علیرضا حسینی: سریال 7 قسمتی رنگ‌شک به کارگردانی فریبرز عرب‌نیا هفته گذشته از شبکه سوم سیما پخش شد. یکی از آثار بسیار متفاوتی که در زمان بسیار نامناسبی پخش شد و تبلیغ چندان خوبی درباره سریال صورت نگرفت اما با همه بی‌اعتنایی‌های مذکور سریال «رنگ شک» یکی از بهترین‌های سریال‌های سال 1393 است که بدون هیچ هیاهویی ساخته و پخش شد. این سریال را می‌توان از وجوه زیر یکی متفاوت‌ترین سریال‌های سال‌های اخیر تلویزیون دانست:
1- سریالی برای مخاطب امروز: مخاطب امروز تلویزیون ما دیگر مخاطب چشم و گوش بسته سال‌های قبل نیست. چه بخواهیم چه نخواهیم. چه خوشمان بیاید چه نیاید، این مخاطب دارد محصولات روز سینما و تلویزیون جهان را در لحظه می‌بیند. سلیقه‌اش بالا رفته و متناسب با ترقی طبع و سلیقه‌اش، محصولات داخلی را می‌بیند و درباره آنها قضاوت می‌کند. امروز در شرایطی هستیم که تنها ساعتی بعد از پخش سریال‌های روز دنیا، زیرنویس فارسی این سریال‌ها برای دانلود روی اینترنت قرار می‌گیرد و این یعنی انبوهی از مخاطبان، لحظه به لحظه پیگیر این سریال‌ها هستند. در این شرایط آیا می‌شود بودجه‌ای گرفت و سریال و تله فیلمی با ضعیف‌ترین شخصیت‌پردازی و داستان و کارگردانی تحویل داد؟ در این شرایط مردم دیگر منتظر نمی‌مانند که شما چه زمانی تصمیم بگیرید کیفیت برنامه‌ها و محصولاتتان را ارتقا دهید. در کمتر از چند ثانیه کانال را عوض می‌کنند و شاید دیگر سراغتان هم نیایند. باید هوش مخاطب امروز را در نظر گرفت و متناسب با این هوش برایش برنامه ساخت. این نخستین نقطه قوت سریال رنگ شک فریبرز عرب‌نیاست. اینکه مخاطبش را دست‌کم نگرفته. عرب‌نیا در ساخت این سریال نگران این نبوده که بیننده متوجه داستان و پیچیدگی شخصیت‌ها نشود. چون می‌دانسته این مخاطب اگر سریال او را نبیند سراغ محصول سطح بالاتری می‌رود، پس با جاه‌طلبی کارش را انجام داده. این چیزی است که در اولین مواجهه با رنگ‌شک جلب توجه می‌کند. از کارگردانی، فیلمنامه، طراحی شخصیت‌ها، تنوع لوکیشن‌ها و همه چیز رنگ‌شک مشخص است که عرب‌نیا تمام توان و انرژی‌اش را خرج این سریال کرده و دغدغه این را داشته که مخاطب ترقی یافته امروز را درگیر اثرش کند.
2- نگاه درست به جامعه: فریبرز عرب‌نیا می‌خواسته سریالی برای مخاطب امروز بسازد پس علاوه بر درام، بازی، کارگردانی و دیگر اجزای کار، سریالش را صاحب یک دیدگاه درست نسبت به جامعه کرده. رنگ‌شک در ظاهر یک سریال پلیسی است اما عرب‌نیا با پرداخت درست شخصیت‌ها و پیوند دادن آنها به شرایط روز جامعه و کشور، سریالش را صاحب یک دیدگاه اجتماعی کرده است. سریال رنگ شک سراغ مساله بسیار مهمی به نام استعدادهای رانده شده رفته. افرادی که به هر دلیل در جایی که باید قرار نمی‌گیرند و از استعداد و هوش آنها به درستی استفاده نمی‌شود و مجبور می‌شوند در جایی که نباید فعالیت کنند. رنگ شک اما این هوش‌ها و استعدادهای حاشیه‌نشین را تنها یک قربانی نمی‌بیند. بلکه شخصیت منفی‌اش با تحقیر شدن و نادیده گرفته شدن مدام تاریک و تاریک‌تر می‌شود و به جایی می‌رسد که هوشش نه تنها به یک خطر برای جامعه، بلکه به یک بحران برای کشور و امنیت ملی تبدیل می‌شود. فریبرز عرب‌نیا در رنگ شک نه تنها از یک بحران اجتماعی صحبت می‌کند بلکه معتقد است این بحران می‌تواند به یک خطر امنیتی تبدیل شود. استعدادهای در حاشیه، هوش‌های دست‌کم گرفته شده و انسان‌های تحقیر شده را کمتر در فیلم‌های سینمایی و سریال‌های تلویزیونی می‌بینیم. همین اواخر مجید برزگر در فیلم سینمایی «پرویز» از خطر افراد در حاشیه و تحقیر شده جامعه صحبت کرد اما پرویز یک آدم معمولی است که توسط جامعه تحقیر می‌شود و تصمیم به انتقام می‌گیرد. در رنگ شک ماجرا بسیار ابعاد وسیع‌تری می‌گیرد و هوش شخصیت رانده شده همه چیز را احاطه می‌کند. شخصیتی که با پرداختی درست به جذاب‌ترین بخش سریال رنگ شک تبدیل می‌شود.
