اسدالله خسروی: بازار تولید، توزیع و مصرف برنج کشور این روزها با مشکلات عدیده‌ای رو به رو است چرا که تولیدکنندگان این محصول به موجب واردات بی‌رویه برنج خارجی بعضا کم‌انگیزه شده و ترجیح می‌دهند زمین‌های کشاورزی خود را یا به ویلا تبدیل کنند یا با تغییر اراضی به جای برنجکاری، باغداری کیوی را در پیش گیرند. از طرفی خیلی از مصرف‌کنندگان نیز اکنون با دید منفی و تردید به برنج‌های تولید داخل می‌نگرند، چرا که در این آشفته‌بازار خیلی از برنج‌های بسته‌بندی‌شده با برندهای ایرانی مرغوب و معروف در مغازه‌ها وجود دارد و مصرف‌کنندگان پس از خرید و پخت متوجه کیفیت نامناسب آن شده و با برنج‌های دانه‌بلند بی‌طعم که برنج اصیل ایرانی نیست، مواجه می‌شوند. در چنین شرایطی معلوم نیست چه کسی را باید مقصر دانست؛ وزارت صنعت، وزارت جهاد کشاورزی یا واردکننده سودجو؟!
به چه دلیل اجازه واردات برنج داده می‌شود؟
نماینده مردم تهران با انتقاد از عملکرد وزارت صنعت، معدن و تجارت درباره واردات بی‌رویه برنج گفت: با توجه به مازاد 2میلیون تنی برنج در کشور مشخص نیست به چه دلیل اجازه واردات برنج به کشور داده می‌شود. زهره طبیب‌زاده در گفت‌وگو با میزان با بیان اینکه نیاز واردات کشور به برنج 600 تا 800 هزار تن در سال است، افزود: متوسط کشت برنج در داخل حدود 2 میلیون و 400 هزار تن است، با احتساب جمعیت 78 میلیون نفری کشور، نیاز سرانه هر ایرانی 40 کیلوگرم است که با حساب این ارقام درمی‌یابیم 600 تا 800 هزار تن نیاز واردات کشور است. وی ادامه داد: طبق آمار رسمی در سال 91 یک میلیون و300 هزار تن برنج وارد کشور شد و متاسفانه در سال 92 نه‌تنها این میزان کم نشده بلکه به یک میلیون و 980 هزار تن رسید یعنی نزدیک به 5/2 برابر نیاز مصرف داخل. از طرفی با توجه به اینکه در انبارها 700 هزار تن از سال 91 مازاد داشتیم با اضافه شدن این یک‌میلیون و 300 هزار تن، در سال 91 و 92 حدود 2 میلیون تن مازاد بر نیاز داشتیم. عضو کمیسیون آموزش با اشاره به اینکه در نیمه اول سال 93، دوباره830 هزار تن برنج وارد کشور می‌شود، افزود: یعنی در مجموع از سال 91 تا 93 بیش از 2 میلیون تن مازاد بر نیاز برنج وارد کشور شد که در روزهای گذشته سوال من از وزیر که در کمیسیون مربوط مطرح شد این بود که با وجود اینکه برنج مازاد بر نیاز در ۲ سال 91 و 92 داشتیم به چه دلیل اجازه ورود برنج در سال 93 داده شد؟ وی گفت: پاسخ نعمت‌زاده هم این بود که شرکت دولتی، واردکننده برنج بوده و ما محدودیت‌هایی در این حوزه ایجاد کردیم اما این پاسخ و این اقدام هیچ کمکی به تنظیم بازار نمی‌کند. طبیب‌زاده افزود: نعمت‌زاده به‌عنوان وزیر صنعت، معدن و تجارت وظیفه دارد بازار را مدیریت کند و اجازه ورود برنج به بخش خصوصی ندهد زیرا تاثیرات مخرب روی تولید داخل دارد. نماینده مردم تهران با اشاره به اینکه برنج وارداتی با قیمت 2650 تومان، اجازه رقابت به برنج داخلی را نمی‌دهد، افزود: متاسفانه برنج ایرانی قدرت رقابت با برنج‌های وارداتی را نداشته زیرا برنج خارجی با ارز ارزان‌تر وارد شده از طرفی قیمت تمام‌شده برنج داخلی بیشتر از آن بوده و مردم به دلیل مشکلات اقتصادی مجبور به خرید برنج خارجی هستند در نهایت برنج داخلی روی دست کشاورز مانده و مجبور است برنج 8 هزار تومانی را با قیمت 4 هزار تومان به دلال بفروشد. وی ادامه داد: به همین خاطر در سال‌های اخیر شاهد این هستیم که کشاورزان به جای کاشت برنج در شمال، زمین‌هایشان را به ویلا تبدیل کرده‌اند.
