حمید شانس، هنرمند مجسمه‌ساز و استاد دانشگاه هنر اعتقاد دارد: نکته اصلی در حیطه مجسمه‌سازی این است که ما هرگز محمل‌های جدی در این وادی نداشته‌ایم. در واقع مجسمه‌سازی در ایران نتوانست به آن شکلی که باید و پتانسیلی که دارد عملکردهای درخشانی داشته باشد. این بی‌توجهی در حالی است که ما گرایش مردم نسبت به مجسمه‌سازی را مشاهده می‌کنیم، خاصه در بی‌ینال اخیر مجسمه‌سازی که با 50هزار بازدیدکننده مواجه شدیم و این تعداد نشان داد که مجسمه‌سازی همچنان با اقبال مواجه است. شانس متذکر می‌شود: فراموش نکنیم امروز در دنیایی زندگی می‌کنیم که میان مجاز و واقعیت تناسب‌هایی وجود دارد که جایگاه مجسمه‌سازی را قابل لمس‌تر کرده است. مجسمه‌سازی از لحاظ پتانسیل اجتماعی و ساز و کار چنین درک جدیدی از عواطف انسانی را ارائه می‌دهد. در همه جای دنیا تعریف مجسمه‌سازی چنین است و تنها محدود به ایران نمی‌شود.
وی می‌گوید: برای اینکه گرایش به این هنر به مرحله فعل در آید، نیازمند قابلیت‌هایی است که آموزش از دبستان تا دانشگاه، ایجاد محل‌های اقتصادی و اجتماعی برای مجسمه‌سازی، داشتن تشکل یا انجمن برای سازماندهی، تبلیغ و ترویج مجسمه‌سازی از این جمله‌اند، اما انجمن مجسمه‌سازان در زنجیر مشکلات گرفتار
شده است.
این مجسمه‌ساز در ادامه می گوید: درباره این هنر همین‌قدر می‌توان گفت که بدون سواد اجتماعی نمی‌توان آن را ادامه داد. من به‌عنوان مدرس دانشگاه در رشته‌هایی چون مجسمه‌سازی، نقاشی، طراحی صنعتی، عکاسی، صنایع دستی و ... تدریس کرده‌ام، به هر حال در جریان تدریس هنر در دانشگاه‌ها هستم. امروز مجسمه‌سازی باوجود جثه ضعیف و انقطاع دائمش دقیق‌تر از دیگر رشته‌ها به ساختن و پیش بردن ادامه می‌دهد و توانسته باوجود تمام محدودیت‌های ابزاری و رفاهی، کیفیت گسترده‌ای ارائه دهد. برگزاری پنج بی‌ینال مجسمه‌سازی در سال‌های گذشته و آماری که از دل این دو سالانه‌ها برآمده گواه این ادعاست. در واقع مجسمه‌سازی توانسته زبان ویژه خود را در میان دیگر رشته هنرهای تجسمی تثبیت کند، آوانگارد باشد و از همه مهم‌تر چالش ایجاد کند. شانس همچنین می‌گوید: آیا مجسمه‌ساز باید تحصیلات آکادمیک داشته باشد یا نه و آیا مجسمه‌سازی عبارت است از نمایش یا یک درگیری صادقانه با دنیا؟ اینها چالش‌های مهم در مجسمه‌سازی امروز را تشکیل می‌دهند، بنابراین یادمان باشد که با وجود تمام مشکلات و نارسایی‌ها، مجسمه‌سازی ظرف یک دهه اخیر با جهش خوبی روبه‌رو بوده است. حال این سوال هم پیش می‌آید که با وجود این جهش، چرا درک و بینش عمیقی نسبت به پتانسیل مجسمه‌سازی از سوی سیاستگذاران فرهنگی وجود ندارد در حالی که وظیفه فرهنگی ما ایجاب می‌کند تا به شناخت پتانسیل‌ها و رساندن آنها تا مرحله شکوفایی کمک کنیم.
