گروه اجتماعی: وام ۱۰ میلیونی برای پرداخت شهریه دانش‌آموزان مدارس غیردولتی موضوعی جدید است که نشان از گرایش آموزش‌وپرورش به سمت خصوصی‌سازی مدارس دارد. مدارس غیردولتی از زمان تشکیل تاکنون با فراز و فرودهای گوناگونی مواجه بوده است و در چند ماه گذشته نام آن بیشتر بر سر زبان‌ها افتاده است. این در حالی است که مطابق اصل سی‌ام قانون اساسی، «دولت موظف است وسایل آموزش‌وپرورش رایگان را برای همه ملت تا پایان دوره متوسطه فراهم کند و وسایل تحصیلات عالی را تا سرحد خودکفایی کشور به طور رایگان گسترش دهد». به گزارش فارس، براساس این قانون، تمام کودکان و نوجوانان واجد شرایط تحصیل رایگان در کشور هستند و باید بدون هیچ گونه مانعی به تحصیل بپردازند اما در اوایل دهه 60 بود که بحث ایجاد مدارس غیردولتی مطرح شد و سال‌ها این موضوع محل بحث در مجلس، شورایعالی انقلاب فرهنگی و آموزش‌وپرورش بود. در نهایت زمینه ایجاد و تأسیس مدارس غیردولتی در سال 67 فراهم شد و قانون تأسیس مدارس غیردولتی در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید و این موضوع راه را برای احیای مدارس خصوصی در آموزش‌وپرورش فراهم کرد.
شهریه 10میلیونی مدارس غیردولتی
از آن زمان تاکنون همواره موضوع شهریه مدارس غیردولتی چالش‌های فراوانی را با خود به همراه داشته است و هر ساله درصدی به شهریه‌ها افزوده می‌شود اما باید گفت این افزایش شهریه‌ها در برخی مدارس به شکلی حرکت می‌کند که عدد آن شاید فراتر از 10 میلیون تومان باشد. اما شاید با اجرای طرح واگذاری مدارس دولتی به بخش خصوصی که چندی پیش مطرح شد و از آن با نام «بسته حمایتی» نام برده می‌شود، تحرکات در این مجموعه بیشتر و اخبار گوناگونی از نکات مثبت و منفی این طرح و مدارس غیردولتی در رسانه‌ها و بین مردم مطرح شد.
خالی کردن زیرپای معلمان
چندی پیش برخی مدیران عالی آموزش‌وپرورش در دولت گذشته زبان به نقد سیاست‌های کنونی متولیان تعلیم و تربیت گشودند و یکی از نکاتی که مطرح شد این بود که مدیران کنونی در نظر دارند آموزش‌وپرورش را خصوصی کنند. حمیدرضا حاجی‌بابایی، وزیر سابق آموزش‌وپرورش در تاریخ 21 مهر 1391 اعلام کرد: «با خصوصی‌سازی آموزش‌وپرورش مخالفم». همچنین حاجی‌بابایی در تاریخ 28 آبان 1393 اعلام کرد: «با خصوصی‌سازی زیر پای معلمان را خالی کردند». البته شاید در آن زمان کسی دنبال این اظهارنظرات را نگرفت اما رفته‌رفته با اجرای طرح‌ها و برنامه‌های جدید در آموزش‌وپرورش، آنچه به اذهان متبادر می‌شود، قوت گرفتن آن مباحث است.
پرداخت وام 10میلیونی شهریه مدارس
چندی پیش بود که طرح دیگری از سوی سازمان مدارس غیردولتی آموزش‌وپرورش، تب و تاب تازه‌ای به جامعه مخاطب دستگاه تعلیم و تربیت وارد کرد. مجتبی زینی‌وند، مدیرکل مدارس غیردولتی وزارت آموزش‌وپرورش عنوان کرد: «به دانش‌آموزان مدارس غیردولتی وام 10 میلیون تومانی برای پرداخت شهریه پرداخت خواهد شد». زینی‌وند افزود: «این وام با کارمزد 4 درصد و بازپرداخت 13ماهه و بدون علی‌الحساب پرداخت خواهد شد؛ دانش‌آموزان متقاضی دریافت این وام از طریق مدیران مدارس به بانک قرض‌الحسنه مهر ایــران معرفی می‌شوند و وام خود را دریافت خواهند کرد».
