کارگردان «پاپ»، تنهای تنهای تنهاست

۲ سال پیش احسان عبدی‌پور با فیلمی به نام «تنهای تنهای تنها» پدیده سینمای ایران شد. عبدی‌پور ۲ سال است درگیر فیلمی به نام «پاپ» شده است اما این بار گویا همای سعادت توجه رسانه‌ها و مسؤولان سینمایی روی دوش او ننشسته است. به گزارش تسنیم، احسان عبدی‌پور، کارگردان جوان و بوشهری سینمای ایران است. جوان بوشهری بهترین تعبیری است که می‌توان برای این فیلمساز مستعد به کار برد. جوانی که 2 سال قبل با «تنهای تنهای تنها» چشم‌ها را خیره کرد. به گزارش تسنیم، رسانه‌ها و منتقدان سینمایی برای چندین ماه سراغ او و فیلمش می‌رفتند. عبدی‌پور در ادامه مسیر فیلمسازی‌اش به تشویق‌ها دل نبست و سریع، دومین فیلم بلند سینمایی‌اش یعنی «پاپ» را شروع کرد. این جوان بوشهری سینمای ایران برای ساخت و اکران فیلم دومش، تنهای تنهای تنها بود اما با همشهری‌هایش و تیم فیلمسازی همراهش فیلمش را ساخت. «پاپ» با یک تدوین اولیه، برای بازبینی به هیات انتخاب سی و دومین جشنواره فیلم فجر تحویل داده شد اما نتوانست نظر هیات انتخاب را به خود جلب کند و در میان 50 فیلم، بزرگ‌ترین غایب آن دوره از جشنواره شد. عبدی‌پور امسال نیز «پاپ» را برای حضور در سی و سومین جشنواره فیلم فجر آماده کرده است. شب گذشته نمایش و نقد فیلم سینمایی «پاپ» در دانشکده سینما و تئاتر دانشگاه هنر با حضور احسان عبدی‌پور برگزار شد. او سال‌ها قبل دانشجوی دانشکده سینما و تئاتر دانشگاه هنر بود و اولین اکران «پاپ» در تهران و در این دانشکده صورت گرفت. در این نشست حرف‌های زیادی درباره فیلم زده شد. در این نوشتار برای لو نرفتن و لذت دیده شدن فیلم، از آوردن نکات و نقدهای مرتبط با آن چشم‌پوشی و تنها به این جمله بسنده می‌کنیم که دانشجویان دانشکده سینما و تئاتر از دیدن فیلم لذت بردند و این فیلم با استقبال آنها روبه‌رو شد. «پاپ» فیلمی است که وارد کوچه پس کوچه‌های بوشهر می‌شود و فیلمی است که ساخت و روایتی بومی‌تر از «تنهای تنهای تنها» ساخته قبلی احسان عبدی‌پور دارد. احسان عبدی‌پور در پاسخ به سوالی درباره نحوه ورودش به فیلمسازی حرفه‌ای گفت: من پس از اینکه از این دانشکده فارغ‌التحصیل شدم، رفتم سراغ فیلمبرداری و مدتی را دستیار فیلمبردار بودم اما سر یکی از کارها بود که یک مدیر تولید توهین بدی به من کرد. همین باعث شد تصمیم گرفتم که از آن کار بیرون بیایم و بروم اولین فیلمنامه‌ام را بنویسم. یادم هست رفتم زیر سینک ظرفشویی و در جا 25 صفحه داستانی را که خیلی وقت بود در ذهن داشتم، نوشتم. وی ادامه داد: این فشار از لحاظ اقتصادی بر من وارد بود و همه چیز برای ورودم به سینمای اکران و سینمای حرفه‌ای از همین طغیان شروع شد. فیلمنامه‌ام را برای ساخت به معاون سیمای بوشهر تحویل دادم و اولین فیلم را با کف تولید یک فیلم ویدئویی ساختم. با بچه‌شهرستانی‌های همین دانشکده کار را شروع کردم. قبل از آن هم هیچ فیلم کوتاهی نساخته بودم. آن زمان جشنواره فیلم فجر، یک بخش ویدئویی داشت و فیلم من به شکلی کاملا اتفاقی وارد این بخش شد و در همان دوره جایزه گرفت. کارگردان «افسانه 98» ادامه داد: ورود به حوزه فیلمسازی در سینمای ایران با اتفاقات ساده‌ای شکل می‌گیرد اما در سینمای ایران فرق شیب منفی و شیب مثبت برای یک فیلمساز، از هیچ قاعده منطقی پیروی نمی‌کند. با یک اشاره از موانع رد می‌شوی و امکان حضور پیدا می‌کنی و مثل