علیرضا دباغ: آذر، دختر زوج هنرمند سالمندی است که پس از شکستی سنگین درباره همسرش فیلیپ در اروپا به توصیه پزشکان برای غلبه برمشکلات روحی و روانی‌اش برای گذراندن تعطیلات به ایران بازمی‌گردد. شهدخت و پرویز- مادر و پدر آذر- تلاش می‌کنند به دخترشان برای گذر از این مرحله حساس زندگی‌اش کمک کنند. این خلاصه داستان فیلمی است که پتانسل‌های لازم برای تبدیل شدن به یک اثر تراژیک را داشت اما افخمی این نظر را نداشت. افخمی، فیلمساز هوشمندی است که پس از پشت‌سر گذاشتن ناکامی‌هایی در عرصه فعالیت‌های سیاسی و ساخت فیلمی از مهم‌ترین شخصیت تاریخ سیاسی معاصر ایران، این بار تصمیم گرفت طرح دیگری دراندازد. طلاق و مهاجرت 2 پدیده اجتماعی در جامعه امروز ایران است که تلخکامی‌های انسان در زندگی را تداعی می‌کند اما بهروز افخمی ترجیح داد این دو تلخی را با چاشنی طنز به روایتی شیرین در کام مخاطب مبدل کند. تکیه بر نقش پدر و مادر به‌عنوان محور اصلی خانواده و نقطه اتکای فرزندان نقطه مثبت برجسته فیلمنامه است که با بازی درخشان مهدی فخیم‌زاده و گوهر خیراندیش به جذابیت موضوع می‌افزاید. این دو که در زندگی شخصی خود بر سر مساله کار کردن زن خانواده با هم بگومگوهایی دارند هنگامی که با موضوع طلاق دختر در غربت‌شان مواجه می‌شوند گلایه‌های خود را به کناری می‌نهند و باهمفکری هم تلاش می‌کنند مشکلات دخترشان را حل کنند. افخمی با استفاده از شوخی‌های بصری و کلامی سعی می‌کند تلخی‌های موضوع طلاق، کام بیننده را تلخ نکرده و او را برای دریافت این پیام آماده کند که خانواده سالم در فرهنگ ایرانی همچنان می‌تواند مشکلات بزرگ برخاسته از جامعه امروزی را حل کند. او از اختلاف عمیق فرهنگی یک زوج ایرانی- اروپایی در روابط زناشویی با شرم و حیا می‌گذرد تا نشان دهد فرزند یک خانواده مرفه در عین آزادی عملی که در انتخاب شریک زندگی خود داشته است برای جبران اشتباه خود و بازگشت به زندگانی سالم راهی جز برگشت به آغوش گرم خانواده و فرهنگ ایرانی ندارد. اگرچه در تفکر غالب اجتماعی ما طلاق پایان راه زندگی مشترک است اما شهدخت و پرویز نشان می‌دهند شکست می‌تواند مقدمه پیروزی باشد. افخمی همانطور که خیلی ساده شوخی‌های معمول سینمای کمدی کلاسیک را بومی‌سازی می‌کند، با دقت ویژه‌ای برخی تابوهای فرهنگ ایرانی را درهم می‌شکند. لیز خوردن یا خوردن کیک به‌صورت (شاخص معمول شوخی‌های بصری کمدی کلاسیک) به زیبایی به افتادن از پله و ریختن شله‌زرد (از غذاهای مورد علاقه ایرانیان) بر صورت پرویز تبدیل می‌شود. فیلم گاه و بیگاه از چنین تمهیدات شوخ‌طبعانه بهره می‌جوید، گیر کردن دختر بزرگ‌تر در صندلی به کنایه از چاق شدن او یکی از شوخی‌های جالب بصری است و نام مرغ‌فروشی با نام فرشته و مکالمه طنزآمیز پرویز با او در حضور خواهرزنش از جمله شوخی‌های کلامی است که از ظرفیت خنده‌ا‌نگیزی برخوردار است. اما این شوخی‌ها در برابر آشنایی‌زدایی از سنت دیرینه خواستگاری چیزی نیست. کاری که پرویز (مهدی فخیم‌زاده) به‌خوبی از عهده آن برمی‌آید و از هنرمند سفالگر (رامبد جوان) برای دخترش خواستگاری می‌کند. با این همه نمی‌توان از زندگی مرفه آذر، شهدخت و پرویز و دیگران چیزی نگفت. از تفنگ شکاری گرانقیمت و ویلای شیک و نماهای پرزرق و برقی که برای قشر زیادی از مردم طبقه متوسط شهری دستیابی به آن ممکن نیست تا چه رسد به طبقات پایین جامعه. از سوی دیگر برخی رفتارها از دکوپاژ شهدخت و پوشیدن رب دشامبر شبیه کیمونوی پرویز گرفته تا ازدواج دختر ایرانی با فیلیپ مرد اروپایی غیرمسلمان (که نشانگر عدم تقید مذهبی خانواده و تساهل و تسامح افراطی آنهاست) با برخی از سنت‌های ارائه شده نظیر شام خوردن سر سفره‌ای که روی زمین پهن شده است یا مخالفت با اشتغال زن همخوانی ندارد و از نوعی سرگردانی کارگردان بین نمادهای جامعه سنتی و مدرن حکایت می‌کند. اما بهتر است از اینگونه اشکالات که کم هم نیستند چشمپوشی کنیم تا پیام اصلی فیلم در تجلیل از بنیاد خانواده ایرانی را بیشتر دریابیم؛ پیامی که با امیدآفرینی و نشاط به عنوان 2 ضرورت جامعه امروز ایران همخوانی کامل دارد. فیلم اگرچه فاقد نشانه‌هایی از عناصر معنوی در فرهنگ ایرانی است که به‌عنوان بخشی از هویت جامعه ما به شمار می‌رود اما به خانواده و نقش پدر و مادر به‌عنوان ستون استوار خانواده اشاره مثبتی دارد. اصولا در این فیلم سالمندان اعم از پدر، مادر یا حتی سرایدار باغ خانوادگی برخلاف سایر فیلم‌ها و سریال‌های تلویزیونی نه‌تنها مورد مضحکه و بی‌توجهی نیستند بلکه قطب اصلی حل مشکلات و نماد به‌کارگیری شعور و تعقل در بحران‌های حاد اجتماعی هستند که نسل امروز در آن زندگی و با آن دست و پنجه نرم می‌کند. داوران جشنواره فیلم فجر فیلمنامه این فیلم را که اقتباسی از رمانی با همین نام از خانم مرجان شیرمحمدی (همسر افخمی) بود، برنده سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه جشنواره سی و دوم اعلام کردند در حالی که خود افخمی هم معتقد بود فیلمنامه‌های اقتباسی را نباید با فیلمنامه‌های اورجینال در یک کفه ترازو گذاشت. نکته آخر آنکه افخمی به هر دلیل که زبان طنز را برای جدیدترین اثرش انتخاب کرده باشد و به هر علتی که آذر، شهدخت، پرویز و دیگران را روی پرده کشیده باشد، باید آمدن‌شان به سینما را به فال نیک گرفت چراکه جامعه ایرانی در این ایام بیش از آنکه به بیان مصائب اقتصادی و اجتماعی‌اش احتیاج داشته باشد به امیدآفرینی نیازمند است.