در فاصله چند هفته تا آغاز جشنواره تئاتر فجر گروه‌های مختلف نمایشی در تکاپوی آماده کردن و تمرین اجراهای جدید خود هستند. هنوز حضور هیچ نمایشی در جشنواره قطعی نشده است. تجربه پارسال گروه‌های نمایشی حاکی از آن است که حضور در جشنواره هیچ تضمینی برای اجرای عمومی در سال بعد نیست؛ شمار قابل توجهی از نمایش‌های فجر
سی و دو از جمله «طلسم صبحگل»، «سه جلسه تراپی و یک مهمانی»، «دور از دسترس اطفال نگهداری شود»، «مدریک» و... هنوز فرصت اجرای عمومی را به دست نیاورده‌اند؛ این وضعیت بر میزان استقبال طرفداران و دانشجویان تئاتر از کارهای جدید راه‌یافته به جشنواره خواهد افزود چون هیچ تضمینی برای اجرای دوباره نمایش‌ها نیست. سالن‌های مختلف تئاتر شهر به‌جز سالن اصلی و چهارسو همچنان روند تعمیرات و بازسازی را طی می‌کنند تا میزبان شایسته‌ای برای نمایش‌های فجر سی و سه باشند. در سالن اصلی هم‌اکنون «مرگ فروشنده» (نادر برهانی‌مرند) روی صحنه است که تفاوت‌های آشکاری با اجراهای قبلی این نمایشنامه کلاسیک آرتور میلر از جمله اجرای سال 1385 سالن قشقایی دارد. در تالار وحدت «مردی برای تمام فصول» با وجود برخورداری از حضور پروزن رضا کیانیان نتوانسته توقعات مخاطبین نمایش‌های تاریخی را برآورده کند. چند نمایش و تعزیه به مناسبت ایام محرم و صفر تدارک دیده شده‌اند که متأسفانه تبلیغات مناسبی ندارند. سالن سینما – تئاتر قیام که عمدتا پذیرای نمایش‌های عامه‌پسند کمدی است به نمایش «حر» (پیمان رجب شاهی) اختصاص داده شده بود! نتیجه این اقدام غلط هم گیشه ورشکسته و تقریبا تعطیلی نمایش بود. نمایش«حر» به علت نداشتن تماشاگر لغو شد! اهالی و کاسبکارهای محل اظهار می‌دارند که مردم این سالن را به عنوان مکانی برای نمایش‌های پیش‌پاافتاده کمدی می‌شناسند به همین علت کمتر احتمال دارد علاقه‌مندان به نمایش‌های مذهبی از اجرای «حر» در چنین سالنی خبردار شوند. غربت تعزیه و نمایش‌های مذهبی آن هم در ماه‌های سوگواری سیدالشهدا تأسف‌برانگیز است. خبر تأسف‌برانگیز دیگر نیز درگذشت علی‌اکبر رزم‌آرا، هنرمند پیشکسوت تعزیه بود. «هفت پرده» (میکائیل شهرستانی)، «بالاخره این زندگی مال کیه؟» (اشکان خیل‌نژاد)، «روبان قرمز» (کورش ساسانیان)، «گلن گری – گلن راس» (عماد قلی‌پور) و «لکه» (غزل نعیمی) صحنه را ترک کرده و جای خود را به کارهای جدید دادند. «هفت پرده» که دربردارنده ۷ موقعیت نمایشی از ۷ نمایشنامه اکبر رادی بود، نتوانست از طرفداران این نمایشنامه‌نویس قدیمی و نام‌آشنا نمره قبولی بگیرد. بزرگ‌ترین مشکل این نمایش فقدان مضمون یا خط فکری مشترک میان موقعیت‌های نمایشی منتخب بود؛ گسست محتوایی نمایش به قدری زیاد بود که برای آن دسته از تماشاگرانی که با آثار رادی آشنا نبودند، «هفت پرده» نمایشی متشکل از ۷ نمایشنامه کوتاه متعلق به ۷ نویسنده به نظر می‌رسید! «بالاخره این زندگی مال کیه؟» که به موضوع «اوتانازی» (خودکشی با کمک و دخالت پرسنل پزشکی) می‌پرداخت، اگر چه با هیاهوی بسیار آمد اما چیزی در چنته نداشت! اجرای تخت، «اکت»های اندک و منولوگ‌ها و دیالوگ‌هایی که به سخنرانی شبیه بودند «بالاخره این زندگی مال کیه؟» را به نمایشی سطحی و نه کم‌تأثیر بلکه بی‌تأثیر تبدیل کرده بودند. محمدزاده انتخاب مناسبی برای ایفای نقش اصلی این نمایش نبود و بازی‌اش به باور نمی‌نشست. «روبان قرمز» در آستانه روز