گروه اقتصادی: وزیر صنعت، معدن و تجارت از زمان نشستن بر صندلی این وزارتخانه با طرح‌های ایران‌کد و شبنم مخالفت کرد و دستور توقف آنها را داد. محمدرضا نعمت‌زاده عدم اجرای درست این طرح‌ها را دلیل اقدام خود اعلام کرد و امیدوار بود این کار به نفع فعالان اقتصادی شود اما کارشناسان اعتقاد دارند این اقدام موجب شد قاچاقچیان منفعت زیادی از نبودن ایران‌کد و شبنم ببرند. حسین راغفر، اقتصاددان و عضو هیات علمی دانشگاه الزهرا(س) در گفت‌وگو با نسیم، درباره آسیب‌های عدم اجرای قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز به‌رغم گذشت یک سال از ابلاغ آن اظهار کرد: عدم اجرای قانون مبارزه با قاچاق برای اقتصاد کشور بسیار خطرناک و مهلک است زیرا وضعیت رکود تورمی موجود را تشدید می‌کند. وی درباره آمار موجود از قاچاق کالا و ارز در کشور گفت: درباره قاچاق ارز با توجه به عدم شفافیت آمار درستی وجود ندارد اما براساس ارزیابی‌های صورت‌گرفته قاچاق کالا سالانه بین 20 تا 22 میلیارد دلار انجام می‌شود که این آمار بسیار نگران‌کننده است. این اقتصاددان با بیان اینکه حل مساله قاچاق اقتصاد، کشور را از رکود خارج می‌کند به نسیم بیان کرد: دولت برای خروج از رکود می‌تواند در حوزه مبارزه با قاچاق نیمی از راه را طی کند و در واقع حذف کالای قاچاق اقتصاد کشور را تا حد زیادی از رکود خارج می‌کند. راغفر در تشریح وضعیت قاچاق در کشور گفت: قاچاق در کشور به شکل سازمان‌یافته و گسترده صورت می‌گیرد که نوعا این نوع قاچاق با قاچاق خردی که در مرزها انجام می‌گیرد قابل مقایسه نیست زیرا قاچاق خرد سهم زیادی در آمار قاچاق کشور ندارد. وی با بیان مثالی تصریح کرد: به‌عنوان مثال ورود چند 10 میلیون جفت کفش یا چند ده هزار دستگاه وسایل الکتریکی مثل یخچال، کامپیوتر و... چیزهایی نیست که بتوان براحتی از کنار آن عبور کرد زیرا ضربات سنگین و مهلکی بر اقتصاد کشور وارد می‌کند و کاملا سازمان‌یافته صورت می‌گیرد. این اقتصاددان ادامه داد: نداشتن خدمات پس از فروش یکی از آثار ورود کالای قاچاق است که در این فرآیند مصرف‌کننده اصلی‌ترین آسیب را می‌بیند و در نهایت بخش تولید دچار صدمات جبران‌ناپذیری شده و در واقع نوعی انحصار به وجود می‌آید. راغفر نپرداختن مالیات را از ضررهای جدی ورود کالای قاچاق دانست و تصریح کرد: نپرداختن مالیات با توجه به اینکه مالیات بعد از نفت می‌تواند پشتوانه‌ای برای اداره کشور باشد از جدی‌ترین ثمرات کالای قاچاق است که دولت باید توجه جدی به آن داشته باشد. وی در جمع‌بندی مضرات ورود کالای قاچاق به نسیم گفت: در مجموع باید گفت همه این ضررهای اقتصادی آسیب‌های مختلفی برای جامعه ایجاد می‌کند که از جمله این آسیب‌ها می‌توان به رکود، بیکاری، اعتیاد، سرخوردگی، طلاق، افسردگی و فرار مغزها اشاره کرد که در نهایت جامعه را به تباهی می‌کشاند.