نیازمند فرهنگ شناخت مجسمه‌سازی هستیم
این مدرس دانشگاه تاکید می‌کند: ما اساسا از فرهنگ شناخت مجسمه‌سازی برخوردار نبوده‌ایم و این امر تا حدود زیادی در پسرفت‌های این هنر تاثیرات سوئی داشته است. هر نسل وظیفه دارد تا آجری روی تمدن بشری نسل‌های قبل بگذارد، اما واقعیت این است که ما بعد از پیروزی انقلاب از پتانسیلی که انقلاب در اختیارمان گذاشت استفاده شایان نکردیم. او به فاصله مجسمه‌سازی ما با جریان‌های مجسمه‌سازی دنیا اشاره می‌کند و می‌گوید: باوجود پیگیری هنرمندانی که جریان‌های مجسمه‌سازی جهان را دنبال می‌کنند باید بپذیریم، فاصله مجسمه‌سازی ما با کشورهای دیگر خیلی زیاد است. مجسمه‌سازی ایران نیازمند جریانی زنده و پویاست تا دین خود را به فرهنگ جهانی ادا کند. برای دستیابی به چنین جریاناتی است که عواملی مورد نیاز است. شانس برخی از این عوامل را این‌گونه برشمرد: نخست اینکه فضای کار وسیع و بخش خصوصی فعال‌تر شود که در سیاستگذاری ما هرگز، بخش خصوصی جایی نداشته است. دیگر اینکه اقتصاد ما متکی به نفت است و طبعا تا این معضلات مرتفع نشود، برای مباحث فرهنگی نمی‌توان سرمایه‌گذاری کرد یا این انتظار را داشت. همان‌طور که اشاره کردم، مجسمه‌سازی بزک نیست که به چهره جامعه اضافه شود، بلکه کارایی و سازماندهی عواطف انسانی در چارچوب واقعیت است.
انجمنی به نام انجمن مجسمه‌سازان!
شانس می‌افزاید: ما هنوز ضرورت‌های هنری مجسمه‌سازی را درک نکرده‌ایم. شاید دلیل نحیف بودن انجمنی به نام «انجمن مجسمه‌سازان»این باشد که ما همواره از سازماندهی فعالیت اجتماعی فاصله داشته و برای فعالیت اقتصادی مجسمه‌سازی پشتیبان مطلوبی نداشته‌ایم. او همچنین بیان می‌کند: این«NGO» مجسمه‌سازان، نیمه‌خصوصی است و حتی مکان ثابتی هم ندارد و متأسفم که بگویم، این انجمن حتی از خدمات بیمه هم برخوردار نیست تا بتواند در چارچوب قوانین وزارت کار قرار گیرد. در واقع انجمن اساسا محمل جدی از منظر حمایت قانونی ندارد. این در حالی است که مجسمه‌سازی دیگر به ساخت فیگور، حجم یا حتی یک توهم محدود نمی‌شود، حتی مجسمه‌سازی دیگر به دانش فرم و فضا هم مربوط نیست. این هنر در ساختار جهان، قابلیت اثرگذاری دارد و همپای هستی و فیزیک پیش می‌رود و برای خود وظیفه و نقشه‌ای مجزا بر عهده دارد. این هنر بخوبی مطلع است که گسترش جهان بر اساس تنوع ساختاری شکل گرفته است.
شانس در پاسخ به این پرسش که آیا حقیقت دارد هنرمندان خارجی، شیفته وجود عرفان شرق در مجسمه‌سازی ما هستند نیز می‌گوید: در زمینه تحول فرهنگی جهان، هر پدیده نقش ویژه خود را داراست. امروز بخوبی می‌دانیم این تصور که عرفان شرقی عامل ارجحیت است درست نیست و این تنها یک روی سکه است. یا دست کم من موافق این تقابل نیستم، شاید به این خاطر که ما در جایی زندگی می‌کنیم که سنتز توانمند‌ی‌ها در آن نقش اساسی دارد.
سواد بصری مخاطب را بالا ببریم
ژینوس تقی‌زاده، هنرمند دیگری است که درباره وضعیت مجسمه‌سازی نظر خود را این‌گونه بیان کند: به نظرم شرایط برای فعالیت در عرصه مجسمه‌سازی اینقدر نامطلوب است که دیگر به سادگی نمی‌توان فعالیت کرد. داشتن هزینه‌های فراوان برای ساخت یک مجسمه و در نهایت احتیاج به نگهداری اثر، خود زحمات زیادی را طلب می‌کند. او یادآور می‌شود: از اینها گذشته، اعتقاد دارم نباید در این زمینه با مخاطب عناد کنیم، بلکه باید بپذیریم مخاطب نمی‌تواند با مجسمه ارتباط برقرار کند. شاید دلیل این عدم توانایی را در تمرین ندادن سواد بصری بتوان یافت.
