کمی تا قسمتی انسان باشیم

کمی تا قسمتی انسان باشیم من این ودیعه به دست زمانه می‌سپرم/ زمانه زرگر نقاد هوشیاری بود/سیاه کرد مس و روی را به کوره وقت/ نگاه داشت، به هرجا زر عیاری بود (پروین اعتصامی) دوره اخير جايزه ادبي پروين اعتصامي از معدود دوره‌هايي بود که در آن هیچ کاری به‌عنوان اثر برتر نمایشنامه، انتخاب نشد و تنها به یک کتاب ترجمه که آن هم بارها ترجمه شده است! جایزه دادند. این اتفاق برای من‌، که چندین نمایشنامه‌ام کاندیدای مرحله نهایی شده بود، بیش از آنکه تعجب‌آور باشد، بسیار معنادار به نظر می‌رسید. به جز من، اسامی زنان دیگری نیز در فهرست نامزدهای نهایی جایزه نمایشنامه دیده می‌شد که از آن جمله می‌توان به برداشت آزاد منیژه محامدی از « سو و شون»، پری صابری، اعظم بروجردی، صمیمی، معتضدی و... اشاره کرد. اما در این میان تنها به من اعلام شد که دست‌کم پنج نمایشنامه‌ات به مرحله انتخاب نهایی رسیده‌اند که از میان آنها می‌توان به «پری کوچک دریایی» (برنده جایزه ادبی دوسالانه نمایشی ایران) «چشم‌هایش می‌خندد»، «بادها برای که می‌وزند» و «یک شب دیگر هم بمان سیلویا» اشاره داشت اما نه‌تنها نمایشنامه‌های من، که هیچ نمایشنامه‌ای نظر هیات داوران را به خود جلب نکرد. در حالی که همه این نمایشنامه‌ها به مرحله نهایی رسیده بودند و تاسف این بود که حتی تقدیری هم از نمایشنامه‌نویسان زن نشد، آن هم در جامعه‌ای که نمایشنامه نوشتن به خودی خود دشوار است و پیدا کردن ناشر برای چاپ آن دشوارتر؛ در کشوری که نمایشنامه جوان‌ترین شاخه ادبی است. افراد بسیار معدودی از زن و مرد، در این زمینه قلم می‌زنند و حالا وقتی چند زن نمایشنامه‌نویس با اصرار و شیفتگی، سال‌ها به کار بی اجر و مزد خود در گمنامی ادامه می‌دهند، نادیده گرفتن زحمات آنان از طرف یک جایزه دولتی چه معنایی می‌تواند داشته باشد؟ مگر اینکه بگوییم خانم‌ها یا نمایشنامه ننویسید یا فقط درباره موضوعاتی که ما می‌خواهیم بنویسید و اتفاقا یکی از داوران به من گفت: «برخی از نمایشنامه‌ها بسیار قوی بودند اما به دلیل رگه‌های فمینیستی نتوانستیم به آنها جایزه بدهیم». پرسیدم: «فمینیستی یعنی چه؟» و او گفت: «یعنی درباره زن!» بسیار خنده‌ام گرفت، با این حساب رضا میرکریمی، از نگاه من فمینیست‌ترین انسان جهان است، چراکه فیلم زیبای «به همین سادگی» را ساخته است که اصلا درباره زندگی یک زن است و بارها برای همین فیلم مورد تقدیر واقع شده یا حاتمی‌کیا «دعوت» را می‌سازد که اصلا درباره حق طبیعی زنان درباره زندگی خصوصی‌شان است یا داریوش مهرجویی «پری»، «لیلا» و «سارا» را می‌سازد که اصلا موضوع آن درباره زن است. مثال‌ها زیاد است، از فیلمسازان جوان گرفته تا نسل پیشین، همه و همه درباره ناامیدی‌ها و شادکامی‌های انسان می‌نویسند و این یعنی انسانی نوشتن! زن مگر انسان نیست؟ و اگر ما زن‌ها درباره چیزی که می‌شناسیم، ننویسیم، یعنی دنیای روحی خود را برای مردم توضیح ندهیم، آیا در این‌باره کوتاهی نکرده‌ایم، آیا به ارتباط میان آدم‌ها در یک جامعه شاد و سالم اندیشیده‌ایم. برای من جالب این بود که دو عنوان از نمایشنامه‌های من اصلا ربطی به زن نداشت، یکی به حضرت امام رضا(ع) مربوط می‌شد و دیگری به ترس مردی از بچه‌دار شدن و تلاش او برای مقابله با ترس خود، نمایشنامه دیگری هم بود که «گلاب آدینه» می‌خواهد فیلم آن را بسازد (پری دریایی) که درباره فشار حکومت رضاخانی برای متجدد کردن دروغین زنان مسلمان است. چگونه می‌توان این نمایشنامه‌ها را فمینیستی تلقی کرد؟ تنها دلم برای پروین می‌سوزد که به نام او، که این همه درباره زن نوشت، ما را باز در کنج خانه‌ها بنشانند و بگویند، «متاسفیم»، اما ننویس. گوشواره حکمت اندر گوش جان آویختن چشم دل را با چراغ جان منور داشتن پروین عزیز، ما زنان حکمت دوست این دوران، هنوز هم با چراغ جان‌مان می‌نویسیم، چه باک از جایزه‌ها و تشویق‌هایی که هرگز نخواهد رسید. اما «زمانه نقاد هوشياري بود»... « اشکان، انگشتر متبرک و... » در کانون فیلم منتقدان فیلم «اشکان، انگشتر متبرک و چند داستان دیگر...» ساخته شهرام مکری در سی و پنجمین برنامه کانون فیلم منتقدان و نویسندگان سینمایی نمایش داده می‌شود. کارگردان، عوامل فیلم و طهماسب صلح‌جو به عنوان منتقد در این برنامه حضور می‌یابند. اين برنامه، روز شنبه (22 فروردین ماه) راس ساعت 17 در سالن اجتماعات خانه سینما برگزار می‌شود. «لطفا رأی ندهید» از 22 فروردین روی آنتن شبکه 3 پخش مجموعه «لطفا رای ندهید» به کارگردانی علی عطشانی از 22 فروردین‌ماه از شبکه سه آغاز می‌شود. این مجموعه 30 قسمتی یک طنز سیاسی است و در آن با چهره‌های شاخص هنر و ورزش گفت‌وگو شده است. از دیگر بخش‌های «لطفا رای ندهید» می‌توان به دوربین مخفی سیاسی و تریبون آزاد اشاره کرد. بررسی آگهی‌های تجاری تلویزیون با حضور حسین پاینده دکتر حسین پاینده در جدیدترین سلسله نشست‌های آموزش نقد عملی، سراغ دلالت‌ها و مضامین فرهنگی آگهی‌های تجاری تلویزیون ایران می‌رود. علاقه‌مندان برای ثبت‌نام در این سلسله نشست‌ها می‌توانند تا روز دوشنبه(31 فروردین‌ماه) به حوزه هنری استان تهران واقع در خیابان شهید احمد قصیر(بخارست)، خیابان دوازدهم، پلاک 28 مراجعه کنند یا با شماره‌های 3-88736391 تماس بگیرند.