مشکلاتی مثل آلودگی هوا، آلودگی صوتی و ترافیک پایتخت که امروز به شکل یک معضل درآمده، آنقدر ذهن مسؤولان را اشغال کرده است که گاه خطرات بزرگی را مثل زلزله که در کمین تهران نشسته است از یاد می‌برند. در روزگاری که وقوع زلزله در بسیاری از کشور‌های دنیا به‌وسیله رفتار حیوانات پیشبینی می‌شود ایران نیز کارگروهی برای دست یافتن به این هدف تشکیل داده است، اما پس از 4 سال، نبود حمایت‌ها کار را تا جایی پیش برده که می‌توان گفت این گروه تحقیقاتی بازدهی نداشته است.
شهر تهران پس از گذشت ده‌ها سال از ساخت و ساز‌های بی‌رویه و مهاجرت‌های گسترده به شکل و شمایلی درآمده که چند روز نوزیدن باد کافی است تا اوضاع آب و هوایی‌اش بحرانی شود. به هم پیوستن 2 روز تعطیلی می‌تواند شرایطی ایجاد کند تا شهروندان ساعت‌ها انتظار سررسیدن وسایل نقلیه عمومی را بکشند و بارش یک باران بهاری یا پاییزی قادر است ترافیک پایتخت را به معنی واقعی کلمه قفل کند.
در این حال و هوا می‌توان براحتی حدس زد که وقوع زلزله چه بلایی بر سر تهرانی‌ها بیاورد. گه‌گداری صحبت از ایمن‌سازی بیمارستان‌ها و مدارس می‌شود و نمایندگان و شورای شهر دور میز بزرگ شیشه‌ای طبقه اول می‌نشینند تا در جلسه غیر علنی مصوبه‌ای را به شهرداری بفرستند به امید آنکه در ساختمان‌سازی‌های آینده تهران ایمن‌سازی در برابر زلزله رعایت شود، اما در عمل این مصوبات به درستی انجام نشده است و حتی اگر هم اجرایی شود تنها ساخت و ساز‌های جدید را در برمی‌گیرد.باید توجه داشت پایتخت را بافت فرسوده، بیمارستان‌ها و مدارس ناایمن، فاضلاب‌های بی‌سامان، قنات‌های ناشناخته و ... تهدید می‌کند. در این شرایط تنها چیزی که می‌تواند تا زمان ایمن شدن تهران، خطرات زلزله را بکاهد، پیشبینی این بلای طبیعی است. در هفته‌ای که گذشت، زلزله‌ای به بزرگی 7/5 درجه در مقیاس ریشتر شهر آکوئیلا را در مرکز ایتالیا لرزاند. این زلزله به حدی شدید بود که در شهررم با وجود فاصله صد کیلومتری به خوبی احساس شد و حدود 300 نفر کشته و تعداد زیادی زخمی بر‌جای گذاشت. این اتفاق در حالی رخ داد که در نخستین روز‌های ژانویه سال جاری یعنی حدود 3 ماه پیش از وقوع این زلزله، جیانپاولو جولیانی که یک پروفسور ایتالیایی است حادثه را پیشبینی علمی کرد و نتایج تحقیقاتش را روی پایگاه اطلاع‌رسانی خود در اینترنت قرار داد، اما دولت او را وادار کرد این مطلب را سریع از روی سایتش بردارد.
وقتی به این تجربه و تجربیات بسیار دیگری در کشور‌های مختلف نگاهی می‌اندازیم و شهر تهران را هم در نظر می‌گیریم، آرزو می‌کنیم ای کاش بشود زلزله را حتی برای مدت کوتاهی قبل از وقوع در پایتخت پیشبینی کرد. باید گفت محقق شدن این آرزو چندان دور از دسترس نیست. در مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران از 4سال پیش شورایی تشکیل شد تا پیش‌نشانگر‌های وقوع زلزله را شناسایی کنند. این شورا 7 کار گروه دارد که یکی از این کارگروه‌ها روی رفتارشناسی حیوانات کار می‌کند.