وی در ادامه این بحث چنین می‌گوید: من به شخصه نمی‌توانم کاری که می‌خواهم را بسازم و از همه مهم‌تر اینکه نمی‌توانم در حجم بزرگ فعالیت کنم و مجسمه‌های کوچک‌تر را هم که نمی‌توانم به فروش برسانم، بنابراین ترجیح می‌دهم راه دیگری پیدا کنم که فعالیت با استفاده از چیدمان و ویدئوآرت از این جمله است.
ضمن اینکه تمایل دارم همین آثار کوچکی که در زمینه مجسمه‌سازی ساخته‌ام را در ابعاد بزرگ بسازم . به این هم فکر می‌کنم که مثل بعضی مجسمه‌سازان نمی‌توانم، سفارشی‌ساز باشم. او با انتقاد از انجمن مجسمه‌سازان می‌گوید: طی سال‌های گذشته انجمن مجسمه‌سازان با داشتن اعضای ثابت به ورطه تکرار کشیده شد. علاوه بر اینها برگزاری سمپوزیوم‌های مجسمه‌سازی در همان دوره‌های محدود نیز به دلیل داشتن نگاه ثابت و ایستای همین آدم‌ها نتوانست رشد خوبی داشته باشد. در نهایت بیشتر شبیه یک نمایش بود تا سمپوزیوم، بنابراین تا وقتی نتوانیم به دنبال جریان‌های جدی باشیم پیشرفت نخواهیم کرد.
تقی‌زاده با اشاره به اینکه هنر‌هایی چون نقاشی یا ویدئوآرت به دلیل وابسته نبودن به جریان‌های عادی مستقل‌تر از مجسمه‌سازی هستند، می‌گوید: این‌طور به نظر می‌رسد که ضرورت دارد بخش خصوصی وارد عمل شود، زیرا تا وقتی فضای عمومی در گرو نگاه رسمی و اداری است هیچ اتفاقی نمی‌افتد.
از «محدوده دایره» فراتر رویم
وقتی دایره آدم‌های انتخاب‌کننده در بی‌ینال‌ها و مسابقات ثابت است و حدودا از 10 اسم تجاوز نمی‌کند معلوم است که مجسمه‌سازی خالی از تنوع موضوعی می‌شود. امروز هنرمند به محض شروع ساخت یک کار در فضای عمومی، در چرخه بروکراسی اداری گیر می‌افتد و من به شخصه واقعا ترجیح می‌دهم از این چرخه فاصله بگیرم و کاری هم نسازم. شاید به این خاطر که وقت طی کردن پروسه این کاغذبازی را ندارم. این اهمال در حالی از سوی دست‌اندرکاران فرهنگی اتفاق می‌افتد که مجسمه وابسته به فضای عمومی است و تا وقتی در اختیار آدم‌های مستقل نباشد شکل جدی نمی‌گیرد.
این مجسمه‌ساز ادامه می‌دهد: جالب اینجاست که همین آدم‌های تکراری با نگاه‌های ثابت به دانشگاه‌های هنر هم رسوخ کرده و این تکرار را به دانشگاه‌ها و قشر جوان انتقال داده‌اند. در ایتالیا با رفتن به چند آکادمی، می‌توانید از فعالیت شخصی استادان مجسمه‌ساز مطلع شوید و حتی کارهایشان را مشاهده کنید، اما در ایران هنرمندان مجسمه‌ساز بیشتر شبیه کارمندان اداره، حسابرسی دارند. روی این اصل است که فکر می‌کنم مجسمه‌سازی ما نزد اروپایی‌ها اصلا دیده نمی‌شود زیرا تا وقتی مخاطب داخلی این هنر را نیابیم یافتن مخاطب خارجی اساسا یک شوخی محسوب می‌شود، اما تا وقتی آثار نصب شده در سطوح شهری هیچ رابطه‌ای با مخاطب برقرار نمی‌کند نباید منتظر مخاطب خارجی باشیم. در واقع تا وقتی اتفاقی در داخل کشور در عرصه مجسمه‌سازی نمی‌افتد، اتفاقی هم در خارج از کشور برای مجسمه‌سازی ما به وجود نخواهد آمد.
