
گروه بینالملل: بیماری عبدالله بنعبدالعزیز، پادشاه عربستان باعث تشدید درگیری میان شاهزادههای سعودی شده است. خبرگزاری فرانسه در گزارشی با بیان اینکه بیماری پادشاه عربستان پیامدهای مهمی مانند جنگ قدرت طولانی میان جناحهای اصلی حاکم بر این کشور را به همراه داشته است، 3 مورد از پیامدهای مرگ شاه سعودی را یادآور شده است؛
1- مرگ ملک عبدالله در رژیم آلسعود شکاف ایجاد خواهد کرد زیرا وی در ساختار قدرت عربستان و ایجاد تغییرات بیسابقه در آن دارای جایگاهی منحصر به فرد است.
2- عربستان با چالش اقتصادی روبهرو خواهد شد؛ زیرا ملکعبدالله پس از به قدرت رسیدن در سال 2005 توانست مشکلات معیشتی مردم این کشور را به طور جزئی کاهش دهد اما کاهش درآمد نفت و همچنین تصمیم دولت برای افزایش مالیات برق، آب و تلفن و متوقف شدن برخی از پروژههای زیربنایی و خدماتی میتواند باعث شعلهور شدن مجدد آتش اعتراضهای مردمی شود. 3- مشکلات امنیتی، مرگ پادشاه، مشکلات اقتصادی، اوضاع ناپایدار منطقه و خطر فزاینده داعش در عربستان میتواند خطری امنیتی باشد که عربستان و ثبات سیاسیاش را در معرض تهدید قرار دهد. از سوی دیگر مشکل انتخاب ولیعهد از انتخاب پادشاه دشوارتر است که به طور حتم باعث ایجاد اختلافهای زیادی خواهد شد. پایگاه ایتالیایی «رم نیوز تریبیون» نیز در گزارشی با موضوع «وضعیت عربستان سعودی در سایه بیماری پادشاه این کشور و کاهش قیمت نفت» نوشته است که ریاض ممکن است در مسیر بحرانی بزرگ قرار داشته باشد. در ابتدای این مطلب آمده است: «همزمان شدن چند مساله که برخی از آنها دیرینه و برخی دیگر جدید هستند، ممکن است عربستانسعودی، متحد قدیمی ایالات متحده در خاورمیانه را در مسیر بروز بحران قرار داده باشد.» این گزارش میافزاید: «عبدالله پادشاه 90 ساله این کشور، بیمار است و در بیمارستان بستری شده است. با توجه به اهمیت رقابت میان شاهزادگان متعدد عربستانسعودی، انتقال قدرت، همواره امری حساس بوده است.» این پایگاه در ادامه به اثرات کاهش قیمت نفت پرداخته و نوشته است که این موضوع، خود عربستان را نیز با خسارت مواجه کرده و موجب بروز کسری در بودجه این کشور شده است. با این وجود، ریاض ترجیح داده است بر ذخایر خود تکیه کند و برای افزایش قیمت نفت، تولید خود را کاهش نداده است. جمعیت اندک و همچنین مرزهای ناآرام عربستان از دیگر چالشها و المانهای تهدیدآمیزی است که از دید این پایگاه، پیشروی عربستان سعودی قرار دارد. براساس این گزارش، شاه سعودی در سال 1924 میلادی متولد شد و سال 2005 میلادی بر اریکه سلطنت تکیه زد اما وضعیت جسمانی او از سال 2010 میلادی وخیم شد تا اینکه برای درمان به آمریکا رفت و همین وضعیت سوالات زیادی را درباره جانشینش ایجاد کرده است. ملکعبدالله از 11 روز پیش در بیمارستانی در ریاض بستری شده است و شایعات درباره مرگ و زندگی وی ادامه دارد.
تکاپوی سدیریها برای تصاحب تخت پادشاهی
همزمان با بیماری پادشاه پیر عربستان، 2 گروه در دربار پادشاهی در تلاش برای تصمیمگیری درباره روند انتقال قدرت هستند؛ یک گروه شامل دیوان پادشاهی و حامیان ملک عبدالله و دیگری سدیریها. بیتردید سدیریها در صدد هستند پیش از اینکه پادشاه سلامت خود را بازیابد، به روند انتقال سلطنت سرعت دهند، زیرا در صورت سلامتی پادشاه فرصت برای عزل و نصبهای جدید فراهم میشود و به نظر میرسد چیزی که بیش از همه سدیریها را نگران میکند، اقدام ملک عبدالله به صدور فرمانهای غیرمنتظره باشد که در نهایت منجر به خروج سدیریها از معادله قدرت شود و به این ترتیب روندی را که وی از سالها پیش و با تضعیف آنان با استفاده از عزل و نصبها آغاز کرد، تکمیل کند، از همین رو سدیریها به ارائه پیشنهادهای مربوط به حل و فصل مشکلات به دیوان پادشاهی ادامه میدهند و بر معاینات پزشکی پادشاه اصرار دارند تا براساس آن تصمیمگیری شود اما در این میان، اقدام دربار پادشاهی در صدور بیانیهای پیرامون وضعیت جسمی ملک عبدالله راه سدیریها را برای امتیازگیری در شرایط کنونی مسدود کرد. این نخستین بار است دیوان پادشاهی به صراحت و به سرعت از بیماری پادشاه و درمان او سخن میگوید و در متن