۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۷:۰۲

نخستين مجموعه «معماری مفهومی» در ایران

کاظم برآبادی: تجلیل از حماسه سازان عرصه دفاع مقدس و برقراری ارتباط میان نسل امروز با آرمان شهدا و جانبازان جنگ تحمیلی، همواره یکی از دغدغه‌های مسؤولان بوده و همه ساله در عرصه‌های مختلف سعی در تحقق آن داشته‌اند. با این همه داشتن یک موزه با رویکردی ملی و بومی و در عین حال مجهز به مدرن ترین امکانات یکی از آرزوهای دیرینه مسؤولان و بویژه نهادهای وابسته به امور ایثارگران و شهدا بوده است. شاید اولین جرقه‌های ایجاد مجموعه موزه‌های دفاع مقدس در سطح کشور، حفظ و حراست از یادگاری‌های دوران جنگ باشد، اما به مدد تجربه معماران و شهرسازان پایتخت، این فکر اولیه پخته و پس از طی مراحل کارشناسی منجر به اضافه شدن الحاقات دیگری به آن نیز شد. به گفته معاون اجتماعي و فرهنگي شهرداري تهران، مطالعات اوليه باغ‌-موزه دفاع مقدس از آذرماه 1383 آغاز و طرح اوليه آن در جلسات متعدد با مديريت شهري، شوراي اسلامي، بنياد حفظ آثار و ارزش‌هاي دفاع مقدس و ستاد كل نيروهاي مسلح در فروردين 84 به تاييد رسيد و ساختار مديريت طرح و اجرا مشخص شد. پس از آن شهرداری تهران از طریق شرکت توسعه فضاهای فرهنگی، مسابقه‌ای برای انتخاب طراح و معمار این پروژه عظیم برگزار کرد. معمار برنده مشخص شد، اما پس از افت و خیزهای فراوان کار به دست مهندس میرمیران، یکی از معماران زبده پایتخت افتاد و باز در نهایت مهندس ژیلا نوروزی، که طرح او به عنوان طرح برگزیده انتخاب شده بود، توانست کار طراحی‌اش را پیگیری کند. وعده‌های محقق نشده مهر ماه سال گذشته مدیرعامل شرکت توسعه فضاهای فرهنگی با مثبت ارزیابی کردن پیشرفت فیزیکی ساخت این باغ‌-موزه گفت: حدود ۴۰ درصد كار ساخت تالارهای باغ‌-موزه دفاع مقدس به اتمام رسیده و تا بهمن پروژه به صورت كامل افتتاح و آماده بهره‌برداری می‌شود. این خبر در حالی اعلام می‌شد که مجموعه مدیریتی شهر تهران نیز اینجا و آنجا از افتتاح این پروژه در بهمن ماه سال 87 و همزمان با سی‌امین سالگرد انقلاب اسلامی خبر می‌دادند. اما به هزار و یک دلیل این اتفاق نیفتاد تا قول شهردار پایتخت مبنی بر ساخت850 روزه این موزه محقق نشود. در نهایت در نخستین روزهای سال جدید، روزنامه شهرداری در یک موضع‌گیری رسمی اعلام کرد باغ‌-موزه دفاع مقدس تا شهریور ماه و هفته دفاع مقدس افتتاح خواهد شد. این در حالی است که هنوز هیچ آمار رسمی درباره میزان اعتبار هزینه شده در این پروژه اعلام نشده است، با این همه باید منتظر بود و دید که آیا شهریور ماه باغ‌-موزه دفاع مقدس تهران با همه اما و اگرهایش به بهره‌برداری خواهد رسید یا این پروژه همچنان ادامه دارد! هفت خوان عشق باغ‌-موزه دفاع مقدس 7 تالار تو در تو است که ساختار هر یک با مضمونی از مضامین دفاع مقدس شکل گرفته است. دکتر حمید امجد، از استادان هنرهای تجسمی