گروه بین‌الملل: هفته گذشته باراک اوباما و رائول کاسترو عادی‌سازی روابط ایالات متحده با کوبا را کلید زدند، با این وجود شکستن طلسم 50 ساله در 2 سوی خلیج خوک‌ها دیگر مانند گذشته یک تابوی سیاسی و بین‌المللی، حتی در داخل دو کشور محسوب نمی‌شود. روسای‌جمهور آمریکا و کوبا، چهارشنبه پیش در یک گفت‌وگوی تلفنی از تغییر سیاست‌های دو کشور در قبال همدیگر گفتند اما در حالی که فیدل کاسترو، نماد انقلاب کوبا از فرط پیری منزوی شده، با سقوط نظامات کمونیسم و همچنین فاصله گرفتن آمریکا از نقش یک ابرقدرت، دیگر نمی‌توان آشتی هاوانا و واشنگتن را یک دستاورد مهم برای اوباما محسوب کرد. در عوض می‌توان آن را نتیجه شکست سیاست تحریم کاخ سفید علیه دشمنانش در صورت پیروی نکردن دیگر کشورها از این تحریم‌ها دانست، اتفاقی که در دهه‌های گذشته برای کوبا روی داد و فیدل کاسترو موفق شد با ایجاد ارتباط خوب حتی با همپیمانان آمریکا، تا حدود زیادی این جزیره استراتژیک دریای کارائیب را از انزوا خارج کند، اگرچه این به معنای یافتن حامیانی به قدرتمندی بلوک شرق فروپاشیده نبود. اوباما پس از گفت‌وگوی تلفنی با رائول کاستر، رئیس‌جمهور کوبا و برادر فیدل، بلافاصله سعی کرد عادی‌سازی روابط تیره 50 ساله را یک دستاورد بزرگ دیپلماتیک برای خود معرفی کند و در سخنرانی چهارشنبه‌اش خطاب به مردم 2 کشور اعلام کرد: «گفت‌وگوهای فوری را با دولت کوبا آغاز و دوران جدیدی از روابط با کوبا را شروع خواهیم کرد». اما همین سخنرانی ظاهرا افتخارآمیز مستاجر کاخ سفید حاکی از شکست نظام تحریم‌ها علیه یک جزیره کوچک در یک قدمی سواحل شرقی آمریکا بود، به عبارت دیگر حرکت اوباما برای برداشتن تحریم‌های کوبا آن هم در حالی که کاخ سفید پیش‌رو بی‌سابقه‌ترین تحریم‌ها علیه ایران و روسیه است، خود به معنای پیش‌بینی شکست روند فعلی دیپلماسی فشار بر دشمنان است. اوباما اعتراف کرد: «هیچ کشور دیگری به ایده تحریم‌هایی که علیه کوبا اعمال کردیم نپیوسته و این تحریم‌ها تاثیر کمی داشته است. سیاست آمریکا در قبال کوبا قبل از آنکه خیلی از ما به‌دنیا بیایم اعمال شده است. 50 سال می‌گذرد و برادران کاسترو همچنان بر کوبا حکومت می‌کنند. هم اکنون زمان رویکرد جدید به کوباست و سیاست انزوای کوبا جواب نداد. آمریکا آماده است شاهد حضور کوبا در نشست کشورهای قاره آمریکا باشد. ما نباید اجازه دهیم تحریم‌های آمریکا بار بیشتری بر شهروندان کوبایی که ما به دنبال کمک کردن به آنها هستیم، اضافه کند». رئیس‌جمهور آمریکا همچنین با اعلام اینکه «پاپ با من و رائول کاسترو برای حل موضوع آلن گراس ارتباط داشته است»، وعده داد: «من با کنگره به صورت صادقانه و جدی درباره برداشتن تحریم‌ها علیه کوبا مذاکره می‌کنم». او همچنین خبر داد به جان کری دستور داده است که فورا مذاکرات با کوبا را برای از سرگیری روابط سیاسی با این کشور آغاز کند. اما او حتی از اینها هم فراتر رفت و عملا شعار دیپلماسی خود را نقض کرد و گفت: «ما درباره رویکرد خود در قبال کوبا به عنوان کشور حامی تروریست تجدیدنظر می‌کنیم.» اما آیا این به معنی تجدید نظر آمریکا درباره اتهام‌های کاخ سفید علیه تمام کشورهایی است که به بهانه‌های مختلف مورد تحریم یا توبیخ آمریکا قرار می‌گیرند؟ اوباما در پایان خطاب به کوبایی‌ها گفت: «ما نمی‌توانیم تاریخ را پاک کنیم اما شما باید قادر باشید که زندگی عزتمندی داشته باشید». البته پیش از این حرف‌ها رسانه‌ها به نقل از مقامات آمریکایی اعلام کرده بودند در یک توافق مذاکره شده که طی 18 ماه گذشته و طی گفت‌وگوهای محرمانه که اکثرا در کانادا و با تشویق پاپ فرانسیس برگزار می‌شده، آمریکا و کوبا با پایان خصومت میان دو کشور موافقت کرده بودند.
