تخریب شهربازی و به دنبال آن خلف وعده برای ایجاد شهربازی جدید در «شهر آفتاب»، تعطیلی مجموعه تفریحی دریاچه آزادی و بسیاری اتفاقات مشابه دیگر کافی است تا پایتخت‌نشینان باور کنند برای تفریح چاره‌ای جز خارج شدن از این شهر خوابگاهی ندارند. این باور در حالی شدت بیشتری می‌گیرد که تفرجگاه‌های اندک شهر به هیچ‌وجه امن نیستند و مسؤولان آتش‌نشانی می‌گویند، هیچ کدام از شهربازی‌های تهران مجوز ایمنی ندارند.
مدت زیادی از مدیریت محمدباقر قالیباف در شهرداری تهران نگذشته بود که شهربازی پایتخت تخریب شد و شهروندان با وعده فرمانده سابق پلیس، ناراحتی از دست رفتن یکی از بزرگ‌ترین تفرجگاه‌های شهرشان را تحمل کردند. قالیباف قول داد شهربازی با رعایت تمامی نکات ایمنی پیش از سال 87 در شهر آفتاب ساخته شود اما این اتفاق نیفتاد و استفاده از وسایل تفریحی مهیج برای جوانان و نوجوانان به خاطره تبدیل شد. در این حال تنها زمزمه‌هایی به گوش می‌رسید که از آینده روشنی برای بزرگ‌ترین شهربازی کشور خبر می‌داد تا اینکه چند ماه پیش، محمد عیدیان، قائم مقام معاونت خدمات شهری شهرداری تهران مطلبی را عنوان کرد که نشان از بدقولی شهردار داشت: «ساخت بزرگ‌ترین شهربازی کشور در شهر آفتاب منتفی شد.» ولی درباره این حرف خود توضیحی نداد. جوانان، نوجوانان و خانواده‌های پایتخت‌نشین تفرجگاه را نمی‌شناسند و هر کدام تعریف متفاوتی برای آن دارند. شاید دلیل این موضوع، فقر فضاهای تفریحی است که برخی جوانان سرکوچه‌شان را تفرجگاه می‌دانند و عده‌ای دیگر پرسه زدن در خیابان‌های پرترافیک را. هنگامی که صحبت از تفرجگاه می‌شود بسیاری از جوانان، مجتمع‌های تجاری را تفرجگاه قلمداد می‌کنند و برای آنها پاساژ‌گردی یک تفریح به حساب می‌آید.
محمد همایون سپهر، جامعه‌شناس و مردم‌شناس، تفرجگاه را چنین تعریف می‌کند: «تفرجگاه یک معنی سنتی و کلاسیک و یک معنی مدرن دارد. در معنی سنتی، باغ، دامنه کو‌ه‌ها، دشت و بیابان است که سایه درخت و جوی آبی وجود داشته باشد. با شکل‌گیری شهر‌ها که هر شهر حصاری داشت، خارج از حصار شهر را تفرجگاه می‌گفتند اما تفرجگاه در معنی غربی، پارک است». این عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی چنین به حرف‌هایش ادامه می‌دهد: « اولین پارک تهران، پارک امین‌الدوله بود که زمان ناصر‌الدین شاه در ضلع شمالی بهارستان ساخته شد که اکنون اثری از آن بر جا نمانده است. البته در حال حاضر پارک‌های داخل شهر با توجه به آلودگی هوا و آلودگی‌های شدید صوتی، محل مناسبی برای تفرج نیست». وی تفرجگاه‌هایی را که اکنون می‌تواند برای تهرانی‌ها قابل استفاده باشد کوهپایه‌های البرز می‌داند: « پس‌قلعه، شیرپلا، دامنه‌های توچال، ولنجک و ... اگر امکانات مناسبی داشته باشند، می‌توانند به بهترین تفرجگاه برای تهرانی‌ها تبدیل شوند».
