دانش پورشفیعی: با دبیر انجمن تولیدکنندگان نمک تصفیه ایران درباره تولید و عرضه نمک سالم و با کیفیت به گپ نشستم. به هرحال ایرانیان بیش از سرانه جهانی نمک می‌خورند اما برخی از نمک‌هایی که می‌خورند، تقلبی است. پاسخ‌های محمد ابریشم‌کار به پرسش‌های «گپ» می‌تواند هشداری برای مسؤولان، مصرف‌کنندگان و شهروندان باشد.
نمک هم می‌گندد؟
برخلاف تصور همگان که فکر می‌کنند در نمک هیچ موجود زنده‌ای وجود ندارد اما برخی باکتری‌های نمک‌دوست در آن زندگی می‌کنند؛ به‌عنوان نمونه در دریاچه ارومیه به‌دلیل بر هم خوردن غلظت آب، این نوع باکتری‌ها فعال و متاسفانه بیماری‌زا شده‌اند و باید تلاش کرد به مردم سرایت نکنند. برای این منظور پس از تصفیه نمک و جداسازی ناخالصی‌ها و شست‌وشو و جوشاندن آب نمک، نمک را در خشک‌کن تا 140 درجه حرارت می‌دهند.
در ایران چه میزان نمک تولید می‌شود؟
میزان تولید سالانه نمک در ایران به حدود 3 میلیون و 200 هزار تن می‌رسد. بنابر آنچه به‌عنوان معادن نمک و ذخایر خشکی در کشور شناخته شده به جز دریاها، ایران می‌تواند تا 2 هزار سال نمک مصرفی دنیا را تامین کند.
تولید نمک خوراکی در ایران به چه روشی انجام می‌شود؟
در حال حاضر حدود 23 کارخانه تولید نمک در کشور فعال هستند که به 2 روش کار می‌کنند؛ تعدادی از این کارخانه‌ها فقط شست‌وشوی نمک دارند و آن را پس از تصفیه، عرضه می‌کنند که این روش اکنون منسوخ شده است و تعدادی دیگر هم نمک را به صورت کریستاله که به آن تبلور مجدد می‌گویند، تولید و عرضه می‌کنند. در روش تبلور مجدد پس از تصفیه نمک و جداسازی خالصی از ناخالصی‌ها، مقداری از ناخالصی‌ها هستند که در درون کریستال‌های نمک باقی می‌مانند که برخی از آنها فلزات سنگین هستند بنابراین نمک‌ها را در آب حل می‌کنند، پس از تصفیه دوباره، آب را می‌جوشانند تا نمک از آن به دست آید.
پس فقط باید نمک کریستاله خورد؟
حتماً! با پیگیری‌های وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، همه کارخانجات تصفیه نمک باید خط تولید خود را به تولید نمک کریستاله تغییر دهند. ید نیز در مرحله پایان فرآوری نمک به آن اضافه می‌شود.
پس مردم با خیال راحت نمک مصرف کنند؟
متاسفانه مهم‌ترین مشکل و تهدید این صنعت عرضه نمک‌های تقلبی در بازار است که 50 درصد از سهم بازار را به خود اختصاص داده.
چطور؟
نمک هم مانند هر کالایی دارای استاندارد است. هم‌اکنون واحدهایی هستند که نمک‌های کوره‌ای را گردگیری و دانه‌بندی کرده و در بسته‌بندی‌های شیک و با جعل برندهای معروف به بازار عرضه می‌کنند. هیچ‌یک از مشخصات درج شده روی این بسته‌بندی‌ها، صحیح و قانونی نیست و از آنجا که قیمت تمام شده این نمک‌ها در مقایسه با نمک‌های استاندارد و صاحب نام و نشان، کمتر است بنابراین مغازه‌داران برای سود بیشتر آنها را خریداری کرده و در اختیار مصرف‌کنندگان قرار می‌دهند.
تکلیف مصرف‌کننده این میان چیست؟
مصرف‌کننده از همه مظلوم‌تر است، چراکه هر نمکی در دسترس باشد و با هر قیمتی، او می‌خرد و مصرف می‌کند. حتی برای یک کارخانه‌دار نمک هم، نمک خوب از بد، قابل تشخیص نیست.
چرا قابل تشخیص نیست؟
بسته‌بندی‌های نمک از نظر ظاهری مانند هم است. تولیدکنندگان نمک تقلبی روی بسته‌بندی‌های نمک، علامت استاندارد، پروانه بهداشتی، برند و آدرس‌های مجعول را هم تقلب می‌کنند و چون به قیمت ارزان‌تری به مغازه‌داران می‌دهند برای فروشندگان سود بیشتری دارد
وظیفه نظارتی سازمان غذا و دارو، سازمان ملی استاندارد و ادارات کل استاندارد و تحقیقات صنعتی استان‌ها در این میان چیست؟
مردم علامت استاندارد را بهتر می‌شناسند و به آنها اعتماد دارند. اگر کسی این علامت را جعل کند، پس اعتماد مصرف‌کننده را جعل می‌کند. مسؤولان استاندارد باید به دنبال جاعلان علامت باشند و اگر هم شکایتی می‌شود، پیگیری کنند. انتظار انجمن و مصرف‌کننده این است که اگر قرار است جلوی تقلب گرفته شود باید این ادارات، واحدهای متقلب را تحت فشار قرار دهند. اما یکی، دو سال است که این اداره‌ها خوب عمل نمی‌کنند.
برندهای برتر نمک را به خوانندگان معرفی کنید.
تابان، نیکی، کریستال، بهمن، هدیه، پوسان، زرین‌دانه و...
راهی برای تشخیص نمک کریستال وجود دارد؟
دانه‌بندی نمک بهترین راه تشخیص است. نمک‌های کریستاله و باکیفیت دارای دانه‌بندی یکنواخت و سپید رنگ هستند. علاوه بر این رنگ نمک هرچه به آبی نزدیک‌تر باشد و مزه‌اش شورتر، خالص‌تر است.
ایرانی‌ها چقدر نمک مصرف می‌کنند؟
به‌طور متوسط هر ایرانی روزانه 8 تا 10 گرم نمک مصرف می‌کند در حالی‌که میزان استاندارد مصرف نمک بین 4 تا 5 گرم در روز است.