یک گلوله برفی، می‌توانی بهمنی را درست کنی که تو باعث‌اش شدی و بالعکسش هم ممکن است و همین سینما انگار می‌خواهد لگد زیرپایت بزند و فکر می‌کنی مانع می‌شود که جلوتر بروی. عبدی‌پور در تکمیل صحبت‌هایش در جمع دانشجویان سینمایی گفت: از این جهت این را تعریف کردم چون شما دانشجویی که می‌خواهی در سینمای حرفه‌ای کشور فیلم بسازی بدانی که من برای ورود به این سینما هیچ پشتیبان خاصی نداشتم و کسی سفارش مرا نکرد، حتی رزومه خاص فیلمسازی هم نداشتم ولی فیلمسازی را از همان جایی که باید شروع کردم. از تلویزیون کوچک شهر کوچکم. این را بدانید که اگر نویسنده خوبی هستی، روزنامه دیواری مدرسه‌ات هم برای تو بس است اما اگر ادا و اطوار داری بدان هیچی نمی‌شوی. در ادامه کارگردان فیلم «پاپ» از حمایت‌های ادریس عبدی‌پور، تهیه‌کننده این فیلم یاد کرد. همینجا بود که لحن محزونش در کنار لهجه بوشهری این کارگردان جوان نشست.  عبدی پور گفت: ادریس، برادر کوچک‌تر من است. او دانشجوی این دانشکده نبود ولی وقتی که من در این دانشکده سرکلاس اصغر فرهادی می‌آمدم، ادریس هم می‌آمد و ته کلاس می‌نشست. او برای تامین بودجه این فیلم، خانه و ماشینش را فروخت. سر این کار شیفته تهیه‌کنندگی او شدم، چون همیشه یک جمله مقدسی می‌گفت که بعدها در سینما حسرت به دلش خواهیم بود. او با تمام سختی‌هایی که دید و هزینه‌های مالی که برای این فیلم متحمل شد همیشه به من می‌گفت: «عجله نکن! اگر فکر می‌کنی که این سکانس خوب نشده است، می‌خواهی سکانس را برای فردا آماده کنم. هیچ عجله نکن تا کار خوب شود». عبدی‌پور در پاسخ به سوالی درباره اکران عمومی «پاپ» و حضور این فیلم در جشنواره فیلم فجر امسال گفت: برای حضور «پاپ» در جشنواره فیلم فجر، فرم اینترنتی آن را پر کردم. البته هنوز مراحل فنی و موسیقی کار باقی مانده است. تصحیح رنگ فیلم هم نیازمند یک پولی است که همه اینها را ذره ذره آماده می‌کنیم. کارگردان «پاپ» درباره قصه‌های فیلمش هم صحبت کرد. او درباره 3 اپیزودی شدن فیلم «پاپ» گفت: از ابتدا هم ایده اولیه‌ ساخت فیلم، 3 قصه‌ مجزا بود که در ذهن داشتم. اصلا برای ساخت این فیلم قصد نداشتم از ابتدا مینی‌مال کار کنم، خرده‌پیرنگ یا در راس مثلث داستانی‌ام شاهپیرنگ باشد چون این قصه خیلی اصیل نیست. وی ادامه داد: سینمای هنری از قِبَل تنفرش نسبت به هالیوود بیرون آمد. سینمای هالیوود اصلش بر تجارت است و نه وجه هنری یک فیلم. برای همین بود که سینمای هنری تصمیم گرفت از عناصر سینمای هالیوودی برائت کند اما اینجا بود که یک مشکلی به‌وجود آمد، چون سینمای هالیوود داستان هم می‌گفت. همین خلط مبحثی را درست کرد که هالیوود بد است و چون هالیوود داستان می‌گوید پس داستان گفتن هم بد است. همین باعث شد با چوبی که هالیوود را می‌راندند به جان سینمای داستانگو افتادند. عبدی‌پور اضافه کرد: یک دوره‌ای سینمای ایران تحت تاثیر سینمای کیارستمی قرار گرفت و اتفاقا هر جایی می‌رفت جوایز بین‌المللی می‌گرفت. در آن دوره، سینمای هنری بنده و عبد سینمای کیارستمی شده بود اما خوشبختانه امروز، الگوی سینمای بفروش و اتفاقا جایزه‌بگیر جشنواره‌ها، سینمای قصه‌گو شده است. نسل جوان فیلمسازی که وارد نوجویی‌های سینمای ایران شده است الگوی خوب و مشمول‌تری برای فیلمسازی‌اش دارد. دانشجویان از کارگردان «پاپ» درباره به‌کارگیری لهجه بوشهری برای فیلم جدیدش سوال کردند. او با بیان