دانشگاه‌های کشور در طراحی این هفت مضمون نقش اساسی داشته و به کمک تیم‌های تخصصی این مضامین به فضاهای معمارانه بدل شده است. مدیرعامل شرکت توسعه فضاهای فرهنگی شهر تهران، درباره این هفت تالار می‌گوید: نخستین تالار این باغ‌-موزه، آستانه است كه از پیروزی انقلاب تا آغاز جنگ تحمیلی در آن نمایش داده می‌شود. تالار بعدی حقانیت ملی است که در آن موضع دفاعی کشورمان در نخستین روزهای جنگ نمایش داده می‌شود. سومین تالار، تالار دفاع است که در آن ساختار دفاع مملكت شكل می‌گیرد. آرامش نام تالار بعدی است که شکل‌گیری ساختار اجتماعی در کشور و جنگ در مرزها را نشان می‌دهد و در نهایت در سالن بعدی می‌توان به مضمون شهادت در این باغ‌-موزه رسید. این تالار بزرگ‌ترین و اصلی‌ترین تالار باغ‌-موزه دفاع مقدس است. تالار پیروزی ششمین تالار این موزه است و در نهایت در تالار سرانجام شاهد آینده کشور خواهیم بود. طراحان باغ‌-موزه دفاع مقدس معتقدند که در طراحی این پروژه از ایده همزمانی استفاده کرده‌اند و با ترکیب مفاهیم به ساختارهای فضایی رسیده‌اند و بازدیدکننده می‌تواند در قالب یک مسیر گردشی از این 7 تالار بازدید کرده و علاوه بر دیدن اشیای موزه‌ای، حال و هوای دوران جنگ را از نزدیک احساس کند. معماری مفهومی در خدمت موزه دکتر نادر روزرخ که برنامه ریز معماری باغ‌-موزه دفاع مقدس بوده در گفت‌وگو با «وطن امروز» درباره این پروژه می‌گوید: این پروژه 200 هزار متر مربع بود که در یک قطعه 100 هزار متری آن باغ‌-موزه و در قطعه دیگر آن دره باغ دفاع مقدس ساخته می‌شود. وی این مجموعه را جزو اولین پروژه‌هایی می‌خواند که با معماری مفهومی ساخته شده و می‌افزاید: در این باغ‌-موزه، از مفاهیم دفاع مقدس برای طراحی فضاها ایده گرفته‌ایم. به گفته وی، در مجموعه این هفت سالن، کلکسیونی از آثار قابل لمس و به جا مانده از دوران جنگ به اشیای موزه‌ای بدل شده‌اند مانند لباس دکتر چمران در لحظه شهادت. به گفته برنامه ریز معماری این پروژه، بخشی از این اشیا به موزه اشیای ثابت این مکان منتقل شده‌اند و همیشه در معرض نمایش هستند، اما استان‌های دیگر نیز می‌توانند اشیا و یادگاری‌های خود را از جنگ در این موزه و در بخش موزه ادواری آن به نمایش بگذارند. نادر روزرخ اضافه می‌کند: به اعتقاد من این موزه با دیگر موزه‌های جنگ خارجی رقابت می‌کند و جزو بهترین آنهاست چون در آن توجه خاصی به هنر مفهومی شده است. وی قابلیت فنی ساختمان‌های باغ‌-موزه دفاع مقدس را بسیار بالا توصیف کرده و می‌افزاید: بخش دیگری از باغ موزه، محوطه‌سازی است. باید توجه داشت که برای این کار بیش از همه چیز به طراحی یک نماد نیاز داشتیم. نماد دفاع در تمام تاریخ معماری کشور، دیوار است، بنابراین محوطه‌‌سازی موزه با نمایشگاهی از تاریخ دیوارسازی در کشور همراه بود که این موضوع برای اولین بار در جهان اتفاق می‌افتد.
ارسال نظر
captcha
پربیننده