گروه سیاسی: اظهارات جواد ظریف، وزیر امور خارجه در همایش دیپلماسی هسته‌ای با موجی از انتقادات همراه شد و بویژه اقدام او در گره زدن امنیت کشور به مذاکرات هسته‌ای، باعث واکنش فرماندهان ارشد نظامی کشور نیز شد.
در این میان منتقدان عملکرد جواد ظریف در مذاکرات هسته‌ای از او خواسته‌اند درباره نتایج اقداماتش در حوزه تحریم‌ها و شرایط لغو آنها به مردم توضیح دهد. مطالبه‌ای که وزیر محترم امور خارجه تاکنون از پاسخگویی به آن امتناع کرده است.
با این حال اما نکته قابل توجه درباره اظهارات ظریف در همایش دیپلماسی هسته‌ای، نظرات اساتید روابط بین‌الملل درباره «دیپلماسی هسته‌ای» آقای ظریف است. به گزارش «وطن امروز»، تنها چند ساعت پس از آنکه جواد ظریف سخنان خود را در دانشگاه علامه طباطبایی به اتمام رساند؛ اساتید مطرح و برجسته روابط بین‌الملل و حقوق و علوم سیاسی کشور درباره دیپلماسی هسته‌ای و مذاکرات ایران و 1+5 به بحث و تبادل نظر پرداختند و از جایگاه ملی، نظرات و دیدگاه‌های خود را دراین‌باره مطرح کردند. نکته قابل تامل و ویژه درباره اظهارات این اساتید، نگاه واقع‌بینانه و به دور از تمایلات حزبی بود.
دکتر ابراهیم متقی، استاد روابط بین‌الملل در دانشگاه تهران یکی از اساتیدی بود که در این همایش دیدگاه‌های خود را درباره دیپلماسی هسته‌ای و آنچه طی بیش از یک سال اخیر در مذاکرات هسته‌ای گذشت مطرح کرد. دکتر متقی پیش از این نیز درباره مذاکرات هسته‌ای اظهارنظرهای قابل تاملی را مطرح کرده و از آنجا که این استاد دانشگاه وجهه‌ای فراحزبی و فراجریانی دارد؛ توانست توجه بسیاری را درباره ماهیت مذاکرات هسته‌ای به خود جلب کند. دکتر متقی به صورت ویژه معتقد است در مذاکرات هسته‌ای شالوده مذاکرات به صورت منطقی و عقلانی بنا نهاده نشده و توافق ژنو برای ایران هزینه‌ساز بوده است. دکتر محمد جمشیدی، استاد حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران نیز در این همایش دیدگاه‌های خود را درباره دیپلماسی هسته‌ای مطرح کرد. دکتر جمشیدی نیز معتقد است اوباما حاضر به لغو تحریم‌های ایران در شرایط فعلی نیست و ایران اگر به دنبال لغو تحریم‌ها است باید ابزارهای قدرت خود را در منطقه افزایش دهد. دکتر جمشیدی همچنین معتقد است اساسا دیپلماسی صرف منجر به توفیق برای ایران نخواهد شد. دکتر جمشیدی البته یک نکته اساسی و ریشه‌ای را نیز درباره شکل‌گیری تحریم‌ها گفت. به اعتقاد این استاد حقوق و علوم سیاسی، فتنه 88 باعث افزایش تحریم‌ها علیه ایران شد. در ادامه نظرات این اساتید دانشگاه به نقل از ایسنا و فارس گزارش می‌شود.
امان از توافق ژنو!
دکتر متقی در این همایش به صورت دقیق درباره آسیب‌های توافق ژنو سخنرانی کرد. وی با اشاره به برگزاری این همایش اظهار کرد: ای کاش این همایش قبل از مذاکرات وین برگزار می‌شد تا شاید برخی صحبت‌های ما به گوش مذاکره‌کنندگان می‌رسید. او ادامه داد: ما در شرایطی مذاکرات را آغاز کردیم که با تعجیل صدروزه از سوی مقامات رسمی و اجرایی کشور روبه‌رو بودیم. بر این اساس که باید در 100 روز ثبات اقتصادی ایجاد می‌شد و دولت این ثبات را صرفا از طریق مذاکرات هسته‌ای دنبال می‌کرد. مذاکراتی که برای برطرف کردن تحریم‌ها بود و این اعتقاد دنبال می‌شود که اگر مشکلات اقتصادی ناشی از برداشت تحریم‌ها برداشته شود امکان ترمیم مشکلات اقتصادی کشور وجود دارد. متقی گفت: معتقدم تحریم بخشی از دیپلماسی اجبار است و مذاکراتی که امروز نیز جریان دارد ادامه همان دیپلماسی اجبار است. او با بیان اینکه آمریکایی‌ها پس از مذاکرات مسقط و پیش از آغاز کار دولت یازدهم مذاکرات را معلق کردند چرا که تحلیل‌شان این بود که ایران در وضعیت تغییر قرار دارد، افزود: آنها مذاکره را پیش از دولت جدید متوقف کردند تا در فضای کاملا متفاوت کار را ادامه دهند. متقی مذاکرات و دیپلماسی در دولت احمدی‌نژاد را بیشتر بیان اعلامیه و مواضع دانست. وی در ادامه با طرح این پرسش که چرا مذاکرات در دولت یازدهم و در ماه‌های نوامبر و آگوست به نتیجه نرسید؟ اظهار کرد: ریشه نرسیدن به یک نتیجه در این مذاکرات را باید در قالب برنامه اقدام مشترک دانست. معتقدم توافق ژنو خیلی شتابزده تهیه شد و این توافق بدون توجه به معادله‌های بین‌المللی، حقوق بین‌الملل و کنوانسیون‌ها و بدون توجه به واقعیت‌ها و قابلیت‌های هسته‌ای ایران صورت گرفت. متقی تصریح کرد: نتیجه توافق ژنو تهی شدن ظرفیت راهبردی هسته‌ای ما شد و این تهی شدن با تبدیل ذخایر اورانیوم 20 درصدی به اکسید و به کار نگرفتن سانتریفیوژهای جدید و اکسید ذخایر جدید 5 درصدی ما انجام شد. در مقابل نه تحریمی برداشته شد و نه قرار است برداشته شود. در حالی که باید بین کاهش و برطرف کردن تحریم‌ها و بازگرداندن دارایی‌های بلوکه شده و روند تبدیل اورانیوم 20 درصدی و 5 درصدی توازن ایجاد می‌شد. او گفت: امروز ایران چه غنی‌سازی کند و چه نکند هیچ مزیت راهبردی برای آن ندارد چرا که آن را تبدیل به اکسید می‌کند. این در حالی است که فشارهای اقتصادی ادامه دارد. این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: از آنجایی که غنی‌سازی و سانتریفیوژهای جدید را از دست داده‌ایم دیگر نمی‌توانیم در مذاکرات چانه‌زنی کنیم مگر اینکه روی آنچه الان برای‌مان باقی مانده است معامله کنیم.