تفرجگاه‌هایی که هر روز تعطیل می‌شود
شهر تهران روز به روز پرجمعیت‌تر و بزرگ‌تر می‌شود اما این بزرگی تنها با افزایش مسکن و راه‌های ارتباطی شکل می‌گیرد. در این شرایط نه‌تنها تفرجگاه‌های جدید به شهر اضافه نمی‌شود، بلکه هر سال اتفاقاتی می‌افتد که شهروندان تهرانی بیش از پیش فقر فضاهای تفریحی را احساس می‌کنند. مدتی پس از تخریب شهربازی، پایتخت‌نشینان با ماجرای غم‌انگیز دیگری روبه‌رو شدند؛ دریاچه آزادی که یکی از زیباترین تفرجگاه‌های شهر تهران بود، تعطیل شد. مسؤولان مجموعه ورزشی آزادی وقتی متوجه شدند پیمانکار دریاچه آزادی آسیبی جبران نشدنی به طبیعت این تفرجگاه زده است، ناگزیر پارکینگ شماره 13 را بستند و این محل تبدیل به فضایی برای توقیف خودروهای تصادفی و متخلف شد. سال‌ها پیش که هنوز مدیران وقت با قراردادی مبهم و یکطرفه مقدمات واگذاری این تفرجگاه کم‌نظیر را فراهم نکرده بودند، دریاچه آزادی، دیدنی بود. حسن ضیاءآذری، مدیر مجموعه ورزشی آزادی، مدتی پس از تعطیل شدن این محل اعلام کرد: «آقای «ع» اینجا را 5 سال اجاره کرده است و دادگاه پس از 12 سال در حالی رای به تخلیه این محل داده که مستاجر نه یک ریال اجاره داده و نه حق انشعابات را پرداخت کرده است(!)» از این موضوع یعنی تعطیلی دریاچه آزادی بیش از یک سال می‌گذرد ولی هیچ اقدامی برای احیا و بازگشایی‌اش صورت نگرفته است. حتی گفته‌های علیرضا دبیر، عضو شورای اسلامی شهر تهران هم به جایی نرسید. او به مسؤولان تربیت بدنی پیشنهاد داد مجموعه دریاچه آزادی را در اختیار مدیریت شهری قرار دهند تا شهرداری پس از جبران خسارت‌های وارد آمده، آنجا را برای استفاده شهروندان نگهداری کند.
مسؤولان شهرداری با تفرجگاه مشکل دارند!
مسؤولان شهرداری معتقدند، ساخت و ساز‌های فرهنگی و احداث تفریحگاه‌ها به موازات ساخت و ساز‌های دیگر در شهر تهران در حال انجام است و اگر در حال حاضر کمی عقب هستیم، مدیریت قبلی شهر مقصر است. اکبر تشکری‌نیا، مدیر عامل شرکت توسعه فضاهای فرهنگی شهر تهران به «وطن‌امروز» می‌گوید: «برای از بین بردن عدم توازنی که میان فضاهای فرهنگی و مسکونی تا دو سال پیش شکل گرفته بود، کار‌های زیادی انجام شده است». او ادامه می‌دهد: « با کلمه تفرجگاه مشکل دارم!» و درباره این اظهار نظر عجیب خود چنین توضیح می‌دهد: «هر فضایی برای عده‌ای تفرجگاه است و هر شهروندی در هر جا بتواند تفرج کند، آنجا تفرجگاه است؛ البته برای او». او سعی می‌کند گفت‌و‌گو را به جایی بکشاند تا مجالی برای انعکاس اقدامات شرکت تحت مدیریتش فراهم شود، از این رو از ساخت پردیس سینمایی آزادی، ملت، زندگی، رازی و تماشا خبر داد که در مجموع 22 تالار دارند. او عقیده دارد فضاهای سبز و پارک‌ها به تنهایی تفرجگاه محسوب نمی‌شود و محل‌هایی که برای تفریح ساخته می‌شود باید هدفمند باشد: «پارک ملت تا کنون تفریحگاهی بدون هدف به حساب می‌آمد ولی الان با ساخت پردیس سینمایی ملت، شهروندان برای سینما به این پارک می‌آیند و در کنار آن از فضای سبز هم بهره می‌برند». این اظهار نظر تشکری‌نیا نشان می‌دهد، وی به تفرجگاه‌های محلی اعتقادی ندارد. در شهر تهران با وجود ترافیک منحصر به فرد و وسعت استثنایی‌اش، این امکان به سختی فراهم می‌شود که شهروندان از یک سوی شهر برای تفریح خود را به سوی دیگر برسانند. موضوع جای پارک اتومبیل هم دردسر دیگری است که شهرداری در ساخت پردیس‌های سینمایی به آن توجه نداشته است. تشکری‌نیا علاقه‌ای به حرف زدن درباره شهربازی ندارد و می‌گوید: « بهتر است درباره شهربازی فعلا حرف نزنم».
