۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۷:۰۴

حذف پیش‌شرط از مذاکرات هسته‌ای با ایران

دولت ایالات متحده رسماً از حضور بدون پیش‌شرط خود بر سر میز مذاکره مشترک با جمهوری اسلامی خبر داد. همزمان، نمایندگان 1+5 از خاویر سولانا خواستند بار دیگر سعید جلیلی را برای مذاکره درباره موضوع هسته‌ای به اروپا دعوت کند. چهارشنبه‌شب گذشته به وقت واشنگتن، رابرت وود، سخنگوی وزارت خارجه‌آمریکا اعلام کرد، از این پس، ایالات متحده «به طور کامل» در مذاکرات مستقيم گروه 1+5 با ايران شرکت خواهد کرد. هیلاری کلینتون، وزیر خارجه آمریکا نیز در گفت‌وگو با خبرنگاران تاکید کرد، واشنگتن «به طور فعال» در مذاکرات قدرت‌های جهانی با ايران حضور خواهد یافت. این اظهارات پس از آن منتشر شد که عصر چهارشنبه در لندن، معاونان سیاسی وزرای خارجه شش کشور آمریکا، انگلیس، فرانسه، روسیه، چین و آلمان در بیانیه مشترکی -که در پایان نشست خود درباره برنامه اتمی ایران منتشر کردند- از سولانا خواستند، بار دیگر از مذاکره‌کننده ارشد هسته‌ای ایران برای ازسرگیری گفت‌وگوها دعوت به عمل آورد. در بیانیه 1+5 آمده است: «ما از خاوير سولانا خواهيم خواست، از دولت ايران برای مذاکره با نمايندگان ۳+۳ [که همان 1+5 است] دعوت به‌عمل آورد، تا بتوان برای اين مساله [برنامه هسته‌ای ايران] به راه حلی ديپلماتيک دست يافت». بیانیه این گروه در عین حال با اشاره به رویکرد جدید دولت آمریکا، از ایران خواسته است «از این فرصت بهره بگیرد و به طور جدی و بر اساس «روح احترام متقابل» به تعامل با واشنگتن بپردازد». 1+5 درباره رویکرد تازه واشنگتن آورده است: «سایر اعضای گروه از رویکرد جدید ایالات متحده درباره ایران و تصمیم دولت آمریکا مبنی بر مشارکت کامل در فعالیت‌های گروه 1+5 و شرکت در تمام نشست‌های آینده با نمایندگان جمهوری اسلامی ایران، به‌گرمی استقبال می‌کنند»؛ موضوعی که به گفته رابرت وود، در نشست روز چهارشنبه در لندن از طريق ويليام برنز، معاون سیاسی وزارت خارجه آمریکا به نمایندگان انگلیس، فرانسه، روسیه، چین و آلمان اطلاع داده شده است. سخنگوی وزارت خارجه ایالات متحده روز چهارشنبه همچنین گفت: «از اين به بعد، هرگاه كشورهاي عضو گروه1+5 بخواهند با مقامات ايران درباره برنامه هسته‌ای اين کشور مذاکره کنند، ديپلمات‌های آمريکايی نیز در اين مذاکرات حضور خواهند داشت». به گفته او: « ايالات متحده همچنان به روندهای گروه 1+5 متعهد است؛ آنچه تغيير کرده اين است که از اين به بعد آمريکا در مذاکرات 1+5 با ايران شرکت خواهد کرد»؛ تغییری که البته به لحاظ دیپلماتیک، واجد اهمیت بسیاری است، چه؛ دولت واشنگتن تا پیش از این برای حضور در مذاکرات 1+5 با ایران، شرط و شروط می‌گذاشت، و در تنها موردی هم که ویلیام برنز را بر سر میز مذاکره شش کشور با سعید جلیلی فرستاد (تیرماه سال گذشته در ژنو) اعلام کرده بود، تنها برای «آشنایی با نظرات ایران» و به‌عنوان یک «شنونده» وارد این مذاکرات می‌شود (مذاکراتی که البته نتایج ملموسی هم به بار نیاورد) اما این بار کار به جایی رسیده است که وزیر خارجه ایالات متحده از حضور «فعال» کشورش در روند این مذاکرات سخن می‌گوید: «آمریکا به طور فعال در مذاکرات قدرت‌های جهانی با ايران مشارکت خواهد کرد». کلینتون البته بار دیگر اتهامات همیشگی دولت آمریکا علیه ایران را نیز مطرح کرد: «چيزی مهم‌تر از اين نيست که بتوان ايران را قانع کرد تا تلاش برای دستيابی به سلاح اتمی را متوقف کند». اما به هر حال، این بار واشنگتن ناچار شده از پوسته یکجانبه‌گرایانه خود خارج شود؛ تا آنجا که بر اساس اخبار غیررسمی، حتی شخص کلینتون گفته است: «ما معتقدیم، باید یک نقش بسیار دقیق را درباره مسائل مختلف که بر منافع ما و منافع جهان تاثیر می‌گذارد، ایفا کنیم؛ کاری که با حضور ایران معنا پیدا می‌کند». سخنگوی وزارت خارجه این کشور هم رسماً به نقش