گروه سیاسی: امروز 30 دی ماه 1393، سالگرد اجرای توافق ژنو است، روزی که قطعا در تاریخ ایران به عنوان یک روز تاریخی ثبت شده و صفحه‌ای مهم در کتاب تاریخ ایران معاصر را به خود اختصاص داده است. 30 دی 1392 ایران اجرای تعهدات خود در توافق ژنو را آغاز کرد، تعهداتی که براساس آن، بخش مهمی از دستاوردهای هسته‌ای ایران از بین رفت و بخش وسیعی نیز تعطیل شد. غنی‌سازی 20 درصد ایران متوقف و نابودی ذخایر اورانیوم غنی شده 20 درصد ایران آغاز شد. روزی که ایران عدم نصب ماشین‌های نسل جدید را رسما اجرا کرد. روزی که ایران استفاده از سانتریفیوژهای نسل‌های پیشرفته که پیش‌تر نصب شده بودند را تعطیل کرد. روزی که ایران رسما این تعهد را آغاز کرد که تنها می‌تواند ماشین‌های نسل اول را تعویض کند. روزی که فعالیت‌های هسته‌ای فردو، نطنز و اراک محدود شد. روزی که آبشارهای سانتریفیوژ در فردو و نطنز تعطیل شد. روزی که عدم انتقال آب سنگین به تاسیسات اراک آغاز شد. روزی که سوخت به رآکتور اراک نرسید و بازفرآوری مطلقا ممنوع شد. روزی که دوربین‌های آفلاین تاسیسات هسته‌ای ایران هم به ماموران آمانو داده شد. حالا یک سال از روزی که «وطن امروز» آن را «هولوکاست هسته‌ای» و روز جشن ملی در سرزمین‌های اشغالی نامید، می‌گذرد. در این مدت 2 بار دیگر طرفین که نتوانسته‌اند گام نهایی توافق ژنو را بردارند؛ گام نخست ژنو را تمدید کردند. تعهداتی که قرار بود 6 ماهه باشد تا منجر به لغو تحریم‌ها شود؛ حالا یک سال است انجام می‌شود اما تحریم‌ها نه تنها لغو نشده که بیشتر هم شده است. پس از اجرای توافق ژنو تاکنون هم آمریکا و هم اتحادیه اروپایی تحریم‌های جدیدی را علیه ایران تصویب و اجرا کرده‌اند. در مراحل بعدی مذاکرات حتی برخی اخبار از پذیرش محدودیت‌های جدیدتری از سوی ایران حکایت داشته است. از موضوع بازطراحی رآکتور اراک گرفته تا اعمال محدودیت‌هایی درباره ذخایر اورانیوم 5/3 تا 5 درصد و نیز بازرسی‌ها، برخی تعهداتی است که ایران در دور بعدی مذاکرات درباره آنها مذاکره کرده است. با این حال اما نوبت لغو تحریم‌ها که رسید؛ آمریکایی‌ها ماهیت واقعی خود را نشان دادند. حالا مدتی است مذاکرات هسته‌ای پشت مانع لغو تحریم‌ها مانده است. آمریکایی‌ها حاضر نیستند تحریم‌ها را لغو کنند. آنها یک دوره زمانی 2 رقمی را برای برداشتن تحریم‌ها پیشنهاد داده‌اند. این پیشنهاد را نخستین بار در مسقط دادند و پس از آن نیز آنچه وین را به بن‌بست کشاند و نهایتا طرفین توافق 6 ماهه را 7 ماه دیگر تمدید کردند نیز به دلیل همین پیشنهاد آمریکایی‌ها بود.