گزینه‌های معدود گذران اوقات فراغت در شهر تهران از این رو قابل انتقاد است که نمی‌شود به زور از جوانان و نوجوانان خواست اوقات فراغت‌شان را در محل‌های فرهنگی صرف کنند، در کتابخانه به مطالعه بپردازند، در سینما فیلم ببینند و به مهارت‌های علمی و ورزشی خود بیفزایند. تفریح مهیج نیاز همه افراد بویژه جوانان است. مدیران شهرداری به ظاهر با این موضوع موافق نیستند و یکی از دلایل از میان رفتن شهربازی، نبود مسائل ایمنی عنوان شده است، در حالی که آتش‌نشانی اعلام می‌کند هیچ کدام از شهربازی‌های تهران مجوز ایمنی ندارند.
داوود براتی، معاون حفاظت و پیشگیری سازمان آتش‌نشانی در این‌باره می‌گوید: «هیچ مجموعه شهربازی‌ای مجوز ایمنی ندارد و به تذکرات آتش‌نشانی هم توجهی نمی‌کنند. ما نگران این موضوع هستیم و بارها پیگیری کرده‌ایم ولی تا کنون فایده‌ای نداشته است».
هنگامی که شهربازی تخریب شد کسی فکر نمی‌کرد شهرداری از شگرد پاک‌کردن صورت مسأله استفاده کرده است و همه امیدوار بودند شهربازی بسیار مدرن‌تری جایگزین آن شود، اما تجربه مدیران شهری در رویارویی با چنین مسائلی، سابقه دیرینه دارد. هنگامی که دختران دانش‌آموز در دریاچه پارک شهر غرق شدند، مسؤولان به جای ایمن‌سازی، چنین تفریحی را حذف کردند و قایق‌ها دیگر روی این دریاچه شناور نشدند. جایگزین کردن قایق‌های جدید و تهیه جلیقه‌های نجات کار سختی نبود ولی ممنوع کردن این تفریح، راحت‌تر به نظر می‌رسید. از این موارد می‌توان نتیجه گرفت، شهر تهران از نظر امکانات تفریحی نه‌تنها پیش نرفته بلکه پس می‌رود، هر چند در آن صد‌ها تالار سینمایی ساخته شود. حبس نفس تفریح در سینه تهرانی‌ها
تخریب شهربازی و به دنبال آن خلف وعده برای ایجاد شهربازی جدید در «شهر آفتاب»، تعطیلی مجموعه تفریحی دریاچه آزادی و بسیاری اتفاقات مشابه دیگر کافی است تا پایتخت‌نشینان باور کنند برای تفریح چاره‌ای جز خارج شدن از این شهر خوابگاهی ندارند. این باور در حالی شدت بیشتری می‌گیرد که تفرجگاه‌های اندک شهر به هیچ‌وجه امن نیستند و مسؤولان آتش‌نشانی می‌گویند، هیچ کدام از شهربازی‌های تهران مجوز ایمنی ندارند.
مدت زیادی از مدیریت محمدباقر قالیباف در شهرداری تهران نگذشته بود که شهربازی پایتخت تخریب شد و شهروندان با وعده فرمانده سابق پلیس، ناراحتی از دست رفتن یکی از بزرگ‌ترین تفرجگاه‌های شهرشان را تحمل کردند. قالیباف قول داد شهربازی با رعایت تمامی نکات ایمنی پیش از سال 87 در شهر آفتاب ساخته شود اما این اتفاق نیفتاد و استفاده از وسایل تفریحی مهیج برای جوانان و نوجوانان به خاطره تبدیل شد. در این حال تنها زمزمه‌هایی به گوش می‌رسید که از آینده روشنی برای بزرگ‌ترین شهربازی کشور خبر می‌داد تا اینکه چند ماه پیش، محمد عیدیان، قائم مقام معاونت خدمات شهری شهرداری تهران مطلبی را عنوان کرد که نشان از بدقولی شهردار داشت: «ساخت بزرگ‌ترین شهربازی کشور در شهر آفتاب منتفی شد.» ولی درباره این حرف خود توضیحی نداد. جوانان، نوجوانان و خانواده‌های پایتخت‌نشین تفرجگاه را نمی‌شناسند و هر کدام تعریف متفاوتی برای آن دارند. شاید دلیل این موضوع، فقر فضاهای تفریحی است که برخی جوانان سرکوچه‌شان را تفرجگاه می‌دانند و عده‌ای دیگر پرسه زدن در خیابان‌های پرترافیک را. هنگامی که صحبت از تفرجگاه می‌شود بسیاری از جوانان، مجتمع‌های تجاری را تفرجگاه قلمداد می‌کنند و برای آنها پاساژ‌گردی یک تفریح به حساب می‌آید.