بیانیه آن نیز اعلام شد ملک عبدالله به ذات الریه مبتلاست و به طور موقت برای تنفس از لوله تنفسی استفاده میکند و استفاده از آن نیز با موفقیت همراه بوده است؛ سدیریها در نظر داشتند اخبار دیگری را در این باره منتشر کنند. نکته قابل ملاحظه اینکه این بار جنگ شایعهپراکنی به طور علنی بین دربار پادشاهی و سدیریها برملا و روشن شد کسانی که از کنارهگیری پادشاه یا حتی مرگ او سخن میگویند، در واقع در گروه سدیریها و از حامیان آنان هستند و در مقابل کسانی که تمام این اخبار را تکذیب میکنند از دیوان پادشاهی هستند و هدف روشن است؛ حل و فصل منصفانه مشکلات با سدیریها و جلوگیری از وقوع هرگونه اتفاق نامعلوم. به موجب ماده 11 اساسنامه هیات بیعت، در صورتی که این هیات دلایل کافی را درباره بیماری پادشاه و ناتوانی وی از انجام وظایف خود داشته باشد یک کمیته پزشکی را مامور تهیه گزارش پزشکی میکند و چنانچه این گزارش نشان دهد پادشاه به طور موقت قادر به انجام فعالیتهای خود نیست، هیات یادشده صورتجلسهای در اثبات این موضوع تهیه کرده و اختیارات پادشاه را به ولیعهد منتقل میکند اما در صورتی که گزارش پزشکی نشان دهد که ناتوانی پادشاه در انجام وظایف دائمی است، این هیات بیعت با ولیعهد را بهعنوان پادشاه خواستار میشود. کاملا روشن است که سدیریها به این ماده متوسل شدهاند تا گروه حامی ملک عبدالله را بر این اساس به حل و فصل مجبور کنند که این هیات بیعت است که مرجع مورد اجماع خاندان حاکم به شمار میآید نه دستورات پادشاه. این در حالی است که هیات بیعت در صورت فوت همزمان پادشاه و ولیعهد مرجع به شمار میآید و این اساسنامه در زمان حیات امیر سلمان یا همان ولیعهد سابق صادر شد. امیر سلطان در اکتبر 2011 فوت کرد و به این ترتیب پادشاه براساس اساسنامه مارس 1992 اختیارات او را به جانشین او تفویض کرد به این معنی که چند نفر را بهعنوان ولیعهد تعیین کرد از جمله اینکه در همان سال امیر نایف را بهعنوان جانشین امیر سلطان به ولیعهدی انتخاب کرد و پس از فوت او در ژوئن 2012 بلافاصله امیر سلطان به ولیعهدی رسید. این دو از سدیریها بودند و به نظر امیر سلمان تصمیم پادشاه مبنی بر انتخاب آنان به ولیعهدی با اساسنامه هیات بیعت تعارض نداشت اما سدیریها اصرار دارند این اساسنامه بهعنوان مرجعی برای رویارویی با دیوان پادشاهی در نظر گرفته شود. در اشارهای گذرا باید یادآور شد نقطه تلاقی بین اساسنامه هیت بیعت و دستور ویژه پادشاه برای تعیین ولیعهد ولیعهد این است که براساس اساسنامه مزبور چنانچه پادشاه و ولیعهد به شکل موقت بیمار شوند، قدرت به هیات بیعت منتقل میشود اما اگر دستور ویژه پادشاه ملاک قرار بگیرد قدرت به مقرن بن عبدالعزیز (رئیس سابق دستگاه اطلاعاتی و کوچکترین فرزند موسس خاندان سعودی) تفویض میشود. کارشناسان سیاسی 2 دلیل را در تلاش برای تعیین مقرن بهعنوان ولی ولیعهد عنوان میکنند؛ نخست اینکه وی مدت زیادی رئیس دستگاه امنیت و اطلاعات ملی عربستان بوده است و اگر قرار باشد در آینده قیام و اعتراض مردمی در این کشور رخ دهد در سرکوب آن استاد است. دوم اینکه قدرت بعد از مقرن که کوچکترین فرزند عبدالعزیز است به متعب فرزند پادشاه کنونی عربستان میرسد و پادشاه از این طریق حاشیه امنیتی برای ریاست فرزندش در آینده ایجاد کرده است. اینجاست که میتوان پی برد چرا سدیریها اصرار دارند معاینات پادشاه به بررسی توانایی ذهنی او محدود شده و مشخص شود آیا توانایی تکیه زدن بر تخت پادشاهی را دارد یا خیر و در نتیجه تصمیم گرفته شود در قدرت بماند یا کنارهگیری کند. گفتنی است سدیریها یا همان «هفت سدیری» که به فرزندان عبدالعزیز از یک مادر به نام سدیری اطلاق میشود، همواره در پی قدرت بوده و در رسیدن به آن نیز موفق بودهاند اما با فوت ملک فهد (سال 2005)، نایف (سال 2012) و سلطان (2011) از هفت سدیریها فقط 4 برادر باقی ماندهاند که یکی از این 4 تن، ترکی است که در تبعید بهسر میبرد در حالی که سلمان (ولیعهد) نیز وضعیت جسمانی چندان خوبی ندارد و احمد نیز وزارت کشور را از دست داده و عبدالرحمن نیز ناراضی است، زیرا احساس میکند در حاشیه گذاشته شده است.