سفر اوباما به هاوانا
در همین رابطه سخنگوی کاخ سفید سفر احتمالی رئیس‌جمهور آمریکا را به کوبا رد نکرد. جاش ارنست در کنفرانس خبری خود پس از سخنرانی اوباما گفت: «چیزی تاکنون پیش‌بینی نشده است اما من سفر رئیس‌جمهور به کوبا را رد نمی‌کنم. اگر رئیس‌جمهور فرصتی برای سفر به کوبا داشته باشد آن را از دست نخواهد داد». دیگر منابع دیپلماتیک آمریکا نیز از احتمال بازگشایی قریب‌الوقوع سفارت ایالات متحده در هاوانا خبر داده‌اند.
تفاوت‌های کلیدی ایران و کوبا
اما شبکه سعودی «العربیه» پنجشنبه گذشته در گزارشی تحلیلی تحت عنوان «بعید است ایران کوبایی دیگر برای اوباما باشد» به این رویداد سیاسی واکنش نشان داد و آورد: «با وجود اعلام تاریخی عادی‌سازی روابط بین آمریکا و کوبا، فرض این مورد درباره ایران با توجه به سیاست‌های این کشور در منطقه و جریان مذاکرات هسته‌ای بعید است». به گزارش فارس، کوبا دیگر پایگاه کمونیست در نیمکره غربی زمین محسوب نمی‌شود. همچنین رفتار کوبا و افزایش ارتباط با کشورهای غربی و اتحادیه اروپا بسیار متفاوت با رفتار تهران است. از دیدگاه نویسنده العربیه، کوبا با حضور در اکثر نشست‌ها به رهبری آمریکا و کشورهای غربی از سال 1991 به این سو رفتار متفاوت با ایران را در پیش گرفت. این در حالی است که ایران جهت‌گیری کاملا متفاوتی را نسبت به هاوانا دارد و این مساله از سوریه و عراق گرفته تا یمن و بحرین قابل رویت است.ا یران به عنوان مثال، در 2 نشست حل بحران‌های خاورمیانه به رهبری آمریکا که در ژنو سوییس برگزار شد، شرکت نجست و در نتیجه این رفتار، هرگونه تلاش اوباما برای عادی‌سازی روابط با ایران بغرنج شده است. دیگر تفاوت در این مساله نگاه متحدان آمریکا در اعمال تحریم‌ها علیه ایران و کوباست که در این زمینه تحریم علیه ایران حمایت حداکثری متحدان آمریکا را در بر داشت. از نگاه العربیه همچنین دیگر تفاوت مهم موجود بین ایران و کوبا تفاوت‌های تفکری - عقیدتی رهبران ایران و کوباست: «آیت‌الله خامنه‌ای رهبر انقلاب ایران بر مواضع ضد غربی خود که پایه‌های انقلاب اسلامی این کشور از سال 1979 میلادی به این سو را شکل می‌دهد، استوار است و در ایران هیچ علامتی همانند آنچه در کوبا اتفاق افتاد به چشم نمی‌خورد. همچنین هنوز 4 نامه اوباما به رهبری ایران بدون پاسخ مانده است و در محکومیت اسرائیل از سوی مقام‌های ایرانی تغییری ایجاد نشده است». در انتهای این گزارش تحلیلی آمده است: «قیاس کوبا و ایران با توجه به رفتارهای این دو کشور که متفاوت از هم است، درست نیست. برای اوباما کوبا در دسترس‌ترین گزینه است تا همانند «ریچارد نیکسون» رئیس‌جمهور وقت آمریکا که رابطه واشنگتن با چین را در سال 1972 برقرار کرد، رابطه با آن برقرار شود. این در حالی است که سران قدرتمند ایران هیچ تغییر خاصی را در رویکردهای‌شان از خود بروز نداده‌اند».