سید‌جاوید آل‌داوود، عضو شورای مرکز تحقیقات پیش‌نشانه‌های زلزله و مسؤول این کار گروه به «وطن‌امروز» گفت: «ما روی رفتار حیوانات کار می‌کنیم چون حیوانات قبل از وقوع زلزله رفتار‌های مختلفی از خود نشان می‌دهند. در واقع این کارگروه بررسی می‌کند که چه فاکتور‌هایی از زلزله در رفتار حیوانات تأثیر می‌گذارد».توضیح بیشتر آل‌داوود این است: «تغییر شیب زمین را حیوانات بزرگ مثل سگ، اسب و الاغ احساس کرده و واکنش نشان می‌دهند. تغییر میدان مغناطیسی قبل از وقوع زلزله، بر رفتار ماهی‌ها و پرندگان تأثیر می‌گذارد و تغییرات امواج الکترومغناطیسی روی رفتار حیواناتی که مغز پیچیده‌تری دارند، مثل سگ، محسوس است. همچنین تغییرات دمای زمین را قبل از رخداد زلزله می‌شود از روی تغییر رفتار حیواناتی مثل موش‌ها و خزندگان به سرعت احساس کرد. قبل از وقوع زلزله سنگ‌های اعماق زمین می‌شکند که صدای شکستن آنها را سگ‌ها و حیواناتی که شنوایی قوی دارند، به خوبی می‌شنوند». آل داوود در پاسخ به این سؤال که از 4سال پیش تاکنون که این شورا و در دل آن کار گروه رفتارشناسی حیوانات شکل گرفته است تا به امروز چه دستاوردهایی داشته است، گفت: « تا کنون زلزله‌ای را پیشبینی نکرده‌ایم» و در توضیح این جمله خود، موضوع عدم حمایت‌های دولتی را پیش کشید: «طرحی را بررسی کردیم که به‌وسیله امواج الکترومغناطیسی روی مغز سگ زلزله را پیشبینی کنیم. این کار نیاز به یک دستگاه 5 میلیون تومانی داشت که خریداری نکردند!» این عضو هیأت علمی دانشکده دامپزشکی تنها از محقق نشدن حمایت‌های مالی گلایه ندارد: «مقاله‌ای نوشته‌ام که در نخستین کنگره پیش‌نشانگر‌های زلزله ارائه شد. این مقاله می‌گوید بالا رفتن صید ماهی نشانه‌ای از وقوع زلزله است چون تغییرات درونی زمان مغناطیسی را ایجاد می‌کند که ماهی‌ها به سطح آب می‌آیند. جالب اینکه تلاش چند ساله ما منجر به دریافت آمار درستی از شیلات نشد».
آیا پیشبینی زلزله از طریق رفتار حیوانات تا کنون درست از آب درآمده است؟
آل داوود در پاسخ به این سؤال می‌گوید: «جولای 1960 تغییرات رفتاری پانداها و یوزپلنگ ها در باغ‌وحش تینتسین، مسؤولان چین را از وقوع زلزله 4/7 ریشتری آگاه کرد. مشابه این اتفاقات در شهر‌های دیگر چین، توکیوی ژاپن، سانفرانسیسکو، شهر‌های مختلف ایتالیا و بسیاری از شهر‌های دیگر دنیا افتاد و جان انسان‌های زیادی حفظ شد».او عقیده دارد اگر دولت و شهرداری‌ها در این زمینه کمک نکنند در رسیدن به این هدف از مردم کمک خواهند گرفت، به‌طوری که تغییر رفتار حیوانات را به آنها آموزش می‌دهند. در اینجا دو نکته قابل بررسی است؛ اول آنکه تهرانی‌ها به ندرت حیوانات خانگی نگهداری می‌کنند و در شرایطی که کلاغ‌ها و گنجشک‌ها با آلودگی هوا در حال مهاجرت از پایتخت هستند، کمک‌های دولت و شهرداری ضروری‌تر به نظر می‌رسد. همچنین اگر هر 7 کار گروه شورای مرکز تحقیقات پیش‌نشانگر‌های زلزله تایید کنند 2 روز دیگر در تهران زلزله شدیدی می‌آید، چه مسؤولی جرأت اعلام این موضوع را دارد؟ آل داوود در پاسخ به این سوال سکوت می‌کند و تنها می‌خندد. یادمان می‌آید که در جریان رسیدن آلودگی هوا به مرز بحران کمیته اضطرار آلودگی هوا از اعلام وضعیت آلودگی هوا شانه خالی می‌کرد و اگر فشار رسانه‌ها نبود، هرگز این کمیته تشکیل نمی‌شد. اجازه دهید حیوانات زلزله تهران را پیشبینی کنند
مشکلاتی مثل آلودگی هوا، آلودگی صوتی و ترافیک پایتخت که امروز به شکل یک معضل درآمده، آنقدر ذهن مسؤولان را اشغال کرده است که گاه خطرات بزرگی را مثل زلزله که در کمین تهران نشسته است از یاد می‌برند. در روزگاری که وقوع زلزله در بسیاری از کشور‌های دنیا به‌وسیله رفتار حیوانات پیشبینی می‌شود ایران نیز کارگروهی برای دست یافتن به این هدف تشکیل داده است، اما پس از 4 سال، نبود حمایت‌ها کار را تا جایی پیش برده که می‌توان گفت این گروه تحقیقاتی بازدهی نداشته است.
