۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۲:۰۰

یادداشت روز

غرب پیام 20 فروردین را درک می‌کند؟ تکمیل شدن چرخه سوخت هسته‌ای در ایران که رئیس‌جمهور روز پنجشنبه خبر آن را در اصفهان اعلام کرد واجد پیام‌های بسیار مهمی است. قبل از هر چیز این اتفاق نشان می‌دهد که سیر فنی برنامه هسته‌ای ایران با هدف سیاسی اعلام شده برای آن منطبق است. ایران پیش از این بارها گفته است که از پیگیری برنامه غنی سازی اورانیوم هدفی را جز تولید سوخت برای نیروگاه‌های هسته‌ای دنبال نمی‌کند، در مقابل غربی‌ها مدام ادعا کرده‌اند که هدف اصلی ایران فراهم آوردن مقدار کافی اورانیوم با غنای بالا برای ساخت سلاح هسته‌ای است. از زمان انتشار گزارش محمد البرادعی در سپتامبر 2008 به این سو، که نشان می‌داد حجم مواد هسته‌ای تولید شده در تأسیسات ایران از حد معینی عبور کرده، ادبیات مربوط به «گذشتن ایران از آستانه سلاح» بسامد بسیار بالایی در تحلیل‌های غربی و بویژه اسرائیلی پیدا کرده است. اتفاقی که روز پنجشنبه رخ داد نشان می‌دهد کل این بحث‌های پردامنه چیزی بیش از خیالبافی نبوده است. در آن روز تاسیساتی افتتاح شد که نگاهی ساده به کارکرد فنی آن به‌وضوح نشان می‌دهد ایران در حال تبدیل اورانیوم کم غنی شده خود به قرص و سرانجام ساخت میله‌های سوخت قابل بارگذاری در رآکتورهای تولید برق است و هیچ طراحی برای غنی سازی با درجات بالاتر –که برای ساخت سلاح هسته‌ای لازم است- وجود ندارد. به عبارت دیگر، آنچه در 20 فروردین 1388 اعلام شد تردیدی در این‌باره باقی نمی‌گذارد که تاسیسات ایران به‌طور کامل در مسیر صلح‌آمیز در حال رشد و توسعه است و هیچ اراده تسلیحاتی در آن قابل مشاهده نیست. پیام دوم این است که اکنون چرخه سوخت هسته‌ای در ابعاد صنعتی در ایران کامل شده و ایران به طور عملی یکی از معدود تولید کنندگان سوخت رآکتورهای آب‌سبک در جهان است. غرب از مدت‌ها پیش به این نتیجه رسیده بود که فرآیند هسته‌ای شدن ایران یک «روند غیر قابل بازگشت» است. این برگشت ناپذیری در روز پنجشنبه با قطعیت تمام تثبیت شد. اکنون دیگر کاملا روشن شده است که اولا روند توسعه برنامه ایران با قطعنامه‌های شورای امنیت نه فقط کند نشده بلکه سرعت هم گرفته است، ثانیا مطالبه تعلیق از ایران و گره‌زدن آینده مذاکرات سیاسی درباره برنامه هسته‌ای ایران به آن، یک طرح صد درصد «بی‌آینده» است و پس از این همه موفقیت‌های شگرف دیگر هیچ دولتی در ایران امکان بازگشت به تعلیق را نخواهد داشت. این پیام ظاهرا خیلی زود به غرب رسید و در ذهن کسانی که این روزها ایران، فکر و ذکر اول و آخر آنهاست، جای گیر شد. نشانه «دریافت پیام 20 فروردین» هم آنجا رخ نمود که اعضای گروه 1+5 در بیانیه پایانی نشست روز پنجشنبه خود در لندن بی‌آنکه کلامی از «تعلیق» یا «درخواست‌های شورای امنیت» به میان بیاورند، آمادگی خود را برای آغاز دور جدید مذاکرات با ایران اعلام کردند. اگرچه در این بیانیه اشاره صریحی به حذف تعلیق به عنوان پیش شرط تاریخی مذاکره با ایران نشده، اما واضح است که غربی‌ها علاقه‌مند نبوده‌اند آینده پروژه تعامل با ایران را به درخواستی گره بزنند که می‌دانند برآورده شدنی نیست و جز بن بست، حاصلی نخواهد داشت. پیام آخر اما ناظر به فضای مذاکرات احتمالی در آینده است. تا پیش از روی کار آمدن باراک اوباما در آمریکا، تقسیم کار مذاکراتی در غرب اینگونه بود که چماق در دست آمریکا باشد و هویج در دست اروپا. حالا گویی اروپا از معادله حذف شده باشد –واقعیت البته این است که اروپا حذف نشده اما اکنون جایگاه تعریف شده‌ای هم ندارد- هویج در دست آمریکاست و چماق را به اسرائیلی‌ها داده‌اند. به همین دلیل است که در هفته‌های گذشته زبان اسرائیلی‌ها تندتر شده و مدام از احتمال حمله به ایران حرف می‌زنند. در واقع قرار است در شرایطی که آمریکا تصمیم گرفته زبان نرم‌تری داشته باشد، اسرائیلی‌ها به ترویج ادبیات تهدید ادامه بدهند تا توان چانه‌زنی آمریکا در مذاکرات احتمالی افت نکند. پیشرفت هسته‌ای اعلام شده در 20 فروردین 88 از جمله حاوی این پیام است که در شرایطی که غربی‌ها در حال فراهم کردن اهرم‌هایی از جنس «عملیات روانی» برای تقویت قدرت چانه‌زنی خود در پای میز مذاکره هستند، ایران اهرم‌هایی واقعی و عینی فراهم می‌کند. پای میز مذاکره ایران برگ «صرف نظر کردن از حمله» را به چیزی نخواهد خرید –چرا که می‌داند چنین برگی «واقعیت» ندارد- اما به طور مطمئن غربی‌ها ناچار خواهند بود بابت یافتن راه‌هایی برای کنار آمدن با برنامه دائما رشد کننده ایران، امتیازهایی سنگین پیشنهاد کنند. کفه ایران در حال سنگین‌تر شدن است.
ارسال نظر
captcha
پربیننده