اشتباه استراتژیک دولت
عضو هیأت علمی دانشگاه الزهرا(س) با بیان این مطلب که حذف ایران‌کد و شبنم اشتباه استراتژیک دولت یازدهم به شمار می‌رود، ادامه داد: حذف ایران‌کد و شبنم بشدت برای اقتصاد کشور خطرناک و به نفع قاچاقچی بود و دولت با اتخاذ این تصمیم اشتباه استراتژیکی را مرتکب شد. راغفر در تشریح مزیت‌های ایران‌کد و شبنم بیان کرد: در صورت وجود ایران‌کد و شبنم دولت می‌تواند از طریق سازمان امور مالیاتی کدقیمت و کدرهگیری را ردیابی کند و به این وسیله میزان فروش را به دست آورد. وی ادامه داد: مصرف‌کننده هم می‌تواند با وجود این کد از قاچاق یا غیرقاچاق بودن کالای خود اطمینان حاصل کند و ضمانت‌های لازم را بر این اساس از فروشنده دریافت کند. این اقتصاددان با انتقاد از نوع ورود کالا به کشور تصریح کرد: وقتی کالاها به کشور ما وارد می‌شود ممکن است به موازات ما به کشورهای دیگر هم وارد شود اما آمار بالای قاچاق در کشور ما شرایط ورود کالا را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. راغفر افزود: به‌طور مثال ممکن است یک یخچال تولید کشور کره‌جنوبی علاوه بر ایران به انگلستان هم وارد شود اما حجم بالای قاچاق شرایطی را ایجاد می‌کند که نمی‌توان انتظار خدمات پس از فروش زیادی را در ایران داشته باشیم، در حالی که در انگلستان همان کالا اگر عیب فنی داشته باشد براحتی تعویض می‌شود.
سودجویی شرکت‌های خارجی از آمار قاچاق
وی با انتقاد از سودجویی برخی شرکت‌ها در قبال سردرگمی ناشی از قاچاق به نسیم بیان کرد: قاچاق به شکلی در فضای کسب‌وکار هرج و مرج ایجاد کرده که برخی شرکت‌ها که ادعا می‌کنند در ایران نمایندگی رسمی دارند، برای ضمانت کالاهایی که تولید آن برای سال گذشته است و اصطلاحا گارانتی ندارد از مشتریان پول دریافت می‌کنند که این مساله ظلم به مصرف‌کننده است. این کارشناس مسائل اقتصادی گفت: در نهایت باید گفت که در یک سال اخیر حذف ایران‌کد و شبنم نه‌تنها به اقتصاد کشور کمک نکرده است بلکه شرایط کسب‌وکار کشور را به سمتی برده که سودجویی‌های صورت گرفته اقتصاد کشور را آلوده کرده است. راغفر در پایان خاطرنشان کرد: دولت یا باید به سمت احیای ایران‌کد و شبنم با برطرف کردن مشکلات گذشته این طرح‌ها حرکت کند یا جایگزین مناسبی برای آن ارائه کند تا مشکلات به وجود آمده را حل کند.
نعمت‌زاده: اعتقادی به ایران‌کد ندارم
سال گذشته اعضای کمیسیون صنایع و معادن مجلس در جلسه‌ای از وزیر صنعت درخواست کردند دلایل مخالفت خود را با طرح‌هایی چون ایران‌کد و شبنم بیان کند اما وزیر به صراحت اعلام کرد اعتقادی به ایران‌کد ندارد. سیدمحمد بیاتیان، عضو کمیسیون صنایع و معادن با توجیه دانستن اظهارات وزیر صنعت، معدن و تجارت درباره حذف ایران‌کد گفت: نعمت‌زاده اعلام کرد هیچ اعتقادی به ایران‌کد و شبنم ندارد. وی با اشاره به حضور وزیر صنعت، معدن و تجارت در کمیسیون صنایع و معادن مجلس گفت: پاسخ‌های وزیر درباره حذف ایران‌کد و شبنم به نمایندگان توجیه قانونی نداشت. عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس افزود: وزیر در پاسخ به سوال نمایندگان اعتقاد داشت که ایران‌کد و شبنم، یک سیستم اضافه است که باعث گرم شدن بازار دلالی و فعالیت برخی قاچاقچیان شده است. وی با اشاره به اینکه وزیر تاکید داشت در سایه طرح ایران‌کد و شبنم برخی کدفروشی‌ها صورت گرفت، گفت: ایشان عقیده داشت سیستم تجارت ایران باید بر مبنای سیستم روز دنیا تغییر کند و با شیوه‌های نوین جلوی قاچاق کالا گرفته شود. نماینده بیجار ادامه داد: وی حتی اعلام کرد ثبت سفارش نیز از پروسه تجارت حذف شده و تاکید کرد هیچ اعتقادی به ایران‌کد و شبنم ندارد و اینگونه توجیه کرد که این سیستم زائد است و فضای بروکراسی را زیاد می‌کند و در کنار آن اجازه مانور به قاچاقچیان می‌دهد. بیاتیان خاطرنشان کرد: پاسخ‌های وزیر در کمیسیون یکسری توجیه بود که نتوانست نمایندگان را قانع کند.