تهران در روند حل آنچه «نگرانی‌های بين‌المللی موجود درباره برنامه هسته‌ای ايران» خوانده شده، اذعان کرده است: «هرگونه پيشرفت مهمی در اين زمينه، نتيجه تلاش‌های جمعی همه طرف‌ها از جمله ايران خواهد بود»؛ تلاش‌هایی که به گفته او: «فرصتی خواهد بود تا با تعامل با ايران، بن‌بست‌های چند سال اخير شکسته شود». ایران: بررسی می‌کنیم در واکنش به بیانیه تازه 1+5 و نیز اظهارات وزیر خارجه ایالات متحده و سخنگوی وی درباره رویکرد تازه به موضوع هسته‌ای جمهوری اسلامی، وزیر امور خارجه گفت: ایران به‌زودی با انجام «بررسی‌های لازم»، «پاسخ‌های روشن» خود را اعلام خواهد کرد. منوچهر متکی که در تهران و پس از دیدار با ولید معلم، همتای سوری خود با خبرنگاران گفت‌وگو می‌کرد، افزود: «ما به دقت اظهارات مقامات آمریکایی را در دست بررسی داریم و پاسخ روشن ایران پس از بررسی‌ها اعلام خواهد شد». متکی همچنین گفت: «چارچوب تعامل ما را رهبر معظم انقلاب اسلامی و دکتر احمدی‌نژاد در نطق نوروزی خود اعلام داشتند. تصور می‌کنیم این چارچوب‌های کلی باید با دقت از سوی مسؤولان آمریکایی مورد توجه قرار گیرد». با این حال، یک مقام نیمه‌رسمی دیگر، یعنی مشاور مطبوعاتی رئیس جمهوری اسلامی ایران در گفت‌وگو با خبرگزاری فرانسه، ضمن «سازنده» خواندن پیشنهاد گروه 1+5، آن را نمایانگر «تغییر در رویکرد قدرت‌های جهان در قبال مساله هسته‌ای ایران» برشمرد. البته علی‌اکبر جوانفکر نیز تاکید کرد، جمهوری اسلامی در نظر دارد که این مساله را بررسی کند: «ما جزئیات درخواست آمریکا و گروه 1+5 درباره مذاکرات مستقیم با ایران را بررسی می‌کنیم و تصمیم لازم را در این زمینه اتخاذ خواهیم کرد». آنچه در پیشنهاد جدید 1+5، «سازنده» به نظر می‌رسد، پذیرفتن نقش فعال جمهوری اسلامی و تاکید بر «مذاکرات مبتنی بر احترام متقابل» است؛ یعنی همان نکته‌ای که تیرماه سال گذشته و پس از مذاکرات ژنو از سوی سعید جلیلی مطرح شده بود: «گروه 1+5 برای حل مشکلات در مذاکرات باید به سمت 1+6 حرکت کند، نه 1-7. چراکه ایران معتقد است که این الگو مناسب‌ترین روش براى رفع نگرانی‌هاى مشترک و ایجاد تعهدات دسته‌جمعى به منظور زمینه‌سازى جهت همکارى‌هاى منطقه‌اى و بین‌المللى است». استقبال از مذاکرات محترمانه در سخنان اخیر رئیس‌جمهور در جشن روز ملی فناوری هسته‌ای نیز مورد تاکید قرار گرفت؛ آنجا که محمود احمدی‌نژاد گفت: «ایران همواره آماده گفت‌وگو بر اساس عدالت و احترام بوده است». او همچنین پیشنهادهای تازه خود را مطرح کرد: «در شرایط جدید بر بسته پیشنهادی پیشین خود دو موضوع مشارکت تهران در «مدیریت خلع سلاح جهانی» و «مدیریت بحران اقتصادی» را نیز می‌افزاییم». اما آنچه را که ایران می‌خواهد بررسی کند، شاید مربوط به برخی بخش‌های بیانیه تازه 1+5 باشد که بار دیگر بر تداوم رویکرد تنبیه و تشویق (چماق و هویج) تاکید می‌کند. در بخش‌هایی از این بیانیه آمده است: «نمایندگان این گروه بر اراده مشترک خود بر «دیپلماسی مستقیم» با ایران در چارچوب استراتژی دوگانه خود [تشویق و تنبیه] تأکید می‌کنند». همچنین آن بخش از اظهارات سخنگوی وزارت خارجه آمریکا که بار دیگر ایران را به تعلیق غنی‌سازی اورانیوم فرامی‌خواند، از نظر ایران، نقطه تاریک رویکرد جدید ایالات متحده تلقی خواهد شد. رابرت وود پس از آنکه از ایران خواست، تصمیم قدرت‌های بزرگ جهانی مبنی بر توقف روند غنی‌سازی اورانیوم را به اجرا بگذارد، مدعی شد: «در جامعه بین‌الملل نگرانی‌های بسیار جدی درباره برنامه اتمی ایران وجود دارد و جامعه جهانی به اهداف برنامه هسته‌ای ایران، مشکوک است». با این حال، باید به انتظار دعوت رسمی خاویر سولانا از سعید جلیلی نشست و منتظر بررسی واکنش جمهوری اسلامی به تقاضای مذاکره رودرروی 1+5 با ایران ماند؛ مذاکره‌ای که این‌بار قرار است واشنگتن هم در آن حضوری «کامل و فعال» داشته باشد.
ارسال نظر
captcha
پربیننده