۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۸:۱۱

ما غربی‌ها نمی‌توانیم افغانستان را دوباره بسازیم

سیاست‌های جدید باراک اوباما در قبال افغانستان و پاکستان با تاکید وی بر افزایش اقدامات نظامی‌ علیه شبه‌نظامیان اساسا با نگرش موجود در کتاب شما مبنی بر اتخاذ سیاست‌های نرم دوران جنگ سرد در تناقض است. شما اساسا این تناقض را در چه می‌بینید؟ متاسفانه باید بگویم آنچه من در رفتار اوباما دیده‌ام هیچ اثری از آشنایی با نوشته‌های کتاب من ندارد. علاوه بر این، هیچ‌کدام از دولتمردان آمریکایی نیز برای آشنایی با این نگرش تماسی با من نداشته‌اند. تفاوت اوباما با بوش در این است که او اهداف آمریکا را با زبانی فروتنانه و در ظاهر خیرخواهانه مطرح می‌کند و هدف خود را برقراری ثبات می‌نامد، در حالی‌که بوش خود را طالب دموکراسی می‌خواند. البته اوباما به خوبی می‌داند که تکیه صرف بر قدرت خشک مانند آنچه بوش در عمل به آن اتکا می‌کرد، نمی‌تواند تماما راهگشا باشد، بنابراین می‌کوشد تاکید خود را فعلا بر توسعه اقتصادی آمریکا قرار دهد. اما در افغانستان اوباما در خلاف جهت اندیشه‌های خود هنوز گمان می‌کند، می‌تواند به مدد قدرت غالب آمریکا، افغانستان را سر پا کند. آیا شما از این منظر قائل به راهکار‌های دیپلماتیک و غیر نظامی برای تقویت دولت افغانستان و توسعه اقتصادی این کشور هستید؟ نگرشی که غالبا در خود منطقه و در میان کشورهای همجوار افغانستان طرفداران زیادی دارد. البته به اعتقاد من اساسا ما غربی‌ها نمی‌توانیم دولت و اقتصاد افغانستان را ترمیم و تقویت کنیم، چه ‌اینکه بحران اقتصادی فعلی در صحنه جهانی چنین سرمایه و پولی را برای بازسازی افغانستان در اختیار ما قرار نمی‌دهد. وقتی در اوضاع افغانستان دقیق می‌شوم با بدبختی هر چه تمام‌تر به یاد اقدامات غم‌انگیز بوش می‌افتم که می‌کوشید حمایت امنیتی و اقتصادی لازم را از این کشور به عمل بیاورد، اما هیچ چیز عایدش نشد. بگذارید بی‌تعارف نکته‌ای را روشن کنم؛ ما غربی‌ها نمی‌توانیم افغانستان را دوباره بسازیم و اصلا نیازی به ‌این کار نداریم. شما یکی از منتقدان کم‌حوصله و پرحرارت بوش محسوب می‌شدید و شعار «نبرد علیه تروریسم» را ایده‌ای جذاب می‌دانستید که فقط به درد جمع کردن شخصیت‌های معروف دور ژنرال پترائوس می‌خورد. فکر می‌کنم شما هیچ اعتقادی به سرمایه‌گذاری عظیم پنتاگون و عملیات «یورش به شبه نظامیان» ندارید. مفهوم یورش( Surge ) شاید در ظاهر امنیت و آرامش را تداعی کند اما در عمل نتوانسته وعده خود یعنی آشتی سیاسی را محقق کند. اگر هم در نقاطی از افغانستان این اقدام به نتایجی ظاهرا مطلوب رسیده به‌ آن دلیل است که افراد حاضر در آن مناطق به دلایل شخصی و فرقه‌ای شورش و ستیزه‌جویی را متوقف کرده‌اند. اگر قرار است در سال‌های پیش رو در افغانستان بمانیم، باید بافت جمعیت شناسی و فرقه‌ای طالبان را مورد بازبینی دقیق‌تری قرار دهیم. اما حتی اگر تمام این پیش شرط‌ها نیز محقق شود من به شخصه چندان به بقا در باتلاق سهمناک افغانستان امیدوار نیستم. آیا با نظرات آقای له گلب (Les Gleb ) مبنی بر خروج ناتو و آمریکا از افغانستان پس از یک دوره سه‌ساله محاصره و کنترل طالبان و القاعده به موازات تاکتیک‌های نظامی و کمک‌های اقتصادی و آموزش نیروهای افغان موافق هستید؟ به اعتقاد من، گلب نگرش درستی نسبت به اوضاع افغانستان دارد. درباره پاکستان نیز با او هم عقیده‌ام. به نظر اگر نمی‌توانیم اوضاع افغانستان را سامان دهیم پس سامان دادن اوضاع پاکستان هم فرضیه‌ای محال و حتی پوچ است و این دیدگاه کاملا صحیح است. سران واشنگتن به جای فهمیدن این نکته همیشه مایلند در ترسیم منافع پیروزی نظامی و بالعکس تبعات شکست در این سیاست را اغراق کنند و آن را مساله‌ای مهم جلوه دهند، در حالی‌که مساله اساسا این‌طور نیست. پاکستان حکم جعبه سیاه عملیات ضدتروریستی آمریکا را دارد. آیا به نظر شما حملات آمریکا در پاکستان، چه هوایی و چه زمینی باید متوقف شود؟ اگر حملات هوایی به کشته شدن شهروندان و غیرنظامیان می‌انجامد، بیش از آنکه مفید باشد وجهه آمریکا را تخریب می‌کند. اگر فقط طالبان و القاعده در این حملات کشته شوند شاید منطق کار کمی قابل لمس باشد، اما گزارش رسانه‌ها حاکی از این است که تاسیسات حساس هسته‌ای پاکستان کاملا در اختیار نظامیان بوده و از امنیت کافی برخوردار است، پس نیازی نیست که ‌این حملات را حتی با هدف ضربه به طالبان ادامه دهیم. اگر قائل به سیاست‌های جنگ سرد باشیم، پاکستان در این نگرش، نقطه صفر مرزی است چرا که مناطق مرزی این کشور لانه اصلی و آبشخور طالبان و عناصر القاعده محسوب می‌شود. چگونه می‌توان در چنین مناطقی سیاست‌های جنگ سرد را عملی کرد؟ سنگ بنای تحقق سیاست جنگ سرد عدم عقب‌نشینی کامل در مقابل افراطیون است چراکه عقب‌نشینی در برابر آنان یعنی فراهم کردن میدان جولان بیشتر برای فعالیت‌های آنها. به نظر من باید نگاه خود را عوض کنیم و در سرمایه‌گذاری‌ها تفکر دیگری را پیش بگیریم. واریز میلیاردها دلار به حساب اعراب دردی از آمریکا دوا نمی‌کند بلکه ‌این پول و سرمایه باید مقصد دیگری پیدا کند. شما سیاست جنگ سرد را جایگزین مناسبی برای سیاست جنگ باز می‌دانید؛ سیاستی که عملا با شکست مواجه شد چرا که از طرفی منابع عظیم ایالات متحده را بلعید و از طرف دیگر خیزش‌های عظیم مردمی و ضد آمریکایی را در جهان اسلام دامن زد. آیا اوباما نیز با جنگ‌طلبی خود در افغانستان با سرنوشت مشابهی مواجه خواهد شد؟ نگرانی من هم دقیقا از همین است. اوباما اهداف قبلی آمریکا را در افغانستان به نحوی دیگر احیا کرده و فقط در این میان شعار ثبات، جایگزین شعار دموکراسی شده است، اما پروژه و طرحی که او در ذهن دارد نیز سنگ بزرگی است که بیشتر علامت نزدن است. این پروژه مطمئنا سال‌های سال به طول می‌انجامد و میلیاردها دلار دیگر به هدر می‌رود ضمن اینکه تعداد بسیاری نیز به کام مرگ کشیده می‌شوند؛ پروژه‌ای که اساسا نیازی به آن نیست و منطقی در خود ندارد چرا که راه‌هایی به مراتب کم‌هزینه‌تر و موثر‌تر برای تامین منافع محدود آمریکا در افغانستان وجود دارد. به‌عنوان آخرین سوال، آیا با این تعبیر سیاست اوباما چهره‌ای جدید از انحصارطلبی آمریکایی است؟ نمی‌توان گفت چهره‌ای جدید و بدیع، بلکه باید گفت آخرین چهره آمریکای تافته جدا بافته و اوباما نیز در این منظر تفاوتی با بوش ندارد چراکه هر دو نمی‌فهمند نگرش خاص و یگانه آنها در برخورد با جهان، رفاه و آسایش آمریکا را به مخاطره می‌اندازد. ترجمه:‌ حسن جمکرانی منبع: Nation
ارسال نظر
captcha
پربیننده