شهر تهران پس از گذشت ده‌ها سال از ساخت و ساز‌های بی‌رویه و مهاجرت‌های گسترده به شکل و شمایلی درآمده که چند روز نوزیدن باد کافی است تا اوضاع آب و هوایی‌اش بحرانی شود. به هم پیوستن 2 روز تعطیلی می‌تواند شرایطی ایجاد کند تا شهروندان ساعت‌ها انتظار سررسیدن وسایل نقلیه عمومی را بکشند و بارش یک باران بهاری یا پاییزی قادر است ترافیک پایتخت را به معنی واقعی کلمه قفل کند.
در این حال و هوا می‌توان براحتی حدس زد که وقوع زلزله چه بلایی بر سر تهرانی‌ها بیاورد. گه‌گداری صحبت از ایمن‌سازی بیمارستان‌ها و مدارس می‌شود و نمایندگان و شورای شهر دور میز بزرگ شیشه‌ای طبقه اول می‌نشینند تا در جلسه غیر علنی مصوبه‌ای را به شهرداری بفرستند به امید آنکه در ساختمان‌سازی‌های آینده تهران ایمن‌سازی در برابر زلزله رعایت شود، اما در عمل این مصوبات به درستی انجام نشده است و حتی اگر هم اجرایی شود تنها ساخت و ساز‌های جدید را در برمی‌گیرد.باید توجه داشت پایتخت را بافت فرسوده، بیمارستان‌ها و مدارس ناایمن، فاضلاب‌های بی‌سامان، قنات‌های ناشناخته و ... تهدید می‌کند. در این شرایط تنها چیزی که می‌تواند تا زمان ایمن شدن تهران، خطرات زلزله را بکاهد، پیشبینی این بلای طبیعی است. در هفته‌ای که گذشت، زلزله‌ای به بزرگی 7/5 درجه در مقیاس ریشتر شهر آکوئیلا را در مرکز ایتالیا لرزاند. این زلزله به حدی شدید بود که در شهررم با وجود فاصله صد کیلومتری به خوبی احساس شد و حدود 300 نفر کشته و تعداد زیادی زخمی بر‌جای گذاشت. این اتفاق در حالی رخ داد که در نخستین روز‌های ژانویه سال جاری یعنی حدود 3 ماه پیش از وقوع این زلزله، جیانپاولو جولیانی که یک پروفسور ایتالیایی است حادثه را پیشبینی علمی کرد و نتایج تحقیقاتش را روی پایگاه اطلاع‌رسانی خود در اینترنت قرار داد، اما دولت او را وادار کرد این مطلب را سریع از روی سایتش بردارد.
وقتی به این تجربه و تجربیات بسیار دیگری در کشور‌های مختلف نگاهی می‌اندازیم و شهر تهران را هم در نظر می‌گیریم، آرزو می‌کنیم ای کاش بشود زلزله را حتی برای مدت کوتاهی قبل از وقوع در پایتخت پیشبینی کرد. باید گفت محقق شدن این آرزو چندان دور از دسترس نیست. در مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران از 4سال پیش شورایی تشکیل شد تا پیش‌نشانگر‌های وقوع زلزله را شناسایی کنند. این شورا 7 کار گروه دارد که یکی از این کارگروه‌ها روی رفتارشناسی حیوانات کار می‌کند.
