شهرزاد حسینی: ریشه‌های انقلاب بحرین را که از 14 فوریه 2011 میلادی و تنها چند روز پس از سقوط رژیم «حسنی مبارک» رئیس‌جمهور وقت مصر به طور جدی آغاز شد، باید در سال‌های دهه 1970 و نوع رفتار خاندان حاکم بر مردم این کشور جست.
پس از استقلال بحرین در سال 1971 میلادی، رژیم آل‌خلیفه تقلای خود را برای رفع مهم‌ترین دغدغه‌اش یعنی کسب مشروعیت سیاسی آغاز کرد. برگزاری انتخابات در نیمه اول دهه 70 و تلاش برای تصویب قانون موسوم به «امنیت داخلی» در سال 1975 از جمله این موارد بود. براساس این قانون، هرگونه اقدام یا موضع‌گیری علیه دولت، نقض امنیت کشور توصیف می‌شد و افراد مظنون دستگیر و بدون محاکمه زندانی می‌شدند. پارلمان این قانون را تصویب نکرد و به همین دلیل نیز مورد خشم امیر (پادشاه) وقت بحرین قرار گرفت و منحل شد. این ماجرا آغاز کشمکش‌های مردم با رژیم آل‌خلیفه بود. نقطه اوج اعتراض‌های مردم بحرین در سال‌های دهه 90 و انتفاضه 6 ساله بود اما با آغاز بیداری اسلامی در منطقه، مردم بحرین نیز تظاهرات‌های خود را آغاز کردند. هرچند روند انقلاب در این کشور با کشورهای تونس، مصر، لیبی و یمن که به نوعی به سرنگونی رژیم حاکم یا فرد حاکم منجر شد، فرق داشت. به عنوان مثال در تونس، «بن‌علی» سرنگون شد و رژیمی با مشارکت اغلب گروه‌های سیاسی بر سر کار آمد. در مصر، ابتدا رژیم حسنی مبارک کنار گذاشته شد و سپس طی یک انتخابات اخوان‌المسلمین به قدرت رسیدند. سپس بار دیگر اخوانی‌ها نیز کنار گذاشته شدند و «عبدالفتاح السیسی» به قدرت رسید. صرف‌نظر از اینکه اکنون مردم مصر از این روند راضی هستند یا خیر و اینکه مرحله دوم، یک انقلاب بوده یا کودتا، می‌توان گفت به هر حال اعتراض‌های مردمی به ایجاد تغییر در حاکمیت این کشور منجر شد.
در لیبی نیز انقلاب مردمی به سقوط رژیم قذافی منتهی شد اما پس از مداخله غربی‌ها و به راه افتادن جنگ داخلی، متاسفانه شرایط این کشور مشابه سومالی شده و تنها وجود نفت، مانع قحطی و گرسنگی در این کشور شده است.
انقلاب یمن نیز 2 مرحله را طی کرد که در مرحله نخست «علی عبدالله صالح» رئیس‌جمهور کنار گذاشته شد اما بقایای آن همچنان در قدرت جولان می‌دادند و در مرحله دوم که هنوز ادامه دارد، بقایای رژیم سابق در حال کنار گذاشته شدن هستند.
با نگاهی به این انقلاب‌ها که نقطه مشترک دستاوردهای آنها، تغییر ظاهرا بنیادین در ساختار حاکمیتی است، این سوال به ذهن می‌رسد که چرا انقلاب بحرین با وجود آنکه نتوانسته رژیم حاکم را از پای درآورد یا در ساختار حاکمیتی تغییر ملموسی ایجاد کند، همچنان مانند روزهای نخست ادامه دارد و چرا مردم این کشور هنوز فرسوده و خسته نشده‌اند و راز این استقامت بی‌نظیر چیست؟
واقعیت این است که هیچ یک از انقلاب‌های منطقه مانند دیگری نیست زیرا مقتضیات هر کشوری با دیگری فرق می‌کند لذا اگر در این انقلاب‌ها دقیق شویم، متوجه می‌شویم تفاوت‌های اساسی میان آنها وجود دارد که اکنون مجال بررسی آنها نیست. به اعتقاد تحلیلگران سیاسی، انقلاب بحرین در مقایسه با سایر انقلاب‌های منطقه در 3 بعد، اصولی‌تر، واقعی‌تر و قوی‌تر است که عبارتند از: «مردمی بودن»، «مسالمت‌آمیز بودن» و «استمرار خستگی‌ناپذیر اعتراضات». از بداقبالی مردم بحرین، ارتش این کشور، مزدور و دست‌نشانده است و مانند ارتش مصر، ملی نیست که بتواند در کنار انقلابیون بایستد. انقلابیون بحرین مانند انصارالله یمن نیز توانایی و آمادگی سیطره یافتن بر مراکز امنیتی و دولتی را نداشتند. همچنین آل‌خلیفه حتی به تحقق توافق مرحله‌ای نیز نمی‌اندیشد.