دوگانگی در فضای مجسمه‌سازی
قدرت‌الله عاقلی، هنرمند مجسمه‌ساز نیز در این‌باره می‌گوید: هرچند مجسمه‌سازی ما در سه سال گذشته با روند خوبی روبه‌رو بود، اما سطحی‌نگری در میان برخی هنرمندان جوان مجسمه‌ساز مشاهده می‌شود. او همچنین می‌گوید: به نظرم امروز مرزبندی در مجسمه‌سازی مشخص نیست، یعنی یک دانشجوی آماتور رشته مجسمه‌سازی خود را مدعی هنرمند بودن می‌داند و هنرمندی هم که سال‌هاست در این وادی کار می‌کند همین ادعا را نسبت به کار خود دارد، بنابراین نوعی دوگانگی در فضای مجسمه‌سازی حاکم است و عرصه رقابت اساسا مشخص نیست.
عاقلی دلیل راه نیافتن مجسمه‌های هنرمندان ایرانی به حراجی‌های مهم دنیا را در اصل نبودن کارها می‌داند و عنوان می‌کند: اغلب مجسمه‌هایی که در این حراجی‌ها ارائه می‌شوند، ورژن‌‌هایی است که مجموعه‌داران آنها را در کار هنرمندان غربی دیده‌اند و مسلما دنبال کارهای نوتر هستند. بخشی از ارائه کارهای تکراری هم به عدم مطالعه و پژوهش نسل جدید برمی‌گردد. در حالی که در ایران در زیرشاخه‌های تجسمی حتی در علم و کتل‌های عاشورایی، کلی ایده‌های ناب است که به کار مجسمه‌سازی می‌آید، اما ما به دلیل نگاه نکردن به هنر گذشته، اقبالی در مجسمه‌سازی نداریم.
او عنوان می‌کند: در حال حاضر نسل ما نسلی اینترنتی است که به جای یافتن اصالت فرم، صورت فرم را در اینترنت به شکل شتابزده جست‌وجو می‌کند. از اینها گذشته امروز در مجسمه‌سازی، کیفیت، قربانی به‌روز شدن می‌شود. مجسمه‌سازی ایران چندان پیشرفتی نمی‌کند زیرا جست‌وجو، ریاضت، روح انسانی و چله‌نشینی پشت آن نیست. لنگ لنگان قدمی برمی داشت
حمید شانس، هنرمند مجسمه‌ساز و استاد دانشگاه هنر اعتقاد دارد: نکته اصلی در حیطه مجسمه‌سازی این است که ما هرگز محمل‌های جدی در این وادی نداشته‌ایم. در واقع مجسمه‌سازی در ایران نتوانست به آن شکلی که باید و پتانسیلی که دارد عملکردهای درخشانی داشته باشد. این بی‌توجهی در حالی است که ما گرایش مردم نسبت به مجسمه‌سازی را مشاهده می‌کنیم، خاصه در بی‌ینال اخیر مجسمه‌سازی که با 50هزار بازدیدکننده مواجه شدیم و این تعداد نشان داد که مجسمه‌سازی همچنان با اقبال مواجه است. شانس متذکر می‌شود: فراموش نکنیم امروز در دنیایی زندگی می‌کنیم که میان مجاز و واقعیت تناسب‌هایی وجود دارد که جایگاه مجسمه‌سازی را قابل لمس‌تر کرده است. مجسمه‌سازی از لحاظ پتانسیل اجتماعی و ساز و کار چنین درک جدیدی از عواطف انسانی را ارائه می‌دهد. در همه جای دنیا تعریف مجسمه‌سازی چنین است و تنها محدود به ایران نمی‌شود.
وی می‌گوید: برای اینکه گرایش به این هنر به مرحله فعل در آید، نیازمند قابلیت‌هایی است که آموزش از دبستان تا دانشگاه، ایجاد محل‌های اقتصادی و اجتماعی برای مجسمه‌سازی، داشتن تشکل یا انجمن برای سازماندهی، تبلیغ و ترویج مجسمه‌سازی از این جمله‌اند، اما انجمن مجسمه‌سازان در زنجیر مشکلات گرفتار
شده است.
