سجاد اسلامیان*: نزدیک به 4 سال است مردم بحرین اعم از شیعه و سنی به‌پا خاسته و انقلاب موسوم به «14 فوریه» را شکل داده‌اند؛ انقلابی که در ادامه سلسله انقلاب‌های عربی در مصر، تونس، لیبی و یمن شکل گرفت. البته بحرین در میان 4 کشور فوق بیشترین حرکت‌های اعتراضی به دستگاه حاکمه را در دهه‌های گذشته به چشم دیده است که برخی از آنها را به معنای واقعی کلمه می‌توان انقلاب نامید.
اما سوال این است که چرا به‌رغم سرکوب گسترده و حضور نیروهای سپر جزیره در بحرین، انقلاب مردم این کشور و تظاهرات‌های البته شبانه آنان همچنان ادامه دارد؟ آیا نباید شاهد خسته شدن نیروهای انقلاب با وجود تمام بازداشت‌ها، شکنجه‌ها، تخریب مساجد و حسینیه‌ها، حمله به خانه‌ها و مدارس و بیمارستان‌ها، می‌بودیم؟
در طول تاریخ تقریبا نیم‌قرنی استقلال بحرین، بارها مردم اکثرا شیعه این کشور علیه حاکمیت ظالم آن به‌پا خاستند تا حق تعیین سرنوشت خود را بیابند که از جمله این قیام‌ها انقلاب مردم بحرین در سال‌های 1979 و 1980 پس از انقلاب اسلامی 57 و با الگو گرفتن از انقلاب مردم ایران بود.
بعد از آن در دهه‌های 80 و 90 قرن گذشته میلادی مردم بحرین قیام‌هایی داشته‌اند که قوه قهریه آل‌خلیفه و حمایت نیروهای منطقه‌ای و بین‌المللی از رژیم حاکم، موجبات بی‌نتیجه ماندن این قیام‌ها را فراهم آورد.
البته در این بین مشکلاتی از جمله نبود تاکتیک مناسب و عدم هماهنگی رهبران دینی و سیاسی در شکست این قیام‌ها نقش داشت و بویژه در نخستین دهه از قرن 21 با روی کار آمدن پادشاه جدید و اعطای برخی آزادی‌های مدنی در سایه طرح خاورمیانه بزرگ آمریکا و از جمله تاسیس پارلمان و برگزاری انتخابات نسبتا آزاد شاهد شکل‌گیری امید کاذبی در بین برخی چهره‌های دینی و سیاسی‌ای بودیم که البته امروز از چهره‌های انقلابی بحرین هستند.
اما بازگردیم به سوال؛ به نظر می‌رسد باید و شاید جواب را باید در وحدت نیروهای انقلابی در بحرین جست‌وجو کرد؛ وحدتی که در میان همه جریان‌های شیعه و سنی، جریان‌های سیاسی چپ و اسلامگرا و جریان‌های انقلابی و اصلاح‌طلب می‌توان یافت.
باید گفت اگرچه برخی جریان‌های سنی‌مذهب مدعی انقلابیگری از همراهی با انقلاب بحرین سر باز زدند و برخی به‌اصطلاح شیعیان مزدور، همچنان کرسی‌های خود در پارلمان را به همراهی در کنار انقلابیون ترجیح دادند اما در کنار هم قرار گرفتن گروه‌ها و شخصیت‌های متعددی چون جمعیت ملی - اسلامی الوفاق، جنبش الحق، جمعیت العمل ملی دموکرات، جمعیت العمل اسلامی و... همه و همه موجب تداوم انقلاب بحرین شده است.
از طرف دیگر و چه بسا مهم‌تر، رهبری مذهبی انقلاب توسط علمای حوزه؛ بویژه شخصیتی چون آیت‌الله شیخ عیسی قاسم بر انقلاب مردم بحرین از عوامل تداوم 4 ساله قیام مردمی و انقلاب 14 فوریه بوده است.
اینک اما انقلاب بحرین دارای 2 شاخصه جدی برای پیروزی است؛ اولا اتحاد نیروهای سیاسی و انقلابی که البته تفکرات متعددی دارند؛ ثانیا رهبری مذهبی واحد که توانسته است مردم و نیروهای سیاسی و مذهبی را در کنار هم قرار دهد. با این اوصاف سوال دوم پیش می‌آید و آن اینکه چرا انقلاب بحرین به‌رغم وحدت نیروهای سیاسی و مذهبی و رهبری مورد اتفاق همگان و مردم همیشه در صحنه، نتوانسته است کار رژیم آل‌خلیفه را یکسره کند؟
جدا از این دلیل که رژیم بحرین بسیاری از رهبران سیاسی و مدنی و چه بسا مذهبی را روانه زندان کرده و بسیاری را تهدید و خانه‌نشین کرده است؛ هر روز نیز شاهد خفقان و افزایش تنش با رهبران مذهبی هستیم. مثلاً در یک سال اخیر، شاهد بسته شدن شورای اسلامی علمایی به عنوان بزرگ‌ترین مرکز مذهبی و سپس تهدیدات مکرر علیه شیخ عیسی قاسم بودیم. همچنین ابتدای هفته نیز شیخ علی سلمان دبیرکل جمعیت الوفاق بحرین دستگیر و زندانی شد.
در بین این عوامل، یعنی بازداشت نیروهای سیاسی و محدود کردن رهبران مذهبی، انقلاب و انقلابیون بحرینی از فقدان یک قدرت قهریه تمام‌کننده رنج می‌برند.
رژیم آل‌خلیفه از سال‌ها پیش با اعطای تابعیت سیاسی به مردمانی از پاکستان، هند، بنگلادش و دیگر کشورهای جنوب شرق و جنوب غرب آسیا درصدد تغییر قواعد جمعیتی این کشور برآمده و در این راستا توانسته است مزدورانی مسلح داشته باشد و همچنین نیروهای نظامی و انتظامی خود را از هرگونه نفوذ جریان‌های ملی‌گرای بحرینی مصون دارد.
این امر در کنار حضور نیروهای سپر جزیره و با توجه به جغرافیای بحرین، مساله نهایی کردن کار رژیم آل‌خلیفه را سخت و با مشکل مواجه می‌کند و این امر را منوط به تغییر بنیادین وضعیت امنیتی و سیاسی منطقه غرب آسیا و خلیج‌فارس می‌کند.
* کارشناس مسائل جهان اسلام