آیت‌الله سیدهاشم بطحائی گلپایگانی :در جامعه مدنی که زندگی به صورت قانونمند سپری می‌شود برای اعضای خانواده که واحد کوچک جامعه است، وظایف مشخصی تعیین شده است که عمل به آن سبب می‌شود محیط خانواده از صفا و صمیمیت روح‌افزایی برخوردار باشد و نیز اعضای خانواده با نظم و ترتیبی که بر آن جو حاکم است بتدریج به سوی کمال و تعالی پیش روند. در رأس خانواده پدر قرار دارد که وظایف و مسؤولیت‌های سنگینی به عهده وی است که در برابر خداوند متعال پاسخگو خواهد بود. اولین وظیفه پدر در رابطه با اعضای خانواده، تأمین معاش است تا با فراهم آمدن امکانات بتوانند به تعالی دین، دانش و منش خود بپردازند که البته پدر در برابر این تلاش از پاداش قابل‌ملاحظه‌ای برخوردار خواهد بود؛ همان‌گونه که امام صادق علیه‌السلام فرمود: الکاد علی عیاله کالمجاهد فی سبیل الله – مردی که برای معاش عیال خود تلاش می‌کند مانند جهادگر در راه خدا است. بدیهی است این پاداش آنگاه تحقق می‌یابد که ولی خانه به‌طور مخلصانه و از راه حلال در عرصه‌های مختلف تأمین معاش نماید و از حرام و درآمدهای نامشروع اجتناب کند و در کنار آن نیز اولویت را به عبادت و بندگی الهی بدهد؛ به عبارت دیگر وظایف بندگی، رعایت حلال و حرام و نماز اول وقت با حضور قلب را فدای زندگی نکند که اگر چنین کرد نه‌تنها به وظیفه خود عمل نکرده که خسران و حسرت نهایی را برای خویش به همراه دارد چراکه عمر خود را صرف کرده و در نهایت پیر و فرسوده شده لکن نتیجه مقبولی در صرف عمر شبانه‌روزی به دست نیاورده بلکه می‌گوید:
تبه کردم جوانی تا کنم خوش زندگانی را
چه سود از زندگانی چون تبه کردم جوانی را
بنابراین پدر که مسؤول نخست خانواده است در جامعه مدنی آنگاه موفق است که به فرموده امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام: رحم الله امرء عرف من این و فی این و الی این - خدا رحمت کند آن مردی را که حساب دستش باشد و بداند از کجا شروع کرده و الان در چه وضعیتی است و به کجا خواهد رفت، یعنی زندگی جریانی است در سه مقطع -آغازین، میانه و نهایی - و رستگار کسی است که پیوسته به سوی کمال خود و زیرمجموعه‌اش در حرکت باشد.
وظیفه دوم ولی خانه یعنی پدر در کنار تأمین معاش که مهم‌تر است، تعلیم بندگی و اخلاق و آداب و رسوم انسانی زیستن است.
در جامعه بربر و بی‌تمدن خانواده از انسانیت به دور است و لذا هر کس با ذوق و سلیقه و تمایلات نفسانی خود رشد می‌کند و در نتیجه در مقاطعی از زندگی با خشونت‌های خطرناکی روبه‌رو می‌شوند و اصولاً اعضای مفیدی برای خود و دیگران نخواهند بود. از این رو قرآن کریم به عنوان آیینِ الهیِ زندگیِ مدنیِ بشر به اولیا هشدار می‌دهد و می‌فرماید:
یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَکُمْ وَ أَهْلیکُمْ ناراً وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَهُ عَلَیْها مَلائِکَهٌ غِلاظٌ شِدادٌ لا یَعْصُونَ اللهَ ما أَمَرَهُمْ وَ یَفْعَلُونَ ما یُؤْمَرُونَ (تحریم/6)ای اهل باور - آیین متمدن الهی- خود و خانواده خویش را از آتشی که هیزم آن آدم‌ها و سنگ‌ها است حفظ کنید که مراقبان آن فرشته‌های سرسختی هستند که از فرمان الهی سرپیچی نمی‌کنند و به آنچه دستور داده شده عمل می‌کنند.
این آیه، اخطاری است به جامعه مدنی که گوش شنوا دارد و می‌فرماید، در انجام وظایف محوله ولایی، کوتاهی نکنید چرا که خطر در پیش است. البته جامعه بربر در برابر این دستورها، بی‌تفاوت یا بی‌اعتنا است و قهراً:
بسوزند چوب درختان بی‌بر
سزا خود همین است مر بی‌بری را