محمد همایون سپهر، جامعه‌شناس و مردم‌شناس، تفرجگاه را چنین تعریف می‌کند: «تفرجگاه یک معنی سنتی و کلاسیک و یک معنی مدرن دارد. در معنی سنتی، باغ، دامنه کو‌ه‌ها، دشت و بیابان است که سایه درخت و جوی آبی وجود داشته باشد. با شکل‌گیری شهر‌ها که هر شهر حصاری داشت، خارج از حصار شهر را تفرجگاه می‌گفتند اما تفرجگاه در معنی غربی، پارک است». این عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی چنین به حرف‌هایش ادامه می‌دهد: « اولین پارک تهران، پارک امین‌الدوله بود که زمان ناصر‌الدین شاه در ضلع شمالی بهارستان ساخته شد که اکنون اثری از آن بر جا نمانده است. البته در حال حاضر پارک‌های داخل شهر با توجه به آلودگی هوا و آلودگی‌های شدید صوتی، محل مناسبی برای تفرج نیست». وی تفرجگاه‌هایی را که اکنون می‌تواند برای تهرانی‌ها قابل استفاده باشد کوهپایه‌های البرز می‌داند: « پس‌قلعه، شیرپلا، دامنه‌های توچال، ولنجک و ... اگر امکانات مناسبی داشته باشند، می‌توانند به بهترین تفرجگاه برای تهرانی‌ها تبدیل شوند».
تفرجگاه‌هایی که هر روز تعطیل می‌شود
شهر تهران روز به روز پرجمعیت‌تر و بزرگ‌تر می‌شود اما این بزرگی تنها با افزایش مسکن و راه‌های ارتباطی شکل می‌گیرد. در این شرایط نه‌تنها تفرجگاه‌های جدید به شهر اضافه نمی‌شود، بلکه هر سال اتفاقاتی می‌افتد که شهروندان تهرانی بیش از پیش فقر فضاهای تفریحی را احساس می‌کنند. مدتی پس از تخریب شهربازی، پایتخت‌نشینان با ماجرای غم‌انگیز دیگری روبه‌رو شدند؛ دریاچه آزادی که یکی از زیباترین تفرجگاه‌های شهر تهران بود، تعطیل شد. مسؤولان مجموعه ورزشی آزادی وقتی متوجه شدند پیمانکار دریاچه آزادی آسیبی جبران نشدنی به طبیعت این تفرجگاه زده است، ناگزیر پارکینگ شماره 13 را بستند و این محل تبدیل به فضایی برای توقیف خودروهای تصادفی و متخلف شد. سال‌ها پیش که هنوز مدیران وقت با قراردادی مبهم و یکطرفه مقدمات واگذاری این تفرجگاه کم‌نظیر را فراهم نکرده بودند، دریاچه آزادی، دیدنی بود. حسن ضیاءآذری، مدیر مجموعه ورزشی آزادی، مدتی پس از تعطیل شدن این محل اعلام کرد: «آقای «ع» اینجا را 5 سال اجاره کرده است و دادگاه پس از 12 سال در حالی رای به تخلیه این محل داده که مستاجر نه یک ریال اجاره داده و نه حق انشعابات را پرداخت کرده است(!)» از این موضوع یعنی تعطیلی دریاچه آزادی بیش از یک سال می‌گذرد ولی هیچ اقدامی برای احیا و بازگشایی‌اش صورت نگرفته است. حتی گفته‌های علیرضا دبیر، عضو شورای اسلامی شهر تهران هم به جایی نرسید. او به مسؤولان تربیت بدنی پیشنهاد داد مجموعه دریاچه آزادی را در اختیار مدیریت شهری قرار دهند تا شهرداری پس از جبران خسارت‌های وارد آمده، آنجا را برای استفاده شهروندان نگهداری کند.
مسؤولان شهرداری با تفرجگاه مشکل دارند!