به گزارش «وطن امروز»، حالا یک سال از آغاز اجرای توافق ژنو گذشته است، از روزی که بخش مهم و وسیعی از دستاوردهای هسته‌ای ایران تعطیل شد و از بین رفت. حالا دیگر وزرای خارجه ایران و آمریکا در خیابان هم با یکدیگر مذاکره می‌کنند. آنها که روزی عبور از دیپلماسی خیابانی را فریاد می‌زدند حالا دیپلماسی، آن هم در عالی‌ترین سطوح را به خیابان آورده‌اند. آن هم نه در خیابان‌های ایران بلکه در ژنو! ژنو این هفته و هفته گذشته هم میزبان وزرای خارجه ایران و آمریکا بود، وزرایی که حالا یکدیگر را با اسم کوچک صدا می‌کنند. جواد ظریف و جان کری در قالب تمدید 7 ماهه توافق ژنو، یک بار دیگر در مقابل دوربین‌ها با یکدیگر دست دادند و مدتی از مذاکرات خود را هم در خیابان‌های ژنو انجام دادند. ظریف و کری با هم به خیابان هم رفتند اما آنچه عراقچی از ژنو روایت کرد، باز هم ناامید کننده بود. اکنون در سالگرد اجرای توافق ژنو، عراقچی می‌گوید طرفین باز هم به مواضع گذشته خود بازگشته‌اند و مذاکرات از آنچه تصور می‌شد هم کندتر است و حتی آنها آمادگی ترک مذاکرات را نیز دارند.
سیدعباس عراقچی در پایان دور جدید مذاکرات هسته‌ای ایران و 1+5 گفت: مذاکرات با روندی کند در حال طی شدن است و شاید کندتر از آنی که تصور می‌شد یا خیلی‌ها تصور می‌کنند باشد؛ علت آن نیز مشخص است؛ ما مذاکرات سخت و پیچیده‌ای داریم، موضوعات بسیار متنوعی مطرح است که هر کدام به شاخه‌های مختلفی تقسیم می‌شود و هرکدام از سابقه طولانی برخوردار است. معاون جواد ظریف مذاکرات را بسیار پیچیده دانست اما با تاکید براینکه پیچیدگی مذاکرات هسته‌ای به معنای غیرممکن بودن آن نیست، گفت: حتما رسیدن به توافق ممکن ولی سخت است؛ به اراده واقعی در طرفین احتیاج دارد که به اعتقاد من این در طرف ایرانی و طرف مقابل وجود دارد. به گزارش نسیم، عضو ارشد تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ادامه داد: مذاکرات احتیاج به حسن‌نیت دارد که طرف ایرانی همواره با حسن‌نیت وارد مذاکرات شده است، اگرچه ما حواسمان به ترفندهای طرف مقابل کاملا هست اما با حسن‌نیت وارد شده‌ایم و اگر طرف مقابل نیز حسن‌نیت داشته باشد امکان پیشرفت خیلی بیشتر خواهد بود. عراقچی با اشاره به اینکه مذاکرات هسته‌ای احتیاج به ممارست دارد، گفت: به هرحال باید درباره هرکدام از موضوعات بحث کرد و درباره هر کدام شاید ساعت‌ها بحث شده است، بحث‌ها تکراری است ولی باید دوباره تکرار شود؛ طرفین مکررا به مواضع گذشته و راه‌حل‌های خود باز می‌گردند و واقعا بحث‌ها ممارست زیادی می‌خواهد. وی با بیان اینکه بحث‌ها حالت فرسایشی به خود نیز گرفته است، افزود: همه اینها را که کنار هم بگذاریم با یک حالت فرسایشی روبه‌رو هستیم و نباید هم انتظار داشته باشیم که پیشرفت سریعی صورت گیرد.
نمی‌توانم بگویم ناامیدم!
