان انقلاب پیوستند اما پیش از انقلاب شعر میگفتند و پشتوانه شعر انقلاب بودند. تجربه پیش از انقلاب به شاعران انقلاب کمک کرد که بدون تکیه بر سنت و تجربه ادبی به سراغ شعر نروند. بسیاری از افراد با خواندن شعرهای ایشان که در سالهای پیش از انقلاب سروده بودند، خواهند گفت که پشتوانه شعر او متکی بر حماسه و بازیهای زبانی است.
شکارسری در توضیح نکته بعدی درباره سهرابینژاد و شعرش یادآور شد: آقای سهرابینژاد مانند بسیاری از شاعران انقلاب که موفق شدند مجموعه شعرشان را منتشر کنند آن را منتشر نکرد و مجموعه شعرهای ایشان دیر منتشر شد. این باعث شد بعدها امسال بنده که درباره شعر انقلاب تحقیق میکنیم، نام سهرابینژاد را فراموش کنیم.
احیای قالبهای دوبیتی و رباعی
وی افزود: یکی از کارهای پژوهشگران ادبی باید این باشد که نقش چهرههای برجسته ادبی و کمترشناختهشده را بررسی کنند. اگر بپذیریم یکی از اثرات انقلاب احیای قالبهای شعر کلاسیک بود نقش آقای سهرابینژاد را باید در احیای قالبهای دوبیتی و رباعی محفوظ نگه داریم. در آن سالها ایشان تشخیص میدهد که قالب رباعی کاربرد بیشتری دارد و در واقع ضربه نهایی رباعی را تشخیص میدهد. شکارسری درباره وجوه و مهارتهای دیگر سهرابینژاد توضیح داد: چهبسا برجستگی یک نفر در یک حوزه باعث غفلت ما از حوزههای دیگر شود و این نکته نباید مغفول بماند که آقای سهرابینژاد روزنامهنگار و نویسنده نیز هست. ابوالقاسم لاهوتی در سالهای مشروطه روزنامه بیستم و ملکالشعرای بهار نیز روزنامه بهار را منتشر کردند و حتماً اتفاقی میافتد که بحبوحه انقلابها شاعران خودشان را به جریان روزنامهنگاری نزدیک میکنند چون یکی از وظایف شعر انقلاب رسانهای است. بنابراین روزنامهنگاری میتواند یکی از محلهای جذب شاعران انقلاب باشد و بسیاری از شاعران معروف ما روزنامهنگار بودند. در سالهای بحرانهای اجتماعی و سیاسی شاعران میتوانند نقش فعالتری داشته باشند. وی درباره دیگر تواناییهای ادبی سهرابینژاد افزود: ایشان شعر نو میسرودند و در سال 57 شعر نو متن و شعر کلاسیک حاشیه بود اما بعد از انقلاب شعر کلاسیک تبدیل به متن شد و شعر نو به حاشیه رفت. ایشان در هر دو مقطع از زمان متناسب با آن زمان حرکت میکردند. تجربههای نوسرایی انقلاب بعدها باعث انتشار مجموعه شعرهای نو میشود که حال و هوای حماسی دارد.