3- شخصیت منفی جذاب: صحبت درباره شخصیتی است که آرش مجیدی نقش آن را بازی می‌کند. شخصیتی پیچیده و چندوجهی که سیاه است اما سیاهی‌اش را می‌شناسیم و شاید هر کدامان بخش کوچکی از آن را داشته باشیم و به همین دلیل است که او را درک می‌کنیم. ناخودآگاه بیننده در مقابل یک درام باید تاریکی شخصیت منفی را حس کند و پیامد قدرت گرفتن، غلبه و سرطانی شدن آن را ببیند و این اتفاقی است که در رنگ شک می‌افتد. آرش مجیدی در رنگ شک جوکری است که از دل جامعه ما بیرون آمده. نمونه‌هایش را زیاد دیده‌ایم. شخصیت منفی رنگ شک برعکس اغلب سریال‌های تلویزیونی ما احمق نیست. بلکه هوش برتر سریال است و هوشش تمام سیستم امنیتی و نظامی را درگیر خودش می‌کند. این شخصیت با بازی خوب آرش مجیدی جذاب طراحی شده. کشش دارد و بیننده را با خودش همراه می‌کند. می‌دانیم از کجا آمده، از چه چیزی حرف می‌زند و حالا فقط قرار است پیامد تبدیل شدنش به سرطان را ببینیم. این هوش برتر از قربانی کردن هیچ‌کس و هیچ چیز در راستای هدفش ابایی ندارد و قربانی‌ای است که فقط با قربانی گرفتن آرام می‌گیرد. اما تنها وجود یک شخصیت منفی برای کامل شدن درام و آزاد شدن انرژی‌اش کافی نیست. درست وقتی که 2 قطب منفی و مثبت سریال وسط دریا تک و تنها مقابل هم قرار گرفته‌اند و هوش برتر در تصور رسیدن به هدفش قرار دارد، سروان علی نبوی با بازی فریبرز عرب‌نیا دیالوگی می‌گوید که رنگ‌شک را نسبت به این شخصیت منفی و جایگاه اجتماعی‌اش صاحب دیدگاه می‌کند: «اگر هوش یک آدم هرچقدر هم که سرشار باشه، شروع کند به خوردن قلب و عاطفه‌اش آن آدم دیگر باهوش نیست، سرطان دارد».
4- قهرمان: «هر کی می‌خواد قهرمان شه باید از تاریکی رد شه.» این دیالوگی است که سروان نبوی چند دقیقه قبل از آخرین مواجهه‌اش به قطب منفی فیلم می‌گوید. اینجاست که اهمیت پرداخت درست شخصیت منفی رنگ شک را متوجه می‌شویم. وقتی تاریکی بی‌انتهای شخصیت منفی اینقدر قابل لمس است، اهمیت کار هنرمند در این است که بتواند در این اتمسفر تیره و تار قهرمان بسازد. در رنگ شک سروان علی نبوی را در شمایل کارگاه‌ها و پلیس‌های زخمی و تنهای سینمای نوآر می‌بینیم که در مقابله با تاریکی، فقط باید به خودشان و روشنایی که به عنوان قهرمان صاحبش هستند متکی باشند. پس سروان نبوی که همان اول کار زخمی می‌شود، قدم به قدم و به اتکا و امید این روشنایی در بحرانی که در آن قرار گرفته حرکت می‌کند. داستان از اینجا شکل اسطوره‌ای به خودش می‌گیرد. مواجهه تاریکی و روشنی و خیر و شر و تقابل که از ازل بین‌شان وجود داشته، بار دیگر شکل می‌گیرد. حالا شخصیت منفی باهوش داستان می‌خواهد قهرمان را ببلعد و وارد تاریکی خودش کند و در این مسیر حتی به خانواده او هم رحم نمی‌کند اما ایمان قهرمان است که تا پایان او را حفظ می‌کند. سریال رنگ شک یک اتمسفر تیره و تار و یک قطب منفی باهوش را به بهترین شکل می‌سازد و تنها رویارویی و غلبه بر این تاریکی‌ها را ساخت قهرمان در کشور، جامعه و تک تک انسان‌ها می‌داند.