این مجسمه‌ساز در ادامه می گوید: درباره این هنر همین‌قدر می‌توان گفت که بدون سواد اجتماعی نمی‌توان آن را ادامه داد. من به‌عنوان مدرس دانشگاه در رشته‌هایی چون مجسمه‌سازی، نقاشی، طراحی صنعتی، عکاسی، صنایع دستی و ... تدریس کرده‌ام، به هر حال در جریان تدریس هنر در دانشگاه‌ها هستم. امروز مجسمه‌سازی باوجود جثه ضعیف و انقطاع دائمش دقیق‌تر از دیگر رشته‌ها به ساختن و پیش بردن ادامه می‌دهد و توانسته باوجود تمام محدودیت‌های ابزاری و رفاهی، کیفیت گسترده‌ای ارائه دهد. برگزاری پنج بی‌ینال مجسمه‌سازی در سال‌های گذشته و آماری که از دل این دو سالانه‌ها برآمده گواه این ادعاست. در واقع مجسمه‌سازی توانسته زبان ویژه خود را در میان دیگر رشته هنرهای تجسمی تثبیت کند، آوانگارد باشد و از همه مهم‌تر چالش ایجاد کند. شانس همچنین می‌گوید: آیا مجسمه‌ساز باید تحصیلات آکادمیک داشته باشد یا نه و آیا مجسمه‌سازی عبارت است از نمایش یا یک درگیری صادقانه با دنیا؟ اینها چالش‌های مهم در مجسمه‌سازی امروز را تشکیل می‌دهند، بنابراین یادمان باشد که با وجود تمام مشکلات و نارسایی‌ها، مجسمه‌سازی ظرف یک دهه اخیر با جهش خوبی روبه‌رو بوده است. حال این سوال هم پیش می‌آید که با وجود این جهش، چرا درک و بینش عمیقی نسبت به پتانسیل مجسمه‌سازی از سوی سیاستگذاران فرهنگی وجود ندارد در حالی که وظیفه فرهنگی ما ایجاب می‌کند تا به شناخت پتانسیل‌ها و رساندن آنها تا مرحله شکوفایی کمک کنیم.
نیازمند فرهنگ شناخت مجسمه‌سازی هستیم
این مدرس دانشگاه تاکید می‌کند: ما اساسا از فرهنگ شناخت مجسمه‌سازی برخوردار نبوده‌ایم و این امر تا حدود زیادی در پسرفت‌های این هنر تاثیرات سوئی داشته است. هر نسل وظیفه دارد تا آجری روی تمدن بشری نسل‌های قبل بگذارد، اما واقعیت این است که ما بعد از پیروزی انقلاب از پتانسیلی که انقلاب در اختیارمان گذاشت استفاده شایان نکردیم. او به فاصله مجسمه‌سازی ما با جریان‌های مجسمه‌سازی دنیا اشاره می‌کند و می‌گوید: باوجود پیگیری هنرمندانی که جریان‌های مجسمه‌سازی جهان را دنبال می‌کنند باید بپذیریم، فاصله مجسمه‌سازی ما با کشورهای دیگر خیلی زیاد است. مجسمه‌سازی ایران نیازمند جریانی زنده و پویاست تا دین خود را به فرهنگ جهانی ادا کند. برای دستیابی به چنین جریاناتی است که عواملی مورد نیاز است. شانس برخی از این عوامل را این‌گونه برشمرد: نخست اینکه فضای کار وسیع و بخش خصوصی فعال‌تر شود که در سیاستگذاری ما هرگز، بخش خصوصی جایی نداشته است. دیگر اینکه اقتصاد ما متکی به نفت است و طبعا تا این معضلات مرتفع نشود، برای مباحث فرهنگی نمی‌توان سرمایه‌گذاری کرد یا این انتظار را داشت. همان‌طور که اشاره کردم، مجسمه‌سازی بزک نیست که به چهره جامعه اضافه شود، بلکه کارایی و سازماندهی عواطف انسانی در چارچوب واقعیت است.
انجمنی به نام انجمن مجسمه‌سازان!
