حامد صریان: «تنبیه بدنی» واژه کوتاهی است اما نگرانی را تا عمق جان والدین پیش می‌برد بویژه اگر این شیوه تربیتی در مدرسه اتفاق افتاده باشد. فلک کردن و برخورد فیزیکی با دانش‌آموزان خاطی از جمله شیوه‌های غلط و غیرقانونی است که چند سالی بود در بین واژه‌های متداول در نظام آموزشی کشور کمتر شنیده شده بود اما در عین ناباوری باید گفت این روزها رد پای تنبیه بدنی و برخورد فیزیکی در برخی مدارس همچنان به چشم می‌خورد. مصداق بارز آن هم مطالبی است که در هفته‌های گذشته از گوشه و کنار کشور درباره تنبیه برخی دانش‌آموزان خبرساز شده است. یک‌بار قطع شدن رگ دست دانش‌آموز گناوه‌ای در اثر وارد شدن ضربات لوله پلیکا روی خروجی رسانه‌ها قرار گرفت و بار دیگر تنبیه دانش‌آموز 15 ساله تهرانی و بستری شدنش در بیمارستان، پربازدیدترین خبر حوزه آموزش و پرورش شد. این در حالی است که براساس بخشنامه‌های ابلاغی وزارت آموزش و پرورش تنبیه بدنی ممنوع بوده و از خطوط قرمز این وزارتخانه محسوب می‌شود اما با این وجود برخی معلمان برخورد فیزیکی با دانش‌آموز را بر سایر روش‌های تربیتی ترجیح داده و باعث ایجاد نگرانی در خانواده‌ها شده‌اند. این موضوعی است که برخی اعضای کمیسیون آموزش مجلس نیز بر آن تاکید داشته و خواهان برخورد جدی آموزش و پرورش با معلمان متخلف شده‌اند.
لوله پلیکا و عفونت دست دانش‌آموز
یکی از اتفاقاتی که در آموزش و پرورش اتفاق افتاد تنبیه دانش‌آموز گناوه‌ای با لوله پلیکا بود. در آخرین روزهای آذرماه و در یکی از مدارس شهر گناوه در استان بوشهر معلم کلاس که از وضعیت درسی دانش‌آموزان راضی نبود همه دانش‌آموزان را به حیاط مدرسه برد و با لوله پلیکا مورد تنبیه قرار داد که یکی از دانش‌آموزان به دلیل ضربات وارد شده، دستش دچار عفونت شد و سرانجام سر از بیمارستان درآورد. دردناکی این ماجرا و عکس‌های منتشر شده از دست دانش‌آموز مضروب به سرعت در فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی دست به دست شد و موجی از نگرانی را در والدین ایجاد کرد.
پرتاب دانش‌آموز با لگد معلم
ماجرای مشابهی که این بار در تهران اتفاق افتاد نیز نمونه دیگری از شکل‌گیری دوباره تنبیه بدنی در مدارس است که در تهران و به قول معروف در بیخ گوش وزارت آموزش و پرورش اتفاق افتاد. بنابر اظهارات دانش‌آموز 15ساله تهرانی که مورد تنبیه شدید قرار گرفته دبیر ادبیات به این دلیل که این دانش‌آموز از همکلاسی خود پاکن درخواست کرده، با عصبانیت به سمت وی حمله‌ور شده و با کتک و ناسزا وی را از کلاس درس به بیرون پرتاب کرده به طوری که قفسه سینه این دانش‌آموز بشدت با زمین برخورد کرده است البته مادر این دانش‌آموز نیز با تایید این موضوع گفته است شدت ضربه به حدی بوده که فرزندش قادر به نشستن نبوده و هنگام مراجعه به بیمارستان بی‌درنگ در اورژانس بستری شده است.
ضربه روحی، شدیدتر از آسیب بدنی
آنچه به باور بسیاری از کارشناسان درباره تنبیه بدنی آسیب‌زا و نگران‌کننده تلقی می‌شود، موضوع آسیب‌های روحی و روانی این نوع برخورد با دانش‌آموزان است. علاوه بر بروز جراحت و صدمات فیزیکی، ضربات روحی که این شیوه تربیتی برای دانش‌آموز به دنبال دارد به مراتب بیشتر از ایجاد لطمات فیزیکی است. این در حالی است که مشاهده صحنه تنبیه بدنی برای سایر دانش‌آموزان نیز تبعاتی را به دنبال دارد که باید این موضوع نیز به فهرست آسیب‌های تنبه بدنی دانش‌آموزان افزوده شود، چراکه مشاهده تنبیه بدنی و صحنه‌های خشونت‌بار بشدت بر روحیه دانش‌آموزان تاثیر گذاشته و مشکلات روان رفتاری را در این قشر نهادینه می‌کند.