مسؤولان شهرداری معتقدند، ساخت و ساز‌های فرهنگی و احداث تفریحگاه‌ها به موازات ساخت و ساز‌های دیگر در شهر تهران در حال انجام است و اگر در حال حاضر کمی عقب هستیم، مدیریت قبلی شهر مقصر است. اکبر تشکری‌نیا، مدیر عامل شرکت توسعه فضاهای فرهنگی شهر تهران به «وطن‌امروز» می‌گوید: «برای از بین بردن عدم توازنی که میان فضاهای فرهنگی و مسکونی تا دو سال پیش شکل گرفته بود، کار‌های زیادی انجام شده است». او ادامه می‌دهد: « با کلمه تفرجگاه مشکل دارم!» و درباره این اظهار نظر عجیب خود چنین توضیح می‌دهد: «هر فضایی برای عده‌ای تفرجگاه است و هر شهروندی در هر جا بتواند تفرج کند، آنجا تفرجگاه است؛ البته برای او». او سعی می‌کند گفت‌و‌گو را به جایی بکشاند تا مجالی برای انعکاس اقدامات شرکت تحت مدیریتش فراهم شود، از این رو از ساخت پردیس سینمایی آزادی، ملت، زندگی، رازی و تماشا خبر داد که در مجموع 22 تالار دارند. او عقیده دارد فضاهای سبز و پارک‌ها به تنهایی تفرجگاه محسوب نمی‌شود و محل‌هایی که برای تفریح ساخته می‌شود باید هدفمند باشد: «پارک ملت تا کنون تفریحگاهی بدون هدف به حساب می‌آمد ولی الان با ساخت پردیس سینمایی ملت، شهروندان برای سینما به این پارک می‌آیند و در کنار آن از فضای سبز هم بهره می‌برند». این اظهار نظر تشکری‌نیا نشان می‌دهد، وی به تفرجگاه‌های محلی اعتقادی ندارد. در شهر تهران با وجود ترافیک منحصر به فرد و وسعت استثنایی‌اش، این امکان به سختی فراهم می‌شود که شهروندان از یک سوی شهر برای تفریح خود را به سوی دیگر برسانند. موضوع جای پارک اتومبیل هم دردسر دیگری است که شهرداری در ساخت پردیس‌های سینمایی به آن توجه نداشته است. تشکری‌نیا علاقه‌ای به حرف زدن درباره شهربازی ندارد و می‌گوید: « بهتر است درباره شهربازی فعلا حرف نزنم».
گزینه‌های معدود گذران اوقات فراغت در شهر تهران از این رو قابل انتقاد است که نمی‌شود به زور از جوانان و نوجوانان خواست اوقات فراغت‌شان را در محل‌های فرهنگی صرف کنند، در کتابخانه به مطالعه بپردازند، در سینما فیلم ببینند و به مهارت‌های علمی و ورزشی خود بیفزایند. تفریح مهیج نیاز همه افراد بویژه جوانان است. مدیران شهرداری به ظاهر با این موضوع موافق نیستند و یکی از دلایل از میان رفتن شهربازی، نبود مسائل ایمنی عنوان شده است، در حالی که آتش‌نشانی اعلام می‌کند هیچ کدام از شهربازی‌های تهران مجوز ایمنی ندارند.
داوود براتی، معاون حفاظت و پیشگیری سازمان آتش‌نشانی در این‌باره می‌گوید: «هیچ مجموعه شهربازی‌ای مجوز ایمنی ندارد و به تذکرات آتش‌نشانی هم توجهی نمی‌کنند. ما نگران این موضوع هستیم و بارها پیگیری کرده‌ایم ولی تا کنون فایده‌ای نداشته است».
هنگامی که شهربازی تخریب شد کسی فکر نمی‌کرد شهرداری از شگرد پاک‌کردن صورت مسأله استفاده کرده است و همه امیدوار بودند شهربازی بسیار مدرن‌تری جایگزین آن شود، اما تجربه مدیران شهری در رویارویی با چنین مسائلی، سابقه دیرینه دارد. هنگامی که دختران دانش‌آموز در دریاچه پارک شهر غرق شدند، مسؤولان به جای ایمن‌سازی، چنین تفریحی را حذف کردند و قایق‌ها دیگر روی این دریاچه شناور نشدند. جایگزین کردن قایق‌های جدید و تهیه جلیقه‌های نجات کار سختی نبود ولی ممنوع کردن این تفریح، راحت‌تر به نظر می‌رسید. از این موارد می‌توان نتیجه گرفت، شهر تهران از نظر امکانات تفریحی نه‌تنها پیش نرفته بلکه پس می‌رود، هر چند در آن صد‌ها تالار سینمایی ساخته شود. ارسال نظر
پربیننده