محمد صادق الحسینی*: وزیر خارجه بحرین سال گذشته در دیدار با محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران در حاشیه اجلاس عمومی سازمان ملل گفت: «از شما مصرانه می‌خواهم به اطلاع مقامات ایران برسانید که حکومت پادشاهی بحرین خواستار مداخله شما در بحرین است به نحوی که به پایان یافتن تنش‌ها در این کشور و دستیابی به راه‌حلی برای بحران فزاینده میان مخالفان و دولت بحرین منتهی شود، مشابه اقدامی که در سوریه کردید، متشکریم.» وزیر خارجه بحرین در ادامه این سخنانش همچنین گفت: «می‌خواهیم به شما بگوییم که موضع بحرین در قبال بحران سوریه از همان ابتدا عدم توسل به خشونت و جلوگیری از ورود جنگجویان و اموال به سوریه که بحران این کشور را شعله‌ور و عواقب آن تمام منطقه را تهدید می‌کند، است.» اکنون این پرسش مطرح می‌شود که دولت منامه چرا امروز در روابط بین‌المللی و منطقه‌ای خود اخلال ایجاد و ادعا می‌کند کشورهای خارجی بویژه ایران در ناآرامی‌های داخلی این کشور دخالت می‌کنند. سوال دیگر این است که چرا از سال گذشته تاکنون نظر دولت منامه تغییر کرده و اقداماتی همچون بازداشت شیخ‌علی سلمان را مرتکب شده است؛ چون این اقدامش حتی نزدیک‌ترین همپیمانش یعنی دولت آمریکا را نیز نگران کرده است؟ در وهله نخست باید گفت واکنش مقامات ایران شفاف و روشن بوده است و با درخواست منامه برای مداخله برای حل بحران مخالفت کرده‌اند و این امر به خاطر محترم نگاه داشتن حاکمیت بحرین و استقلال این کشور بوده است؛ چرا که قضیه بحرین یک قضیه صرفا داخلی است و شباهتی به بحران سوریه ندارد. دوم اینکه مقامات ایرانی در واکنش به اظهارات ضد و نقیض دولت بحرین به صراحت اعلام کرده‌اند که اگر ایران در بحرین مداخله می‌کرد وضعیت این کشور اکنون کاملا فرق می‌کرد. سوم اینکه، گروه‌های مردمی بحرین بر ادامه تظاهرات و اعتراضات مسالمت‌آمیز پافشاری می‌کنند هر چند با اقدامات سرکوب‌گرایانه نیروهای دولتی حاکم بر کشور مواجه هستند و با قدرت در خیابان‌ها حضور دارند تا به خواسته‌های مشروع خود مبنی بر ایجاد اصلاحات و تغییرات برسند. چهارم اینکه، دولت بحرین اکنون تقریبا به این نتیجه رسیده است که فضای منطقه‌ای و بین‌المللی به سرعت به سمت لزوم دستیابی به راه‌حلی سیاسی برای بحران سوریه پیش می‌رود و قضیه سوریه با بحران بحرین تفاوت اساسی دارد. پنجم اینکه، در کشورهای همسایه بحرین و در راس آنها در یمن به سرعت تحولاتی رخ می‌دهد که ظاهرا به نفع دولت بحرین و سیاست‌های داخلی و خارجی این کشور نیست. ششم اینکه، دولت منامه به‌خاطر عدم حمایت‌های موثر و سازنده کشورهای همپیمانش از اقداماتش علیه مخالفان دولتی احساس سرخوردگی و ناامیدی می‌کند. درباره حمایت‌های خارجی باید گفت که مهم‌ترین همسایه این کشور، عربستان سعودی اکنون گرفتار مشکلات و نگرانی‌های ناشی از آینده تخت سلطنتی است و این احتمال وجود دارد پادشاه این کشور که طبق آخرین اخبار به کما رفته است، بمیرد. درباره کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس هم باید گفت قضیه بحرین نزد این کشورها در اولویت قرار ندارد. دولت آمریکا هم که ظاهرا خواستار حفظ ثبات در بحرین است ولی تمایلی برای توسل به زور ندارد؛ برای اینکه در منطقه مشغول فعالیت‌های مهم‌تری است. علاوه بر این مسائل، احتمال وقوع تحولات دیگری هم در بحرین وجود دارد چون تجربه انتخابات پس از عدم مشارکت گروه‌های مخالف و اجماع بر تحریم انتخابات با شکست مواجه شد. دولت بحرین با این اقدامات ماندلای جدیدی (شیخ علی سلمان، دبیر کل جمعیت ملی- اسلامی الوفاق که در حال حاضر در زندان بسر می‌برد) ساخت و او نه تنها رهبری مخالفان بحرینی را برعهده خواهد گرفت بلکه از او در کشورهای همسایه الگوبرداری خواهد شد. درباره ادعای دولت بحرین مبنی بر مداخله‌های خارجی باید گفت مقامات بحرین برای فرافکنی، مکررا خواسته‌های مردمی در این کشور را دنباله‌روی از ایران می‌دانند و مدعی می‌شوند این امور با هدف ایجاد فتنه داخلی صورت می‌گیرند. در این شرایط بحرانی بحرین، بهتر است دولت این کشور به دنبال یک راهکار داخلی باشد که به موجب آن حکومت و ثروت بین آن (خاندان پادشاهی آل‌خلیفه) و مخالفان مسالمت‌‌جو و میانه‌رو تقسیم شود؛ مخالفانی که تنها خواسته‌شان تشکیل دولتی منتخب، پارلمانی منتخب، توزیع عادلانه ثروت و پایان دادن به اعطای غیر قانونی تابعیت به افراد است.
* کارشناس مسائل خاورمیانه در پایگاه رأی‌الیوم