تنبیه بدنی، دغدغه دانش‌آموزان
با انتشار اخبار مربوط به تنبیه بدنی در مدارس وزارت آموزش و پرورش نیز دست به کار شد و درصدد برخورد با معلمان متخلف برآمد. هرچند بنابر اعلام این وزارتخانه مدیر مدرسه در شهر گناوه از کار خود برکنار شد اما در نظر والدین این اقدام بیشتر به نوشدارو پس از مرگ سهراب شبیه است تا اقدامی بازدارنده که بتواند از تکرار چنین حوادثی جلوگیری کند. از سوی دیگر به نظر می‌رسد جبران آسیب‌های روحی و لطمه‌ای که به دانش‌آموزان وارد شده را نمی‌توان فقط با جابه‌جایی مدیر مدرسه و برکناری معلم خاطی جبران کرد. بر این اساس انتظار والدین از وزارت آموزش و پرورش بجاست که خواهان نظارت بیشتر بر عملکرد معلمان و گزینش افراد با صلاحیت برای سپردن مسؤولیت تربیت نسل آینده کشور باشند. براساس آنچه در قانون به آن اشاره شده تنبیه بدنی در مدارس از سوی مدیران و معلمان جرم تلقی می‌شود این موضوعی است که محمد دیمه‌ور، معاون وزیر آموزش و پرورش نیز بر آن صحه گذاشته است. به گفته وی با معلمانی که تنبیه بدنی، تحقیر و توهین نسبت به دانش‌آموزان داشته باشند بنا بر قانون برخورد می‌شود. این همان نکته‌ای است که مطالبه این روزهای والدین از وزارت آموزش و پرورش است که با جدیت بیشتری نظارت بر عملکرد مدیران و معلمان مدارس را سرلوحه فعالیت‌های خود قرار دهند تا احتمال تکرار چنین حوادث تلخی به عدد صفر نزدیک‌تر شود.
به صدا درآمدن زنگ هشدار در آموزش و پرورش
این در حالی است که حجت‌الاسلام علیرضا سلیمی، عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس با اشاره به دریافت گزارش‌هایی درباره افزایش تنبیه بدنی در سایر مناطق کشور به «وطن امروز» می‌گوید: این اقدام‌های خودسرانه که توسط برخی افراد در وزارت
آموزش و پرورش صورت گرفته زنگ هشدار را در این وزارتخانه به صدا درآورده است، چراکه هم از نظر قانون و هم از نظر بخشنامه‌ای انجام تنبیه بدنی ممنوع است. به باور سلیمی بروز چنین تخلفاتی به دلیل کمرنگ شدن نظارت‌ها در آموزش و پرورش است و با توجه به افزایش آمار تنبیه بدنی باید نظارت‌ها تقویت شود.
تنبیه بدنی؛ روشی قرون وسطایی
این عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس با اشاره به این موضوع که تکرار تنبیه بدنی که روشی مربوط به قرون وسطی است باعث ایجادنگرانی بین والدین می‌شود، خاطرنشان کرد: از دیگر اقداماتی که لازم است برای جلوگیری از این تخلف در
آموزش و پرورش مورد توجه قرار گیرد تغییر شیوه گزینش معلمان است. به گفته وی، معلمی حرفه حساسی است که فقط توان علمی برای انجام آن ملاک نیست و باید سلامت روان و تعادل روحی افراد نیز در گزینش مورد توجه قرار گیرد و نباید اجازه داد افرادی که تعادل روانی ندارند سرکلاس حاضر شوند. محرز بودن تخلف صورت گرفته در وزارت آموزش و پرورش از دیگر نکاتی است که سلیمی با بیان آن یادآور می‌شود: بروز حوادث اینچنینی و گزارش‌های دریافتی نشان از تخلف آشکار در وزارت آموزش و پرورش است اما برخورد با این افراد کافی نبوده و لازم است اقدام بازدارنده‌ای صورت گیرد تا از نگرانی والدین کاسته شود.
آموزش و پرورش عذرخواهی کند
علاوه بر این عضو کمیسیون آموزش مجلس با اشاره به شعار رئیس‌جمهور مبنی بر نهادینه کردن فرهنگ عذرخواهی یادآور می‌شود: با وجود محرز بودن تخلف در مدارس هیچ‌کس از والدین عذرخواهی نکرد. لازم است رئیس‌جمهور تذکر لازم را به مدیران بدهد تا این فرهنگ در بین آنها نهادینه شود.
احیای فضای وحشت در کلاس
این در حالی است که قاسم احمدی از دیگر اعضای کمیسیون آموزش مجلس نیز با بیان این نکته که دوران تنبیه بدنی به سرآمده به «وطن امروز» می‌گوید: آموزش و پرورش وظیفه تربیت نسل آینده کشور را عهده‌دار است اما تکرار برخی تخلفات مانند تنبیه بدنی در مدارس که فضای ترس را در کلاس‌ها زنده می‌کند باعث ایجاد نگرانی درباره نحوه تربیت آینده‌سازان کشور می‌شود. به گفته احمدی تنبیه بدنی نه تنها از نظر قانونی مشکل دارد بلکه از نظر روانی نیز آسیب‌زا بوده و نمی‌تواند روش مناسبی برای تعلیم و تربیت دانش‌آموزان در این زمان باشد.
لزوم تشدید نظارت‌ها
این عضو کمیسیون آموزش مجلس با اشاره به اینکه بروز تخلفاتی مانند تنبیه بدنی در مدارس به دلیل وجود خلأ قانونی نیست، بیان داشت: اگر در برخی مدارس تخلفی صورت گرفته و دانش‌آموزان تنبیه شده‌اند به این دلیل نیست که از نظر قانونی کمبود وجود دارد بلکه به این دلیل است که نظارت کافی بر اجرای قانون صورت نگرفته است. به گفته احمدی لازم است آموزش و پرورش با تمرکز بر راهکارهای نظارتی با جدیدیت وارد عمل شود و اجازه ندهد برخی افراد خاطی هم شأن و جایگاه معلمی را خدشه‌دار کنند و هم تربیت نسل آینده را با خطر مواجه کنند.