درهم بردن حماسه وعرفان
شکارسری در توضیح ویژگیهای شعر سهرابینژاد در پایان صحبتهای خود گفت: در هم بردن حماسه و عرفان، توجه به نشانههای دینی و همچنین نقش ایشان در شعر دفاع مقدس از جمله ویژگیهای شعر اوست. در ادامه این مراسم مشفق کاشانی، شاعر پیشکسوت با تشکر از بزرگداشت علم و فرهنگ گفت: سنت مردهپرستی تا قبل از انقلاب اسلامی وجود داشت و اگر بزرگانی کارهایی انجام میدادند هیچ یادی از آنها نمیشد و بعد از مرگ یادشان میکردیم. اما بعد از انقلاب بزرگداشتها بیشتر برگزار شد. وی درباره چگونگی آشنایی با سهرابینژاد عنوان کرد: آشنایی من با شاعر پیشکسوت و حماسهساز در قالبهای شعر فارسی به اوایل انقلاب بازمیگردد و بیشتر آشناییام به واسطه آثاری بود که درباره انقلاب در روزنامهها میخواندم. آرزو داشتم ایشان را ببینم و بالاخره در جلسهای که با حجتالاسلام رشاد داشتیم با چهره آقای سهرابینژاد آشنا شدم و بعد از آن 12 سال در واحد ویرایش رادیو و بعد از آن در صدا و سیما همراه هم بودیم. مشفق کاشانی ادامه داد: استاد سهرابینژاد در طول 30 سالی که خدمتشان در صدا و سیما و سفر به کلانشهرهای مختلف بود، شخصیت منضبط و مردمداری داشت. هر کس لحظهای با او همصحبت میشد فکر میکرد سالهای بسیاری است که او را میشناسد. وی در پایان سخنان خود گفت: طی این سالها ترک اولی را از ایشان ندیدم. آثار و قالبهای رباعی و دوبیتی او همدم من در خانه است و در جلد دوم کتاب «خلوت انس» نظراتم را درباره سهرابینژاد بیان کردهام. در ادامه این مراسم کریم رجبزاده درباره آشنایی با سهرابینژاد گفت: از سالهای دور ایشان را میشناختم و شعرهای او را در مجله جوانان دیدم و علاوه بر این آقای سهرابینژاد در متن انقلاب بود و درباره این واقعه شعر نوشته و منتشر کرده است. وی ادامه داد: او اثرات ماندگاری به جای گذاشته که رباعیات و دوبیتیهای وی بسیار برجسته است. او تنها برایمان رباعی ننوشت بلکه از امکانات روزمره زبان استفاده کرد و ضربالمثلهای فارسی را به خدمت گرفت. سهرابینژاد یک شاعر آیینی و مردمی و شیفته اهلبیت(ع) است. زیباترین رباعی و دوبیتیهای خود را درباره شهیدان کربلا نوشته است. هیچ کجا از رباعیها و دوبیتیهای سهرابینژاد ضعف ندیدم.
رجبزاده در پایان صحبتهای خود گفت: سهرابینژاد نظریه همفکران خود را میگیرد تا ضعف شعریاش برطرف شود. به گمانم سهرابینژاد حافظ قرآن است اما آنقدر فروتن است که چیزی نگفته است. عشقورزی به قرآن او را به جایی برده است که غزل سعدی را براساس قرآن بیان میکند.
انسانی بزرگوار و قدردان محبت
در ادامه این مراسم حسین اسرافیلی درباره سهرابینژاد گفت: او انسان بزرگواری است که قدردان محبتهاست. همچنین اندیشهها و تفکر دینی در وی رسوب کرده و با ائمه معصوم بسیار الفت دارد و شاید به همین دلیل باشد که به سعدی مراجعه میکند تا بنمایه کلام این شاعر را بیان کند. علاوه بر این نگاه طنزگونه ایشان هم قابل توجه است و این نگاه بهگونهای است که دشمن را حقیر میکند. وی در پایان صحبتهای خود گفت: رباعیها و دوبیتیهایی که آقای سهرابینژاد کار کرده است، برخاسته از جو عمومی و هیجانات جامعه در زمان جنگ بود. روح بزرگوارانه و انتقاد ایشان به قرآن و نهجالبلاغه باعث میشود که از گفتوگو با او لذت ببریم. آقای سهرابینژاد همچنان تفکرات انقلابی سالهای 57 را دارد.
در پایان این مراسم با حضور حجتالاسلام دعایی، شیرینعلی گلمرادی، حسین قرایی و جمعی دیگر از ادبدوستان از محمدرضا سهرابینژاد تقدیر شد.