جهانی ایدز با موضوعی سلامت‌محور و متمرکز بر این بیماری اجرا گرفت. بهره‌مندی اجرا از مشاور پزشکی سبب شده بود تا خطاهای علمی فاحشی که گریبانگیر این قبیل نمایش‌ها می‌شود، به «روبان قرمز» راه نیابند البته اکثر نمایشگران وطنی همچنان به علل مختلف از زیر بار مشاوره گرفتن از کارشناسان مرتبط طفره می‌روند! گریه‌های بیماران اچ‌آی‌وی مثبت و چشم‌های اشکبارشان حین تماشای نمایش، لحظاتی به یاد ماندنی برای«روبان قرمز» رقم زد. «گلن گری – گلن راس» بر مبنای نمایشنامه‌ای از دیوید مامت به فساد سازمانی می‌پرداخت. بازی منصور نصیری در نقش شلی لوین از امتیازات برجسته این نمایش بود. نقص بزرگ «گلن گری – گلن راس» تأکید بیش از حد بر کلام و در نتیجه نزدیک شدن به حال و هوای اجراهای رادیویی بود. «لکه» شرح شوریدگی‌ها و مصیبت‌های زنان جنگزده بود؛ این نمایش که موفق به کسب جوایز بهترین طراحی نور، کارگردانی، طراحی صحنه و طراحی لباس از چهاردهمین جشنواره تئاتر تجربه شده بود، متن قوی و اجرای بسیار محکمی داشت. «لکه» با زبان نمایش و تأکید بر فرم، تحلیل روانشناختی عمیقی از قربانیان جنگ ارائه می‌داد. نمایش‌های «دیده بانان» (محمدرضا خاکی) و «بیرون پشت در» (ایمان اسکندری) به جنگ و حواشی جنگ بر مبنای متون خارجی می‌پردازند. نمایش اول طنزآمیز است و دومی حال و هوای غمناکی دارد. «دیده‌بانان» می‌کوشد تلخی جنگ را با کلام و اکت‌های خنده‌دار تلطیف کند و نگاه تازه‌ای به موضوع داشته باشد. «بیرون پشت در» همچون «لکه» بر بن مایه‌های روانشناختی و جامعه‌شناختی جنگ تمرکز کرده است. رد پای جنگ را در نمایش تک‌نفره «آستانه» هم می‌توان دنبال کرد. اجراهای تک نفره معمولا به نمایش‌های حوصله سر بر معروفند اما «آستانه» (محسن عرب‌زاده) با نقش‌آفرینی قابل تحسین مژگان نوایی یک استثنا است و نه تنها حوصله تماشاگران را سر نمی‌برد بلکه آنها را بشدت درگیر سرنوشت قهرمانش می‌کند. تک پرسوناژ این نمایش زنی است که از تجربیات خود در روزهای انقلاب و جنگ می‌گوید. آرش دادگر که دلبسته متون حماسی – تاریخی است و چند ماه پیش«هملت» را در قالب قرائتی تازه از این تراژدی جاودانه شکسپیر بر صحنه داشت، این روزها با «کالون و قیام کاستلیون» میزبان طرفداران نمایش‌های تاریخی است. صحنه‌های خشن «کالون و قیام کاستلیون» بحث‌برانگیز شده‌اند. فرانک صبایی نیز با نمایش «روز مرگ در داستان هملت» هملت تازه و البته جمع و جوری را به روی صحنه فرستاده است. کافکا و آثارش امسال حسابی در بورس هستند؛ تابستان امسال نمایش «قصر» (آرمین جوان) با نیم نگاهی به رمان ناتمامی از این نویسنده به همین نام اجرا شد. اخیرا هم «گزارش به آکادمی» براساس یکی از داستان‌های کوتاه کافکا را داشتیم و حالا نمایش «باور کنید من گره گوار سامسا هستم» (آرش واحدی). جالب است که کافکا به نمایشنامه نویسی معروف نیست و همگان او را به عنوان نویسنده می‌شناسند. در حوزه نشر نمایش مهم‌ترین رخداد انتشار کتاب ۲ جلدی «تئاتر و سینمای آربی اوانسیان» با تألیف مجید لشکری بود که مراسم رونمایی آن در موزه سینما واکنش‌های جنجالی برخی محافل را بر انگیخت. هفته آینده احتمالا بازبینی برخی نمایش‌های متقاضی حضور در سی‌وسومین جشنواره تئاتر فجر آغاز می‌شود تا این بزرگ‌ترین رخداد نمایشی کشور وارد دور تازه‌ای از فعالیت خود شده و در کانون توجه رسانه‌ها قرار گیرد.