انقلاب بحرین تنها انقلاب منطقه است که به رغم دخالت نظامی مستقیم سعودی و سرکوب اعتراض‌ها به دست نیروهای سپر جزیره، همچنان ادامه یافت و هنوز هم ادامه دارد و انقلابیون تا آل‌خلیفه را سرنگون نکنند، از پای نخواهند نشست. این انقلاب کاملا مردمی است و احزاب سیاسی تنها پس از آغاز اعتراض‌های مردمی، وارد میدان شدند. برخی احزاب کاملا با مردم همصدا و خواستار سرنگونی رژیم حاکم شدند اما برخی دیگر اعلام کردند به انجام پاره‌ای اصلاحات راضی‌اند و همین دودستگی، خود یکی از دلایل طولانی‌تر شدن انقلاب مذکور شده است. مردم بحرین که اکثریت آنها شیعه هستند، با الگو قرار دادن انقلاب اسلامی ایران به‌خوبی می‌دانند برای سرنگونی رژیم حاکم و تشکیل دولتی اسلامی باید تا پای جان بایستند و با تکیه بر عزت نفس و ایدئولوژی شیعه مبنی بر «عدم تسلیم در برابر ظلم»، راه را برای تحقق اهدافشان باز کنند؛ هرچند در این مسیر راهی طولانی را در پیش دارند.
رژیم آل‌خلیفه از تمام قدرت و نفوذ خود بهره گرفته تا محافل بین‌المللی و حقوقی نتوانند از جنایات آل‌خلیفه درباره نقض حقوق بشر پرده بردارند اما ملت بحرین به‌خوبی آگاه است در سایه حمایت غرب از دیکتاتوری در بحرین، باید با استفاده از سازوکارهای موجود و امکانات اندک صدای خود را به جهانیان برساند به همین دلیل نیز بر ورود گزارشگر ویژه سازمان ملل به بحرین در سایه مخالفت‌های منامه اصرار می‌ورزد.
اما واقعیت این است که آمریکا و انگلیس نمی‌خواهند حقوق بشر یا دموکراسی واقعی در کشورهای حاشیه خلیج فارس محقق شود به همین دلیل نیز برای ورود سپر جزیره و ارتش سعودی به بحرین چراغ سبز نشان دادند، زیرا پیروزی مردم بحرین می‌تواند تهدیدی جدی برای سعودی‌ها و دیگر شیخ‌نشین‌های خلیج فارس باشد. اینکه آمریکا اخیرا بر منامه در زمینه حقوق بشر فشار می‌آورد، امری «صوری» است و تنها به دلیل فشارهایی است که در خیابان‌های بحرین و تظاهرات‌های این کشور به واشنگتن وارد می‌آید.
لذا باید تایید کرد انقلاب بحرین در سایه سکوت مجامع بین‌المللی و کشورهای عربی منطقه راهی طولانی تا پیروزی و سرنگونی رژیم حاکم در پیش دارد اما ملت بااراده بحرین ثابت کرده است تا آخرین قطره خون خود ایستادگی می‌کند و طولانی‌تر شدن مسیر انقلاب نمی‌تواند به راهی که انتخاب کرده آسیبی وارد کند و دودستگی‌های حزبی هیچ‌گاه نمی‌تواند موجب شود به حداقل‌ها در انقلاب خود بسنده کنند.