شانس می‌افزاید: ما هنوز ضرورت‌های هنری مجسمه‌سازی را درک نکرده‌ایم. شاید دلیل نحیف بودن انجمنی به نام «انجمن مجسمه‌سازان»این باشد که ما همواره از سازماندهی فعالیت اجتماعی فاصله داشته و برای فعالیت اقتصادی مجسمه‌سازی پشتیبان مطلوبی نداشته‌ایم. او همچنین بیان می‌کند: این«NGO» مجسمه‌سازان، نیمه‌خصوصی است و حتی مکان ثابتی هم ندارد و متأسفم که بگویم، این انجمن حتی از خدمات بیمه هم برخوردار نیست تا بتواند در چارچوب قوانین وزارت کار قرار گیرد. در واقع انجمن اساسا محمل جدی از منظر حمایت قانونی ندارد. این در حالی است که مجسمه‌سازی دیگر به ساخت فیگور، حجم یا حتی یک توهم محدود نمی‌شود، حتی مجسمه‌سازی دیگر به دانش فرم و فضا هم مربوط نیست. این هنر در ساختار جهان، قابلیت اثرگذاری دارد و همپای هستی و فیزیک پیش می‌رود و برای خود وظیفه و نقشه‌ای مجزا بر عهده دارد. این هنر بخوبی مطلع است که گسترش جهان بر اساس تنوع ساختاری شکل گرفته است.
شانس در پاسخ به این پرسش که آیا حقیقت دارد هنرمندان خارجی، شیفته وجود عرفان شرق در مجسمه‌سازی ما هستند نیز می‌گوید: در زمینه تحول فرهنگی جهان، هر پدیده نقش ویژه خود را داراست. امروز بخوبی می‌دانیم این تصور که عرفان شرقی عامل ارجحیت است درست نیست و این تنها یک روی سکه است. یا دست کم من موافق این تقابل نیستم، شاید به این خاطر که ما در جایی زندگی می‌کنیم که سنتز توانمند‌ی‌ها در آن نقش اساسی دارد.
سواد بصری مخاطب را بالا ببریم
ژینوس تقی‌زاده، هنرمند دیگری است که درباره وضعیت مجسمه‌سازی نظر خود را این‌گونه بیان کند: به نظرم شرایط برای فعالیت در عرصه مجسمه‌سازی اینقدر نامطلوب است که دیگر به سادگی نمی‌توان فعالیت کرد. داشتن هزینه‌های فراوان برای ساخت یک مجسمه و در نهایت احتیاج به نگهداری اثر، خود زحمات زیادی را طلب می‌کند. او یادآور می‌شود: از اینها گذشته، اعتقاد دارم نباید در این زمینه با مخاطب عناد کنیم، بلکه باید بپذیریم مخاطب نمی‌تواند با مجسمه ارتباط برقرار کند. شاید دلیل این عدم توانایی را در تمرین ندادن سواد بصری بتوان یافت.
وی در ادامه این بحث چنین می‌گوید: من به شخصه نمی‌توانم کاری که می‌خواهم را بسازم و از همه مهم‌تر اینکه نمی‌توانم در حجم بزرگ فعالیت کنم و مجسمه‌های کوچک‌تر را هم که نمی‌توانم به فروش برسانم، بنابراین ترجیح می‌دهم راه دیگری پیدا کنم که فعالیت با استفاده از چیدمان و ویدئوآرت از این جمله است.
ضمن اینکه تمایل دارم همین آثار کوچکی که در زمینه مجسمه‌سازی ساخته‌ام را در ابعاد بزرگ بسازم . به این هم فکر می‌کنم که مثل بعضی مجسمه‌سازان نمی‌توانم، سفارشی‌ساز باشم. او با انتقاد از انجمن مجسمه‌سازان می‌گوید: طی سال‌های گذشته انجمن مجسمه‌سازان با داشتن اعضای ثابت به ورطه تکرار کشیده شد. علاوه بر اینها برگزاری سمپوزیوم‌های مجسمه‌سازی در همان دوره‌های محدود نیز به دلیل داشتن نگاه ثابت و ایستای همین آدم‌ها نتوانست رشد خوبی داشته باشد. در نهایت بیشتر شبیه یک نمایش بود تا سمپوزیوم، بنابراین تا وقتی نتوانیم به دنبال جریان‌های جدی باشیم پیشرفت نخواهیم کرد.
تقی‌زاده با اشاره به اینکه هنر‌هایی چون نقاشی یا ویدئوآرت به دلیل وابسته نبودن به جریان‌های عادی مستقل‌تر از مجسمه‌سازی هستند، می‌گوید: این‌طور به نظر می‌رسد که ضرورت دارد بخش خصوصی وارد عمل شود، زیرا تا وقتی فضای عمومی در گرو نگاه رسمی و اداری است هیچ اتفاقی نمی‌افتد.