همکاری بانک و آموزش‌وپرورش
بانک قرض الحسنه مهر ایران با سازمان مدارس غیردولتی و توسعه مشارکت‌های مردمی وزارت آموزش‌وپرورش تفاهمنامه همکاری امضا کرد که در متن این تفاهمنامه آمده است: «در راستای بسط و گسترش سنت نیکوی قرض‌الحسنه و به منظور رفع نیازهای ضروری کارکنان سازمان مدارس غیردولتی و توسعه مشارکت‌های مردمی و ارائه خدمات به والدین دانش‌آموزان مشغول به تحصیل در مدارس غیرانتفاعی، بانک قرض‌الحسنه مهر ایران اقدام به انعقاد تفاهمنامه همکاری با سازمان یاد شده کرد». در این طرح بانک قرض‌الحسنه مهر ایران شهریه دانش‌آموزان را در قالب تسهیلات قرض‌الحسنه به اولیای دانش‌آموزان پرداخت می‌کند و اقساط تسهیلات ارائه شده طی سال تحصیلی به صورت اقساطی به بانک پرداخت می‌شود؛ از دیگر مزایای این طرح ارائه یکسری خدمات بانکی همچون نصب پایانه فروش (POS) و دستگاه خودپرداز (ATM) در مدارس و ارائه کارت شتابی به دانش‌آموزان تحت عنوان «قلک الکترونیکی» است که پدر و مادر مبلغی را درون کارت جهت استفاده فرزندان واریز می‌کنند؛ این کارت‌ها قابلیت استفاده چندمنظوره مثل کارت مترو، شناسایی، بیمه و... را داراست».
5 ابهام در پرداخت وام شهریه
درباره این خبر که از سوی مدیر کل مدارس غیردولتی آموزش‌وپرورش مطرح شده است، چندین نکته وجود دارد. نخست باید به این نکته توجه داشت که آموزش‌وپرورش در ایران رایگان است و باید موضوع رایگان بودن آموزش و تحصیل پیگیری شود. همچنین در شرایطی که مردم برای دریافت وام از بانک‌ها با مشکلات فراوانی مواجه هستند، یک بانک برای پرداخت شهریه مدارس غیردولتی وام 10 میلیون تومانی با کارمزد 4 درصد پرداخت می‌کند که در نوع خود جالب است. ذکر این نکته بسیار با اهمیت است؛ اگر اکنون به یکی از مدارس غیردولتی برای ثبت‌نام مراجعه کنیم، مدرسه هزینه شهریه را در چند قسط و در قالب چند فقره چک دریافت می‌کند و به نوعی خود مدرسه شهریه را اقساطی دریافت می‌کند، پس موضوع وام چقدر موضوعیت دارد؟ یکی دیگر از نکات قابل توجه این است که به احتمال زیاد خانواده‌هایی که فرزندانشان را با پرداخت هزینه‌های میلیونی در مدارس غیردولتی ثبت‌نام می‌کنند، از بضاعت مالی برخوردار هستند و مشکلی در این زمینه ندارند و نیازی به دریافت وام نخواهند داشت. علاوه بر این آیا سوق دادن مردم به سمت استفاده از مدارس غیردولتی آن هم با سازوکارهای جدیدی که شاهد آن هستیم، آموزش‌وپرورش را به سمت خصوصی شدن حرکت نمی‌دهد؟ براساس اطلاعات به دست آمده بیشترین آمار مدارس غیردولتی در مناطق 2، یک و 5 تهران که حدود 40 درصد مدارس غیردولتی پایتخت را شامل می‌شود وجود دارد و افرادی که در این مناطق سکونت دارند، از تمکن مالی خوبی برخوردار هستند.
خطر کاهش کیفیت آموزش
افزایش مدارس غیردولتی، کمبود معلم و جبران آن با واگذاری مدارس دولتی به بخش خصوصی از یکسو و کاهش مدارسی همچون استعدادهای درخشان و نبود نظارت کافی بر مدارس هیأت امنایی و نمونه دولتی از طرف دیگر باعث خواهد شد کیفیت آموزشی کاهش پیدا کند. در شرایطی که نیاز است موضوع کیفیت به شکل جدی‌تر در آموزش‌وپرورش دنبال شود اما شاهد آن هستیم که در حوزه مدارس غیردولتی بیشتر به جای صحبت از افزایش کیفیت، توجه به ازدیاد در جذب دانش‌آموز بحث اصلی است. با توجه به اینکه آموزش‌وپرورش نهاد بسیار بزرگی است که اداره آن با وجود 12 میلیون و 500 هزار دانش‌آموز و یک‌میلیون فرهنگی کاری بسیار دشوار است بنابراین باید از اهمیت آن استفاده کرد و بیشتر به تعلیم و تعلم نسل آینده کشورمان توجه کرد.