ارتزاق هند و تایلند از صادرات گسترده برنج به ایران
اما با وجودی که ایران سالانه فقط 700 تا 800 هزار تن برنج خارجی نیاز دارد اما دست‌های پشت پرده برای نابودی تولید و با هدف سودآوری‌های نجومی دست‌بردار واردات برنج خارجی به کشور نیستند. این در حالی است که هند حدود یک‌سوم برنج باسماتی خود را به ایران صادر می‌کند. پایگاه خبری اوریزا اخیرا نوشت: با منع واردات برنج از سوی ایران کشورهای هند و تایلند که صادرکننده عمده برنج به ایران هستند، شرایط سختی خواهند داشت. محمود حجتی، وزیر جهاد کشاورزی چندی‌پیش اعلام کرد در سال گذشته بیش از نیاز برنج وارد کشور شده و امسال نیز 700 تا 800 هزار تن واردات برنج صورت گرفته بنابراین فعلا واردات این محصول از کشورهای دیگر انجام نخواهد شد. بنابر این گزارش، ایران یکی از مهم‌ترین کشورهای واردکننده برنج باسماتی هند است و حدود 30 درصد از برنج باسماتی این کشور به ایران صادر می‌شود.
بازار پر از برنج خارجی است
یک میلیون تن از واردات سال گذشته مازاد بر نیاز بوده است، همین یک میلیون تن به‌علاوه ۲میلیون تن تولیدی سال ۱۳۹۳ نیاز یک کشور را در سال جاری تامین می‌کند. دبیر انجمن برنج ایران گفت: براساس آمار وزارت جهاد کشاورزی، تولید برنج داخلی در سال حدود 2 میلیون تن است که البته جمع آمار استان‌های برنج‌خیز بیش از این را نشان می‌دهد و میزان نیاز هم براساس مصرف سرانه ۴۰ کیلوگرم است که کلا ۳میلیون تن است. جمیل علیزاده‌شایق، در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا، با اشاره به واردات بی‌رویه برنج به کشور، اظهار کرد: یک میلیون تن از واردات سال گذشته مازاد بر نیاز بوده است، همین یک میلیون تن به‌علاوه ۲میلیون تن تولیدی سال ۱۳۹۳ نیاز یک کشور را در سال جاری تامین می‌کند. وی افزود: اما با نهایت تاسف آمار رسمی گمرک نشان داد میزان واردات 9 ماه اول سال ۱۳۹۳ رقمی حدود یک‌میلیون تن است، این معنی دیگری ندارد جز وجود یک‌میلیون تن مازاد عرضه در بازار. شایق با اشاره به افزایش تعرفه واردات برای حمایت از تولیدکننده، گفت: از سوی دیگر در تیرماه سال ۹۳ اعلام شد که از ابتدای مرداد سال جاری و برای حمایت از تولیدکنندگان داخلی تعرفه واردات از ۲۴ درصد به ۴۰ درصد افزایش یافته است. وی تصریح کرد: اما براساس مصوبه 9/16/93 هیأت محترم دولت حقوق وارداتی مجموع حقوق گمرکی و سود بازرگانی که قبل از تاریخ 1/5/93 برای آنها پروانه ورود گمرکی صادر شد و تا تاریخ 31/5/93 از گمرک ترخیص شده است، ۲۲درصد تعیین می‌شود. دبیر انجمن برنج ایران تاکید کرد: با توجه به اینکه وزارت جهاد کشاورزی مسؤول حمایت از تولیدکنندگان داخلی است، به جای سکوت در برابر این همه تسهیلات فراهم شده برای واردات برنج، بخشنامه‌های غلیظ و شداد صادر کرده است که در 14 استان کشور از مجموع ۱۶ استان برنج‌خیز کشت برنج ممنوع است و با خاطیان برخورد می‌شود.