حسین علوی: حسن روحانی در تازه‌ترین اظهارات خود جماعتی که به لباس و عینک جواد ظریف ایراد می‌گیرند را مورد حمله قرار داد و تلویحا آنان را عده‌ای بی‌عقل نامید البته آقای رئیس‌جمهور نگفته است این افراد چه کسانی هستند و کجا چنین انتقاداتی را مطرح کرده‌اند اما مدت‌هاست جامعه ایرانی آقای روحانی را شناخته و می‌داند اساسا این اظهارات او بر چه اساسی و علیه چه کسانی مطرح شده است. منتقدان آقای روحانی و ظریف با استناد به هزینه‌های سنگینی که عملکرد نادرست در مذاکرات هسته‌ای به کشور تحمیل کرده است، معتقدند راهبرد این دولت برای بهبود وضعیت معیشت یک راهبرد سوخته است. بهبود معیشت با اتکا به دست خارجی یک سال و نیم است آزمون شده و در این مدت مردم ایران جز بدتر شدن وضعیت اقتصادی، نصف شدن قیمت نفت، عقب‌نشینی از آرمان‌های انقلاب و نیز تعطیلی و نابودی بخش ویژه‌ای از برنامه هسته‌ای شاهد هیچ دستاوردی از سوی دولت در موضوع هسته‌ای نبوده و نیستند. آقای روحانی هر کسی را مخاطب اهانت جدید خود قرار داده باشد، نمی‌تواند منکر واقعیات موجود شود. واقعیت آن است که آقای روحانی، 2روز پس از تصویب طرح افزایش تحریم‌های ایران در کمیته بانکداری سنای آمریکا، باز هم علیه منتقدان داخلی خود حمله‌ور شد! کمیته بانکداری سنای آمریکا روز پنجشنبه تصویب کرد در صورتی که تا 4 فروردین‌ماه توافق کلی در موضوع هسته‌ای شکل نگیرد، آنان یک سلسله تحریم‌های جدید علیه ایران تصویب خواهند کرد. دموکرات‌های سنا هم اعلام کردند پس از ضرب‌الاجل مشخص شده، با این طرح همکاری می‌کنند. در چنین شرایطی حسن روحانی باز هم علیه منتقدان داخلی شمشیر کشید! واقعیت آن است که راهبرد «کدخدامحوری» شکست خورده است. حالا و با همراهی دموکرات‌ها با طرح افزایش تحریم‌ها علیه ایران، همه فهمیده‌اند که طرح افزایش تحریم‌ها یک بازی جدید آمریکایی‌ها برای افزایش فشار بر ایران است تا در مذاکرات هسته‌ای، ته‌مانده دانش هسته‌ای ایران را نیز بگیرند البته درباره آنچه آقای روحانی به‌تازگی مطرح کرد، باید مقداری صریح‌تر بود. منتقدان هسته‌ای از ماه‌ها قبل این هشدار را به حسن روحانی داده بودند که به جای دلخوش کردن به وعده اوباما، واقعیت مناسبات حاکم بر دنیای جدید را پذیرفته و در عالم واقع درباره این موضوع تدبیر کند. اما متاسفانه به مرور مشخص شد اگر موضوع هسته‌ای تا دیروز تنها برای آمریکایی‌ها بهانه بود، برای برخی در ایران نیز بهانه است و هدف اصلی آنها ایجاد یک نوع مفاهمه در مسائل کلان‌تر از هسته‌ای است. زمانی که جواد ظریف در توئیتر پیام گذاشت که غرب باید از شکست مذاکرات در سال 2005 عبرت بگیرد؛ زمانی که در آستانه یکی از وین‌ها، در پیام ویدئویی باز هم به طرف غربی پیام داد که غرب در صورت شکست مذاکرات، تبعاتی همانند تبعات سال 2005 را باید بپذیرد و بالاخره زمانی که ملاحظات را کنار گذاشت و در شورای روابط خارجی آمریکا سفره دل را پیش هاله اسفندیاری باز کرد و تلویحا برای پیروزی دوستان خود در انتخابات آینده ایران استمداد طلبید؛ همان زمان مشخص شد، کاسه‌ای زیر نیم‌کاسه است. ماجرا اما کمی بعد فاش شد؛ «توافق به هر قیمت» شعاری بود که جواد ظریف در قالب کمپین هنرمندان منتشر کرد. این کمپین با شعار «هیچ توافقی از عدم توافق بدتر نیست» تلاش داشت در جامعه ایرانی این انگاره را ایجاد کند که هزینه‌های عدم توافق بسیار زیاد است و به همین دلیل هر توافقی ولو به قیمت تعطیلی برنامه هسته‌ای ایران باشد، سودمندتر از عدم توافق است. این اقدام ظریف زمانی تامل‌برانگیز شد که اظهارات او مبنی بر ضعف بنیه دفاعی ایران در مقابل آمریکا نیز یادآوری شود. به هر حال براساس واقعیات موجود، جواد ظریف معتقد است هیچ توافقی از عدم توافق بدتر نیست. به هر حال وقتی هسته‌ای بهانه‌ای برای هدف‌های بزرگ‌تر باشد، بن‌بست هسته‌ای، مسیر اهداف بزرگ‌تر را نیز خواهد بست. اینکه این راهبرد تا چه اندازه مطلوب مردم ایران باشد برای معتقدان به آن، چندان مهم نیست. برای آنها مهم، رسیدن به هدف بزرگ‌تر است البته ما معتقدیم همین تصور نیز غیرمنطقی است؛ این اعتقاد ما در سطح جامعه نیز عمومیت دارد. کما اینکه مجید مجیدی در واکنش به شعار کمپین ظریف مبنی بر «هیچ توافقی از عدم توافق بدتر نیست» صراحتا گفت هیچ عقل سلیمی این راهبرد را قبول ندارد. او درباره این شعار گفت: هیچ عقل سلیمی شعار «هر توافقی بهتر از عدم توافق است» را نمی‌پذیرد. در واقع مجیدی، یکی از راهبردهای ویژه ظریف در موضوع هسته‌ای را «بی‌عقلی» دانست!