فتنه 88 تحریم‌ها را افزایش داد
دکتر محمد جمشیدی نیز درباره ادراک راهبرد منطقه‌ای آمریکا و تحریم ایران، گفت: تحریم یک ابزار برای سیاست خارجی یک کشور است و باید ببینیم چه تفکری پشت انتخاب این ابزار است. وی ادامه داد: آمریکا از تهدید همیشه به عنوان یک ابزار علیه ایران استفاده کرده است و در دوران اوباما تحریم به عنوان یک ابزار اصلی مورد استفاده آمریکا قرار گرفته است. جمشیدی ادامه داد: به‌رغم توافقنامه ژنو مشاهده کردیم آمریکا علاقه‌ای به برداشتن تحریم‌ها ندارد و آن را درگیر یک فرآیند می‌کند. این استاد دانشگاه اظهار داشت: تحریم‌ها علیه ایران فقط در بحث مسائل هسته‌ای نیست، از نظر آمریکا توافق ژنو و نحوه مذاکرات ما باعث شده آنها اعتقاد راسخ‌تری نسبت به تحریم داشته باشند. این استاد دانشگاه تصریح کرد: اگر آمریکا مطرح می‌کند انگیزه ایران برای مذاکره، تحریم است آیا ما از خودمان پرسیده‌ایم انگیزه آمریکا از مذاکره با ایران، حفظ تحریم‌ها و بازی‌هایی که درمی‌آورد چیست؟ جمشیدی خاطرنشان کرد: ما دو گونه می‌توانیم آمریکا را نگاه کنیم؛ یا آمریکا کشوری است که با ما به دنبال رابطه است یا اینکه باید نگاه راهبردی به آمریکا داشته باشیم. وی خاطرنشان کرد: آمریکا یک بازیگر راهبردی است، ما این همه انعطاف نشان دادیم و این باعث شد زیاده‌خواهی آمریکا بیشتر شود. جمشیدی گفت: مساله اصلی آمریکا تبدیل شدن ایران به یک قدرت منطقه‌ای است برای اینکه بتوانیم با آمریکا مذاکره موفقی داشته باشیم، باید راهبرد آمریکا را بشناسیم و در مفاصل اصلی آن راهبرد تاثیر بگذاریم. وی تاکید کرد: اوباما به شرطی دستش را به سمت ایران دراز می‌کند که ایران مشتش را باز کند و این گفته خود اوباما است. این استاد دانشگاه تصریح کرد: فتنه 88 باعث افزایش تحریم‌ها شد زیرا آمریکا احساس کرد در درون ایران شکاف ایجاد شده و باید از این موضوع بهره‌برداری کند. وی با بیان اینکه آمریکا از جنگ با ایران پرهیز می‌کند، افزود: آنها به دنبال جنگ با ایران نیستند، نمونه‌اش را ما در زمان مطرح شدن بحث تنگه هرمز دیدیم که گفتند به دنبال جنگ با ایران نیستند. جمشیدی خاطرنشان کرد: مردم بازیگران اصلی هستند، باید به مردم پاسخگو بود، مردم دیگر نمی‌گذارند هر سیاستی اتخاذ شود. وی با بیان اینکه بعد از تحولات 2011 اتفاقاتی رخ داد، گفت: بعد از آن وضعیت عدم اطمینان در منطقه شکل گرفت و این باعث شد شاهد مباحثی باشیم، چالش‌های گفتمانی بین ایران و آمریکا نیز یکی دیگر از تحولاتی بود که بعد از آن رخ داد. جمشیدی افزود: آمریکاییان بعد از تحولات 2011 دیدند که گذر زمان باعث افزایش قدرت ایران می‌شود به همین خاطر یا باید جنگ می‌کردند یا ایران را می‌پذیرفتند یا راهی بین این دو انتخاب می‌کردند و راهبرد آمریکا در این زمان تشدید فشار و پرهیز از جنگ بود. وی اضافه کرد: به تحریم ایران باید یک نگاه راهبردی داشت، باید مولفه قدرت منطقه‌ای خود را تقویت کنیم تا بتوانیم در مذاکرات تاثیرگذار باشیم. این استاد دانشگاه در خاتمه اظهارداشت: راهبرد آمریکا در برابر ایران فشار اقتصادی و تحریم است که اگر امروز بتوانیم این سیاست را بشکنیم موفق خواهیم شد.