اما ادامه اظهارات عراقچی نیز قابل تامل است. عضو ارشد تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای با اشاره به این دور از مذاکرات افزود: زمانی که ما در یک جلسه یا مثلا یک دور از مذاکرات که 4ـ3 روز هم ادامه دارد، مذاکره می‌کنیم؛ هر روز ساعت‌ها مذاکره صورت می‌گیرد یا در سطح 2 وزیر، معاونان یا کارشناسان که بسیار مفصل‌تر است؛ وقتی جمع‌بندی می‌کنیم می‌بینیم هنوز در جای خود هستیم یا در یک جاهایی مقداری رفته‌ایم جلو یا کمی به عقب بازگشته‌ایم. وی افزود: مذاکرات حرکت مستمری است، ما در مجموع نمی‌توانیم بگوییم ناامید هستیم، به هر حال تعریف یک دیپلمات این است که همیشه باید امیدوار باشد و همیشه باید نگاه رو به جلو داشته باشد و سعی کند با تدابیر مختلف موانع را بردارد، از این رو ما امیدوار هستیم و کماکان به تلاش خود ادامه می‌دهیم. عراقچی خاطرنشان کرد: سختی و مشکلات نیز اینگونه نیست که ما را ناامید کند، به هرحال ما سعی می‌کنیم اختلافات را در طول مذاکرات هرچقدر که می‌توانیم کمتر کنیم؛ در عین حال نیاز است مقداری تأنی بیشتری وجود داشته باشد، ما هنوز با اختلافات گسترده‌ای روبه‌رو هستیم و هنوز در برخی از موضوعات اختلافات بسیار عمیق و گسترده است و هنوز نیاز داریم که بین این فاصله‌ها پل بزنیم و فاصله‌ها را نزدیک کنیم. وی با بیان اینکه طبیعی است هر طرف مذاکره‌کننده، سعی می‌کند تمام ابزارهایی که در دست دارد را به کار بگیرد، گفت: این امری طبیعی است و هر طرف سعی می‌کند در هر حوزه‌ای هر ابزاری که دارد را به کار بگیرد. عضو ارشد تیم مذاکره‌کننده تصریح کرد: ما در طول یک سال گذشته و به اعتقاد من در 10 سال گذشته که با کشورهای غربی درگیر موضوع هسته‌ای بوده‌ایم این موضوع را در عمل ثابت کردیم که استفاده از ابزار فشار، تهدید و تحریم در برابر ایران جوابگو نیست و این ابزارها نمی‌تواند ایران را وادار کند از حق خود صرفنظر کند یا در مذاکرات نرمش نشان دهد. وی با بیان اینکه ما البته به زبان منطق، جواب داده و راه‌حل‌های عقلانی و عادلانه را پاسخ می‌دهیم، گفت: ولی هیچگاه به زبان زور و تهدید و تحریم جواب نداده‌ایم و جواب نخواهیم داد، این را در یک سال گذشته نشان داده‌ایم و ملت ایران در طول 10 سال گذشته نشان داده است و ما به همین روند ادامه خواهیم داد. عراقچی با اشاره به اینکه فکر می‌کنم طرف‌های مقابل ما نیز از به‌کارگیری ابزارهای زور و تهدید ناامید شده‌اند، گفت: آنها سعی می‌کنند در روند مذاکرات نیز با زبان احترام صحبت کنند؛ می‌دانند که هیات ایرانی به هیچ‌وجه به زبان تحریم و تهدید جواب نمی‌دهد و به هیچ‌وجه استفاده از زبان تحریم و تهدید و یا فشار به روش‌های مختلف را تحمل نمی‌کند. وی تاکید کرد: ما هیچ ابایی نداریم که در صورت افزایش فشارها میز مذاکره را ترک کنیم و هیچ ابایی نداریم که در مقابل زبان تهدید با زبان متقابل صحبت کنیم و ما در مقابل هرگونه فشاری به صورت متقابل پاسخگو بوده‌ایم و هیچگاه اجازه ندادیم که کسی بخواهد عزت و احترام ملت ایران را در طول مذاکره خدشه‌دار کند، این منش ما بوده است و در طول مذاکره نیز همین‌گونه ادامه خواهیم داد. عضو ارشد تیم مذاکره‌کننده در پایان خاطرنشان کرد: فکر می‌کنم طرف مقابل ما نیز به این نتیجه رسیده‌اند و سعی می‌کنند از این ابزارهایی که هیچ کاربردی ندارد استفاده نکنند.