
دانش پورشفیعی: سوئیفت (SWIFT) که کوتهنوشت انجمن جهانی ارتباطات مالی بین بانکی است در سال 1973 میلادی توسط گروهی از بانکهای اروپایی و آمریکایی تاسیس شد. سوئیفت شبکهای تاسیس کرده است که بانکهای بینالمللی از طریق آن در سراسر جهان اطلاعات تراکنشهای مالی را ارسال کرده و دریافت میکنند. هدف از تاسیس سوئیفت ایجاد محیطی امن، استاندارد و قابل اعتماد برای ارتباط مالی و تبادل اطلاعات میان بانکها در سراسر جهان است. تا پیش از سوئیفت بانکها از روشهای ارتباطی ناامنی مانند ارتباطات کاغذی یا تلکس استفاده میکردند. سوئیفت همچنین نرمافزارها و خدمات خود را به موسسات مالی در سراسر جهان میفروشد و همچنین گواهی ISO9362 به بانکها اعطا میکند. هماکنون یک پاکستانی بر مسند ریاست سوئیفت تکیه زده است. یاورشاه پاکستانی رئیس سوئیفت و گوتفرید لیبرانت هلندی مدیر عامل سوئیفت هستند. براساس اطلاعات وبسایت رسمی سوئیفت، هماکنون بیش از 10 هزار موسسه مالی و شرکت از 212 کشور عضو سوئیفت هستند و روزانه میلیونها تراکنش مالی از طریق سوئیفت انجام میشود. سوئیفت بهصورت یک شرکت تعاونی عمل میکند و اعضای آن مالک سوئیفت هستند. هر موسسه مالی یا بانکی که بیش از 5/1 درصد سهام سوئیفت را در اختیار داشته باشد میتواند یک عضو هیات مدیره معرفی کند. سوئیفت در مجموع 25 عضو هیات مدیره دارد که توسط بانکها و موسسات مالی عضو انتخاب میشوند و سهامداران این موسسه غیرانتفاعی هستند. پیامهای مبادله از طریق سوئیفت از 2 میلیون و 400 هزار پیام روزانه در سال 1995 به 15 میلیون پیام روزانه در سال 2010 رسید. میتوان گفت سوئیفت حاصل افزایش تبادلات تجاری و مالی پس از جنگ جهانی دوم بود. در دهه 1960 افزایش تبادلات تجاری، آشفتگیهای مالی و افزایش کاغذبازیها را به همراه داشت. این مشکلات هزینههای تبادلات مالی را بشدت افزایش و امنیت آنها را کاهش داده بود. در اواخر دهه 1960 تعدادی از بانکها نیاز به ایجاد تغییراتی برای تسهیل ارتباطات بینالمللی میان بانکها را احساس کردند. بانکهایی از کشورهای آمریکا، اتریش، انگلستان، دانمارک، سوییس، فرانسه و هلند تلاشها و مطالعاتی را برای رسیدن به یک راهحل جامع و فراگیر آغاز کردند. این تلاشها در اوایل دهه 1970 نتیجه داد. سوئیفت در سال 1973 توسط 239 بانک از 15 کشور و با مدیرعاملی کارل روترسکیولد کار خود را شروع کرد. هدف اولیه سوئیفت ایجاد یک استاندارد مشترک برای تراکنشهای مالی بینالمللی بود. نخستین تبادلات از طریق سوئیفت 4 سال پس از تاسیس آن صورت گرفت و پس از تصویب قوانین جدید شبکه سوئیفت از 9 ماه مه سال 1977 با ارسال 5 هزار پیام در اولین روز کاری به شکل رسمی آغاز به کار کرد. در این زمان 518 بانک از 23 کشور عضو سوئیفت بودند. چشمانداز اولیه سوئیفت ارسال 300 هزار پیام از طریق این شبکه به شکل روزانه بود اما چند دهه پس از راهاندازی سوئیفت حجم پیامهای رد و بدل شده در این شبکه در هر روز به بیش از 15 میلیون پیام رسیده است. سوئیفت شیوههای ارتباط بین بانکی را استاندارد و یکپارچه میکند و همه بانکهای عضو این شبکه باید از پیامهای مشخص و تعریف شده موسسه سوئیفت برای مخابره پیامها درباره انواع مختلف عملیاتهای بانکی استفاده کنند. سیستم سوئیفت به شکلی طراحی شده است که با ارسال پیام از طریق شبکه سوئیفت امکان برقراری ارتباط بین کامپیوترهای ۲ بانک و انجام همه مراحل حسابداری مانند عملیاتهای بستانکاری و بدهکار کردن حسابهای مربوطه، تهیه صورتحساب و صورت مغایرت بدون دخالت نیروی انسانی امکانپذیر است. همچنین روز کاری بعد میتوان همه اقلام باز حسابهای ارزی مشخص را مشاهده و مغایرتهای احتمالی را بهسرعت رفع کرد. ارسال پیام از طریق سوئیفت تنها چند ثانیه زمان میبرد و بهطورطبیعی بلافاصله به طرف مقابل میرسد. شبکه سوئیفت در تمام 365 روز سال و در تمام 24 ساعت شبانهروز در دسترس است و بانکهای عضو نیز ملزم هستند روزانه 8 ساعت پاسخگوی پیامهای دریافت شده از سوئیفت باشند. موسسه سوئیفت مدعی است که از ابتدای شکلگیری سوئیفت تاکنون حتی یک پیام در شبکه سوئیفت گم نشده است و امنیت این شبکه فراتر از 99 درصد است. درواقع سوئیفت دسترسی به پیامها از جانب افراد غیرمجاز را به حداقل میرساند. ویژگی مهم دیگر سوئیفت که از هدفهای اولیه تشکیل این شبکه نیز بوده کاهش هزینه مخابره پیامها در مقایسه با جایگزینهای دیگر است. هرچه تعداد ارسال پیامها بیشتر باشد هزینه پیامها نیز کاهش مییابد و نیروی انسانی کمتری نیز در دریافت و ارسال پیامها درگیر میشود. اولین قدمهای قطع خدمات سوئیفت برای ایران به تحریک یک گروه صهیونیستی مستقر در آمریکا برداشته شد. این گروه صهیونیستی با نام «اتحاد علیه ایران هستهای» با لابی در آمریکا و اروپا خواستار تحریمهای نظام بانکی و بانک مرکزی ایران شد. بهطور کلی قطع خدمات سوئیفت به ایران بخشی از تحریمهای ناجوانمردانه کشورهای غربی علیه ایران برای قطع کردن دسترسی ایران به درآمدهای ارزی خود بود. در ماه فوریه سال 2012 کمیته بانکی سنای آمریکا تحریم سوئیفت برای بانکهای ایرانی را تصویب کرد. پس از آن شورای اتحادیه اروپا در ماه مارس 2012 با بهانه قرار دادن تحریمهای غیرقانونی وضع شده از سوی اتحادیه اروپا دسترسی بانکهای ایرانی به شبکه سوئیفت را قطع کرد.