طنزی در پاسخ به این سوال اظهار داشت: من اگر به «آب» می‌گویم «او» قبول دارم که «H2O»یی که برای «او» به کار می‌برم با «آب» فرق دارد. من اگر هگل هم بخوانم با لهجه بوشهری آن را می‌خوانم و معتقدم معنای هگل با لهجه شیرازی و گیلکی هم فرق می‌کند، با کلماتی که فکر می‌کنید مابه‌ازاهای تصویری و ماهیت متفاوتی ندارند. حسرت و خیانت در لهجه اصفهانی با حسرت و خیانت لهجه بوشهری فرق می‌کند. من ناخودآگاه به آدم‌هایم با لهجه بوشهری نگاه می‌کنم. البته به معنای این نیست که نتوانم با تهرانی‌ها کار کنم. منتها سعی می‌کنم وارد ساحت قصه‌هایی شوم که با سبک زندگی آدم‌هایش ربط داشته باشم. وی خاطرنشان کرد: تلاش دارم که فیلم، قائم به لهجه نباشد. فیلم من از لهجه نیز می‌گذرد، چون می‌دانم اگر در کشورهای دیگر نمایش داده شود همه داشته‌های زبانی‌اش را از دست می‌دهد ولی به قول گارسیا مارکز که می‌گفت: «تو قصه‌های مادربزرگ خودت را بنویس چون قصه‌‌های دیگر مادربزرگ‌ها را خودشان می‌نویسند». من هم خیلی ساده قصه‌ مادربزرگ خودم را تعریف می‌کنم. از عبدی‌پور سوال شد که ممکن است با غیر از لهجه بوشهری فیلم بسازی و او گفت: در اطراف من قصه‌های بوشهری آنقدر زیاد است که دیگر لزومی ندارد سراغ قصه‌ تهران بروم. اگر یک روزی خواستم فیلمی بسازم که قصه‌اش درباره روابط مینیاتوری بین زن و مرد، تنهایی و شب و سیگار کشیدن روی تراس باشد، شک نکنید که این قصه را در تهران روایت می‌کنم، چون پسند غالب دراماتیک در ایران، لهجه تهرانی است. شما به کسی اجازه خواهی داد وارد خلوت‌های مینیاتوری ذهنت شود که لهجه تهرانی داشته باشد. مخاطب حوصله ندارد که با لهجه اصفهانی درباره چالش یک زن و شوهر حرف بزند. کارگردان پاپ صحبت‌هایش را اینگونه کامل کرد: قصه‌های من به‌گونه‌ای است که به لحاظ جغرافیایی به شهر بوشهر وابستگی دارد. قصه‌های بوشهری به من نزدیک‌تر است چون از آدم‌های آن بیشتر شناخت دارم. به نظرم فعلا وقت ورود قصه‌های دیگر به دنیای فیلم‌های من نیست. کارگردان فیلم «پاپ» درباره انتخاب نابازیگر برای فیلمش و نحوه کار کردن با آنها گفت: در کار با نابازیگر، معمولا متن فیلمنامه را به او نمی‌دهم و قصه و ماجرای فیلم را برایش تعریف می‌کنم. سر صحنه صدا و دوربین حرکت نمی‌گویم. فضای کار را آنچنان راحت می‌کنم که این حس برایشان شکل بگیرد که اصلا فیلمی در جریان نیست و دور هم جمعیم و لذت می‌بریم. گاهی همین راحتی باعث می‌شد برخی روابط سینمایی را درک نکنند. مثلا محمد آلادپوش، فیلمبردار کار را با موتور جابه‌جا می‌کردند و اصلا نمی‌گفتند اگر از موتوسیکلت بیفتد و دستش بشکند، چند ماه فیلم معلق می‌شود. این راحتی در همه‌ فضای تولید فیلم بود. وی درباره کار کردن با بازیگر حرفه‌ای گفت: کار کردن با بازیگران غیر‌حرفه‌ای زجر دارد ولی کار کردن با بازیگر حرفه‌ای ترس دارد، چون برخوردهای خاص خودش را می‌طلبد اما برای فیلم بعدی‌ام به دلیل اینکه کار پرخرجی است و باید چرخه اقتصادی آن حفظ شود قطعا از بازیگر حرفه‌ای استفاده می‌کنم. در انتهای مراسم دانشجویان دانشکده سینما و تئاتر توماری را امضا کردند و از حجت‌الله ایوبی، رئیس سازمان سینمایی خواستند که در ایام سی و سومین جشنواره فیلم فجر، دستور لازم جهت در اختیار گذاشتن سالنی مجزا را برای دانشجویان این دانشکده صادر کند تا جلسات نقد و بررسی فیلم توسط دانشجویان سینمایی انجام شود.