سید‌جاوید آل‌داوود، عضو شورای مرکز تحقیقات پیش‌نشانه‌های زلزله و مسؤول این کار گروه به «وطن‌امروز» گفت: «ما روی رفتار حیوانات کار می‌کنیم چون حیوانات قبل از وقوع زلزله رفتار‌های مختلفی از خود نشان می‌دهند. در واقع این کارگروه بررسی می‌کند که چه فاکتور‌هایی از زلزله در رفتار حیوانات تأثیر می‌گذارد».توضیح بیشتر آل‌داوود این است: «تغییر شیب زمین را حیوانات بزرگ مثل سگ، اسب و الاغ احساس کرده و واکنش نشان می‌دهند. تغییر میدان مغناطیسی قبل از وقوع زلزله، بر رفتار ماهی‌ها و پرندگان تأثیر می‌گذارد و تغییرات امواج الکترومغناطیسی روی رفتار حیواناتی که مغز پیچیده‌تری دارند، مثل سگ، محسوس است. همچنین تغییرات دمای زمین را قبل از رخداد زلزله می‌شود از روی تغییر رفتار حیواناتی مثل موش‌ها و خزندگان به سرعت احساس کرد. قبل از وقوع زلزله سنگ‌های اعماق زمین می‌شکند که صدای شکستن آنها را سگ‌ها و حیواناتی که شنوایی قوی دارند، به خوبی می‌شنوند». آل داوود در پاسخ به این سؤال که از 4سال پیش تاکنون که این شورا و در دل آن کار گروه رفتارشناسی حیوانات شکل گرفته است تا به امروز چه دستاوردهایی داشته است، گفت: « تا کنون زلزله‌ای را پیشبینی نکرده‌ایم» و در توضیح این جمله خود، موضوع عدم حمایت‌های دولتی را پیش کشید: «طرحی را بررسی کردیم که به‌وسیله امواج الکترومغناطیسی روی مغز سگ زلزله را پیشبینی کنیم. این کار نیاز به یک دستگاه 5 میلیون تومانی داشت که خریداری نکردند!» این عضو هیأت علمی دانشکده دامپزشکی تنها از محقق نشدن حمایت‌های مالی گلایه ندارد: «مقاله‌ای نوشته‌ام که در نخستین کنگره پیش‌نشانگر‌های زلزله ارائه شد. این مقاله می‌گوید بالا رفتن صید ماهی نشانه‌ای از وقوع زلزله است چون تغییرات درونی زمان مغناطیسی را ایجاد می‌کند که ماهی‌ها به سطح آب می‌آیند. جالب اینکه تلاش چند ساله ما منجر به دریافت آمار درستی از شیلات نشد».
آیا پیشبینی زلزله از طریق رفتار حیوانات تا کنون درست از آب درآمده است؟
آل داوود در پاسخ به این سؤال می‌گوید: «جولای 1960 تغییرات رفتاری پانداها و یوزپلنگ ها در باغ‌وحش تینتسین، مسؤولان چین را از وقوع زلزله 4/7 ریشتری آگاه کرد. مشابه این اتفاقات در شهر‌های دیگر چین، توکیوی ژاپن، سانفرانسیسکو، شهر‌های مختلف ایتالیا و بسیاری از شهر‌های دیگر دنیا افتاد و جان انسان‌های زیادی حفظ شد».او عقیده دارد اگر دولت و شهرداری‌ها در این زمینه کمک نکنند در رسیدن به این هدف از مردم کمک خواهند گرفت، به‌طوری که تغییر رفتار حیوانات را به آنها آموزش می‌دهند. در اینجا دو نکته قابل بررسی است؛ اول آنکه تهرانی‌ها به ندرت حیوانات خانگی نگهداری می‌کنند و در شرایطی که کلاغ‌ها و گنجشک‌ها با آلودگی هوا در حال مهاجرت از پایتخت هستند، کمک‌های دولت و شهرداری ضروری‌تر به نظر می‌رسد. همچنین اگر هر 7 کار گروه شورای مرکز تحقیقات پیش‌نشانگر‌های زلزله تایید کنند 2 روز دیگر در تهران زلزله شدیدی می‌آید، چه مسؤولی جرأت اعلام این موضوع را دارد؟ آل داوود در پاسخ به این سوال سکوت می‌کند و تنها می‌خندد. یادمان می‌آید که در جریان رسیدن آلودگی هوا به مرز بحران کمیته اضطرار آلودگی هوا از اعلام وضعیت آلودگی هوا شانه خالی می‌کرد و اگر فشار رسانه‌ها نبود، هرگز این کمیته تشکیل نمی‌شد. ارسال نظر
پربیننده