چرا نقد بیهوده است؟
اگر قرار باشد درباره واقعیات موجود در موضوع مذاکرات هسته‌ای، با مردم سخن بگوییم باید گفت به نظر می‌رسد انتقادات هسته‌ای دیگر فایده‌ای ندارد. به نظر می‌رسد انتقادات به رفتار غیر مسؤولانه جواد ظریف در مذاکرات هسته‌ای آب در هاون کوبیدن است. اینکه منتقدان از رفتارهای عجیب و غریب وزیر امور خارجه ضعیف خون دل بخورند و هزینه‌های مسلم و آشکار این رفتار را یادآوری کنند و رئیس‌جمهور نیز در مقابل این منتقدان را با ادبیات توهین‌آمیز بنوازد، نشان‌دهنده یک واقعیت خوب نیست. آنچه ظریف در مذاکرات هسته‌ای به دنبال آن است لزوما همانی نیست که مردم از مذاکرات هسته‌ای می‌خواهند. به همین دلیل انتقادات نیز منجر به اصلاح رفتار ظریف نمی‌شود. انتقاداتی که به دنبال لغو تحریم‌ها و حفظ حقوق هسته‌ای است؛ در رفتاری که برای هدف دیگری انجام می‌شود؛ اثرگذار نخواهد بود. به همین دلیل به نظر می‌رسد باید واقعیات را به مردم گفت. باید پشت‌پرده مذاکرات هسته‌ای را برای مردم تشریح کرد. باید توضیح داد چرا اقتصاد مقاومتی از سوی دولت جدی گرفته نمی‌شود. باید برای مردم تشریح کرد چرا به غیر از توافق هسته‌ای، دولت راهی برای بهبود معیشت تدبیر نمی‌کند و... . به نظر می‌رسد دلسوزان نظام بویژه آنهایی که در موضوع هسته‌ای دغدغه دارند، نباید دیگر موضوع رفتار مذاکراتی دولت بویژه جواد ظریف را در پکیج لغو تحریم‌ها بررسی کنند. این یک اشتباه محاسباتی است. اگر قرار باشد رفتار دولتی‌ها در قالب لغو تحریم بررسی شود، دولت اشتباهات بسیار مهلکی انجام داده و آنها را نیز تکرار می‌کند. بنابراین همانگونه که گفته شد به نظر می‌رسد رفتار دولت را باید در یک پکیج دیگر بررسی کرد. به عبارتی باید بررسی کرد که حسن روحانی و جواد ظریف با چه هدفی چنین رفتارهایی از خود نشان می‌دهند؟ کدام هدف است که در آستانه مذاکرات اعلام می‌شود خزانه خالی است و وضعیت کشاورزی دهشتناک است؟ کدام هدف است که در روزهای نخست مذاکرات هسته‌ای تصاویر وزیر امور خارجه ایران بر روی ویلچر را توجیه می‌کند؟ کدام هدف است که نقض مکرر توافق ژنو و افزایش تحریم‌های ایران پس از این توافق را چشم‌پوشی می‌کند؟ کدام هدف است که توصیه می‌کند مردم را باید از آمریکا ترساند؟ کدام هدف است که در بحبوحه توهین هفته‌نامه فرانسوی به مقدسات اسلامی و حمایت دولت فرانسه از این هفته‌نامه، وزیر امور خارجه ایران را به پاریس می‌کشاند؟ کدام هدف است که برنامه هسته‌ای ایران را یک سال و نیم تعطیل کرده است؟... .