محمدمهدی جعفری*: روز یکشنبه 28 بهمن ماه نخستین مقاله با عنوان «زمینه‌های قیام شیعیان عربستان» در همین ستون منتشر شد که بخش دوم آن را با هم می‌خوانیم:
شروع موج جدید بیداری اسلامی در سال 2011 باعث شد قیام پنهان و خفته شیعیان عربستان بار دیگر بیدار شود. اسفندماه 89 بود که دستگیری «شیخ عامر»(روحانی مبارز شیعی عربستان) و شماری از شیعیان موج جدیدی از اعتراض‌های خیابانی را به راه انداخت. با این‌همه وضعیت برای دولت سعودی قابل‌کنترل باقی ماند تا آنکه خبر دستگیری و تیراندازی به «شیخ نمر باقر النمر» منتشر شد. پس از سالها مسامحه در برابر دولت سعودی باز عربستان رنگ و بوی قیام سال 1979 را گرفت. دستگیری این روحانی برجسته شیعه و محکوم کردن وی به اعدام می‌تواند به‌عنوان جرقه‌ای انبار باروت خشم شیعیان عربستان را منفجر کند. این عامل در کنار سایر عوامل می‌تواند پازل انقلاب را در عربستان تکمیل کند و تهدید بزرگی را برای خاندان آل‌سعود به وجود آورد.
تأثیر قیام شیعیان یمن بر عربستان
در عربستان ضرب‌المثلی وجود دارد که می‌گوید هر بلایی که وارد این کشور شود از ناحیه یمن است. این موضوع به‌خوبی می‌تواند نوع نگاه سعودی‌ها را نسبت به همسایه جنوبی خود نشان دهد. شیعیانی که در یمن زندگی می‌کنند همواره برای عربستان‌سعودی به‌عنوان تهدیدی جدی مطرح بوده‌اند. با شروع موج بیداری اسلامی در سال 2011 این تهدید رنگ واقعیت به خود گرفت و جامعه آل‌سعود که از سیاست‌های وهابی‌ها و آل‌سعود به تنگ آمده بودند جرقه اولین اعتراضات جدی خود را زدند. این مساله در مناطق شیعه‌نشین بویژه الشرقیه به شکل جدی‌تری پیگیری شد. هرچند انقلاب مردم یمن با طرح شورای همکاری خلیج‌فارس عقیم ماند اما شروع موج دوم انقلاب در این کشور در ماه‌های اخیر که شیعیان حوثی رهبری آن را بر عهده داشتند نویدبخش قیامی جدید بود. در شرایط کنونی حوثی‌ها توانسته‌اند شرایط یمن را به نفع خود تغییر دهند. این مساله می‌تواند تأثیرات زیادی بر شیعیان عربستان بگذارد، چراکه در عرصه بین‌الملل جنبش‌ها و قیام‌های هم‌سطح همواره از شکست یا پیروزی یکدیگر تأثیر می‌پذیرند. شیعیان اسماعیلی و زیدی‌ها در جنوب عربستان ساکن هستند و این مناطق به استان‌های شیعه‌نشین یمن نزدیک است. این جمعیت به‌صورت مستقیم می‌توانند تحت تأثیر قیام حوثی‌های یمن قرار بگیرند. در صورت سرایت قیام حوثی‌ها به جنوب عربستان مناطق الشرقیه نیز به‌سرعت می‌توانند تحت تأثیر این حرکت قرار بگیرند.
زمینه‌های فراگیر شدن اعتراضات
روند تحولات عربستان در سال‌های اخیر به‌اندازه‌ای تسریع شده است که نهادهای اطلاعاتی عربستان نیز از این امر احساس تهدید کرده و در برخی موارد آن را فاش کرده‌اند. برخی منابع اطلاعاتی و رسانه‌ای نیز در توصیه‌های خود به آل‌سعود خطر قیام شیعیان را بسیار جدی توصیف کرده‌اند. این سایت‌های وابسته به نظام حاکم سعودی در ادامه به نقل از مؤسسه پژوهش‌ها و بررسی‌های آمریکایی Exclusive Analysis نوشتند: «شیعیان عربستان‌سعودی به فکر آن افتاده‌اند که با الهام گرفتن از انقلاب مردم تونس، مصر و اعتراض‌های دیگر کشورهای عربی مانند اردن، بحرین و یمن برای دستیابی به حقوق پایمال‌شده خود دست به قیام علیه آل‌سعود بزنند». این مؤسسه آمریکایی در ادامه گزارش خود که توسط «آمبروز ایوانز» نگاشته شده نوشت: این احتمال وجود دارد شیعیان عربستان که در شهرهای نفتخیز سعودی در شرق این کشور سکونت دارند، علیه رژیم حاکم بر این کشور قیام کنند. شیعیان عربستان‌سعودی که بیش از 2 قرن است شاهد پایمال شدن حقوق خود توسط آل‌سعود هستند، در سال 1979 میلادی یعنی بلافاصله پس از انقلاب اسلامی ایران دست به انتفاضه‌ای مردمی زدند اما حمله وحشیانه نیروهای امنیتی و ضد شورش آل‌سعود و کشتن 21 تن از آنان، باعث توقف آن انتفاضه شد البته اکنون‌که در برخی کشورهای عربی مردم تا حدودی به اهداف خود دست‌یافته‌اند، امید شیعیان به موفقیت در قیام آینده علیه آل‌سعود بشدت افزایش یافته است.
*کارشناس جهان عرب در اندیشکده تبیین
مک‌کین اجازه عیادت از شاه سعودی را نیافت
«مجتهد» کاربر نام‌آشنای عربستانی در توئیتر در صفحه کاربری خود با اشاره به سفر سناتور جمهوریخواه آمریکایی به عربستان نوشت: جان مک‌کین هنگامی که به شهرک پزشکی ملک عبدالله در ریاض رفته قصد داشته شخصا از وضعیت جسمی شاه سعودی باخبر شود که با مخالفت اطرافیان وی مواجه می‌شود. تنها ولیعهد، جانشین ولیعهد و نیز فرزند ارشد شاه سعودی اجازه ملاقات با ملک عبدالله را دارند. مجتهد ادامه داد با توجه به مخالفت اطرافیان ملک عبدالله، مک‌کین به احوالپرسی با پسر ارشد او در بخشی که پادشاه عربستان در آن بستری شده اکتفا کرد.