عصر دیروز علی شجاعی‌صائین، مدیرکل کتاب وزارت ارشاد از سمت خود برکنار شد؛ زمزمه‌های زیادی درباره این برکناری وجود دارد، برخی آن را نقطه عطف عملکرد ارشاد می‌دانند. گویا جنتی از روند فعلی ممیزی خسته شده و می‌خواهد راهی دیگر را برود. به گزارش نسیم، علی شجاعی‌صائین، یکی از آخرین بازمانده‌های دولت قبل در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بود که روز گذشته به صورت ناگهانی از سمت خود به‌عنوان مدیرکل اداره کتاب ارشاد (یا همان دفتر توسعه کتاب و کتابخوانی) برکنار و همایون امیرزاده موقتا به جای وی منصوب شد.
گردباد خشم جنتی
شاید آن روز که شجاعی‌صائین در اظهاراتی بی‌سابقه به شکلی صریح و تند مقامات مافوق خود را مورد نقد قرار داد، می‌شد حدس زد که روزهای پایانی حضور وی در سمت مدیریتی‌اش فرارسیده و باید منتظر برکناری یا استعفای اجباری وی باشیم. مدیرکل سابق اداره کتاب در مصاحبه‌ای با انتقاد از انتصاب «محمدرضا اسدزاده» به عنوان سردبیر خبرگزاری کتاب (وابسته به معاونت فرهنگی ارشاد) از این خبر داده بود که «بارها به صالحی درباره این فرد و کتابش هشدار داده بودم» و با قاطعیت خبر از این داده بود که «نظرم را به معاون فرهنگی ارشاد اعلام کرده‌ام، از نظر ما «من این نسل» غیرقابل انتشار است». گرچه حسین نوش‌آبادی، سخنگوی وزارت ارشاد در گفت‌وگویی برکناری شجاعی‌صائین را با نظر شخص وزیر ارشاد اعلام کرد و هدف از آن را «ایجاد هماهنگی بیشتر و تقویت بخش مربوطه و ایجاد همگرایی بیشتر با مجموعه» دانست. اما زمزمه‌ها چیزی غیر از صحبت نوش‌آبادی می‌گفتند، گفت‌وگوهای درگوشی در معاونت فرهنگی وزارت ارشاد خبر از خشم علی جنتی و سیدعباس صالحی درباره حواشی به وجود آمده پیرامون محمدرضا اسدزاده و کتابش داشت در حدی که حراست وزارت ارشاد نیز وارد این ماجرا شد؛ شجاعی‌صائین نیز در آخرین جلسه هیات امنای خانه کتاب مکلف شده بود که مصاحبه خود علیه اسدزاده را تکذیب کند یا استعفا دهد که مخالفت شجاعی‌صائین با هر دو مورد سبب عزل ناگهانی وی شد اما آیا علت این برکناری، فقط همین بود؟
آیا«کلنل» در راه است؟
خبرهایی که از گوشه و کنار ارشاد می‌رسید حاکی از آن بود که ماجرای شجاعی‌صائین و مقامات ارشد وزارت ارشاد قدیمی‌تر و عمیق‌تر از یک اظهارنظر درباره سردبیر خبرگزاری کتاب است، مدیرکل کتاب در برابر مجوز دادن به برخی کتاب‌های خاص و حاشیه‌دار نظیر «کلنل» و «من این نسل» ایستاده بود، امری که به مذاق مافوق‌هایش خوش نمی‌آمد و بر کدورت میانشان می‌افزود؛ صائین در دیداری گفته بود: تا من هستم «کلنل» مجوز نخواهد گرفت. درباره کتاب محمدرضا اسدزاده هم که صراحتا تعارضش با معاون فرهنگی ارشاد را آشکار کرده و با قطعیت از مجوز نگرفتن این اثر سخن گفته بود، درباره چند کتاب دیگر نیز این کش و قوس ظاهرا حکمفرما بود و اینها به نظر خلاف خواسته برخی مصدرنشینان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بود و سبب اخراج مدیرکل سرکش کتاب وزارت ارشاد شد.
«من این نسل»، ما پشیمانیم!
کتاب دیگری که به نظر می‌رسد شجاعی‌صائین قربانی مجوز ندادن به آن شد، اثر نه‌چندان قوی محمدرضا اسدزاده به عنوان «من این نسل» است که این روزها زیاد بر سر زبان‌ها افتاده و دستمایه انتقاد به عملکرد معاونت فرهنگی وزارت ارشاد در سپردن سمت سردبیری خبرگزاری کتاب به نویسنده آن شده است.
اسدزاده در بخشی از این کتاب با طعنه‌هایی نیشدار نسبت به بسیج و معتقدان به انقلاب اسلامی، می‌نویسد: «خودتان گفتید که هرنسل مجبور نیست از هرآنچه پدرانش انتخاب کرده، پیروی کند؟ مگر در آغاز آن انقلاب آیینی بزرگ نگفتید که ممکن است پدرانمان چیزی را خواسته باشند اما نسل بعد، آن را نخواهند یا بخواهند که تغییر بدهند؟ پس حق انتخاب نسل من چه می‌شود؟
انتقال فرهنگ یک نسل با پاسبانی کردن و پوستر چسباندن در جغرافیای شهر، ناممکن خواهد بود و با جشن گرفتن هر ساله شعارها، در کنار یک برج بلند و با تقدیس واژه‌ها و نمادها و آدم‌ها و... یادت باشد که این روزها دیگر هرچه عکس‌های بزرگانت را بزرگ‌تر چاپ می‌کنی، بیشتر بدتر به چشم می‌آیند...
شما بیشتر خواسته‌اید که -به هزاران بهانه- غم و غربت و اندوه را بر دل‌های شاد و پرنشاط جوانانه ترجیح دهید و نیز فریادکشی‌های حاکمانه بر سر منِ این نسل را بر زمزمه‌های عاشقانه. مگر این‌طور نبوده است که هر نوع آزادی را به نام ابتذال، لگدمال کردید و نیز آزادی‌های انسانی را به نام لگدمال شدن رسوم ایمانی، محدود کردید. و بدتر از همه، هر نوع خشونت را به نام غیرت آیینی ترویج دادید.» عبارات به کار رفته در کتاب سردبیر خبرگزاری وابسته به وزارت ارشاد به حدی تند و عریان به نظام و ارکان آن حمله می‌کرد که شجاعی‌صائین با صراحت و قاطعیت چند ماه در مقابل اعطای مجوز به آن ایستاد و در نهایت طبق شنیده‌ها، همین زمینه‌ساز عزلش شد. اگر شنیده‌هایی که قطعی به نظر می‌رسند صحت داشته باشند، می‌توان گفت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در مقابل فشارهای روزافزون جریان پرهیاهو اما اندک شبه‌روشنفکری برای عبور از خط قرمزها و شکستن مرزهای ممیزی کم آورده است و برکناری علی شجاعی‌صائین اولین گام و چراغ سبز برای دوران جدید وزارت علی جنتی است، شاید هم وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی بنا دارد به قولش عمل کند، آقای وزیر می‌خواهد «ادامه‌دهنده راه محمد خاتمی» باشد.