از «محدوده دایره» فراتر رویم
وقتی دایره آدم‌های انتخاب‌کننده در بی‌ینال‌ها و مسابقات ثابت است و حدودا از 10 اسم تجاوز نمی‌کند معلوم است که مجسمه‌سازی خالی از تنوع موضوعی می‌شود. امروز هنرمند به محض شروع ساخت یک کار در فضای عمومی، در چرخه بروکراسی اداری گیر می‌افتد و من به شخصه واقعا ترجیح می‌دهم از این چرخه فاصله بگیرم و کاری هم نسازم. شاید به این خاطر که وقت طی کردن پروسه این کاغذبازی را ندارم. این اهمال در حالی از سوی دست‌اندرکاران فرهنگی اتفاق می‌افتد که مجسمه وابسته به فضای عمومی است و تا وقتی در اختیار آدم‌های مستقل نباشد شکل جدی نمی‌گیرد.
این مجسمه‌ساز ادامه می‌دهد: جالب اینجاست که همین آدم‌های تکراری با نگاه‌های ثابت به دانشگاه‌های هنر هم رسوخ کرده و این تکرار را به دانشگاه‌ها و قشر جوان انتقال داده‌اند. در ایتالیا با رفتن به چند آکادمی، می‌توانید از فعالیت شخصی استادان مجسمه‌ساز مطلع شوید و حتی کارهایشان را مشاهده کنید، اما در ایران هنرمندان مجسمه‌ساز بیشتر شبیه کارمندان اداره، حسابرسی دارند. روی این اصل است که فکر می‌کنم مجسمه‌سازی ما نزد اروپایی‌ها اصلا دیده نمی‌شود زیرا تا وقتی مخاطب داخلی این هنر را نیابیم یافتن مخاطب خارجی اساسا یک شوخی محسوب می‌شود، اما تا وقتی آثار نصب شده در سطوح شهری هیچ رابطه‌ای با مخاطب برقرار نمی‌کند نباید منتظر مخاطب خارجی باشیم. در واقع تا وقتی اتفاقی در داخل کشور در عرصه مجسمه‌سازی نمی‌افتد، اتفاقی هم در خارج از کشور برای مجسمه‌سازی ما به وجود نخواهد آمد.
دوگانگی در فضای مجسمه‌سازی
قدرت‌الله عاقلی، هنرمند مجسمه‌ساز نیز در این‌باره می‌گوید: هرچند مجسمه‌سازی ما در سه سال گذشته با روند خوبی روبه‌رو بود، اما سطحی‌نگری در میان برخی هنرمندان جوان مجسمه‌ساز مشاهده می‌شود. او همچنین می‌گوید: به نظرم امروز مرزبندی در مجسمه‌سازی مشخص نیست، یعنی یک دانشجوی آماتور رشته مجسمه‌سازی خود را مدعی هنرمند بودن می‌داند و هنرمندی هم که سال‌هاست در این وادی کار می‌کند همین ادعا را نسبت به کار خود دارد، بنابراین نوعی دوگانگی در فضای مجسمه‌سازی حاکم است و عرصه رقابت اساسا مشخص نیست.
عاقلی دلیل راه نیافتن مجسمه‌های هنرمندان ایرانی به حراجی‌های مهم دنیا را در اصل نبودن کارها می‌داند و عنوان می‌کند: اغلب مجسمه‌هایی که در این حراجی‌ها ارائه می‌شوند، ورژن‌‌هایی است که مجموعه‌داران آنها را در کار هنرمندان غربی دیده‌اند و مسلما دنبال کارهای نوتر هستند. بخشی از ارائه کارهای تکراری هم به عدم مطالعه و پژوهش نسل جدید برمی‌گردد. در حالی که در ایران در زیرشاخه‌های تجسمی حتی در علم و کتل‌های عاشورایی، کلی ایده‌های ناب است که به کار مجسمه‌سازی می‌آید، اما ما به دلیل نگاه نکردن به هنر گذشته، اقبالی در مجسمه‌سازی نداریم.
او عنوان می‌کند: در حال حاضر نسل ما نسلی اینترنتی است که به جای یافتن اصالت فرم، صورت فرم را در اینترنت به شکل شتابزده جست‌وجو می‌کند. از اینها گذشته امروز در مجسمه‌سازی، کیفیت، قربانی به‌روز شدن می‌شود. مجسمه‌سازی ایران چندان پیشرفتی نمی‌کند زیرا جست‌وجو، ریاضت، روح انسانی و چله‌نشینی پشت آن نیست. ارسال نظر
پربیننده