عبدالباری عطوان*: اهداف داعش از اعدام خلبان اردنی چیست؟ داعش چه طرف‌هایی را هدف قرار داده است؟ چرا این اعدام به شیوه سوزاندن و نه سربریدن صورت گرفته است؟ آیا اعدام الریشاوی بهترین واکنش اردن است؟ اگر نوار ویدئویی سوزانده شدن معاذ الکساسبه خلبان اردنی که روز سه‌شنبه توسط پایگاه‌های اینترنتی وابسته به گروه‌های تندرو منتشر شد واقعیت داشته باشد، باید گفت این اقدام، اقدامی بی‌سابقه است که بشدت محکوم است، زیرا با ارزش‌های رحمت و عدالتی که دین اسلام را از سایر ادیان متمایز می‌کند در تضاد است. تلویزیون اردن به نقل از منابع دولتی اعلام کرد که معاذ الکساسبه که بعد از سقوط هواپیمایش در تاریخ ۲۴ دسامبر سال گذشته توسط داعش به اسارت گرفته شد، روز سوم ژانویه یعنی یک ماه قبل توسط این گروه زنده زنده سوزانده شده است. اما اعدام خلبان اردنی به این شکل وحشیانه حاوی چندین پیام است و چندین هدف را محقق می‌کند که عبارتند از:
1- تلاش برای قراردادن عشیره الکساسبه و سایر عشایر اردنی و افکار عمومی علیه دولت و ایجاد شکاف بین نظام و مردم از طریق القای این نکته که دولت اردن برای آزادی این خلبان اسیر تلاش کافی نکرده است.
2- ارسال پیامی شدیداللحن علیه کشورهای دیگری که در ائتلاف ضدداعش به رهبری آمریکا مشارکت دارند با این مضمون که اگر به این مشارکت خود در ائتلاف ادامه دهند، خلبانان و سربازان آنها را نیز با همین شیوه وحشیانه‌ای که خلبان اردنی را اعدام کردند، اعدام خواهند کرد.
3- روشن شد که داعش بین گروگان‌های عرب و همتایان خارجیشان در شیوه اعدام تمایز قائل می‌شود زیرا داعش برای آزادی گروگان‌های عرب وارد هیچ مذاکراتی نمی‌شود و بدون دادن هیچ مهلتی آنها را اعدام می‌کند زیرا معتقد است که آنها وارد جنگ علیه داعش شده‌اند و از طریق زمین و هوا جنگجویان این گروه را می‌کشند.
روشن است که افکار عمومی اردن یا کشورهای عربی نسبت به سیاست‌های وحشیانه داعش و شیوه اعدام گروگان‌ها برای این گروه مهم نیست. تنها چیزی که برای داعش مهم است ایجاد رعب و وحشت در میان دولت‌ها و ملت‌هاست تا بر استراتژی خود در این زمینه تاکید کند. اگر این اخبار صحت داشته باشد که مقامات اردنی ساجده الریشاوی و زیاد الکربولی و دیگران را اعدام کرده باشند که صحیح هم است، این به آن معناست که دولت اردن تصمیم گرفته در تمام جبهه‌ها و سطوح از جمله اعزام نیروهای ویژه به عراق و سوریه علیه داعش وارد جنگ شود. آنچه قطعی خواهد بود این است که مقامات اردنی به دلیل مشارکت در ائتلاف آمریکایی ضدداعش در درجه اول و از دست دادن خلبان خود با این شیوه خونین و وحشیانه در درجه دوم، خود را در برابر یک بحران واقعی می‌بینند، زیرا افکار عمومی اردن در حال حاضر به دو اردوگاه اساسی تقسیم می‌شود. اردوگاه اول بشدت با مشارکت اردن در این ائتلاف مخالفند. اردوگاه دوم بشدت با مشارکت کشورشان در ائتلاف ضدداعش برای از بین بردن و ریشه‌کن کردن این گروه موافقند. به نظر این گروه داعش نه دولت است نه اسلامی. ابومصعب الزرقاوی از رهبران القاعده در سال ۲۰۰۵ میلادی تیمی انتحاری به اردن فرستاد تا برخی از هتل‌های پایتخت این کشور را منفجر کنند. این اقدام تاثیری منفی بر جایگاه الزرقاوی در نزد مردم اردن گذاشت، زیرا موجب شد که رسانه‌های دولتی و خصوصی بخش عظیمی از مردم را علیه وی سوق دهند اما با این وجود الزرقاوی تمام جایگاه خود را نزد مردم این کشور از دست نداد. درباره اقدام داعش هم وضع به همین منوال است. زیرا دشوار است که بگوییم اعدام وحشیانه خلبان اردنی به همین نتیجه منجر می‌شود یعنی افکار عمومی اردن یا بخش زیادی از مردم ضدداعش می‌شوند.
چه‌بسا برای قضاوت و صدور حکم زود باشد. بویژه اینکه این اعدام وحشیانه ما را غافلگیر کرده است اما آنچه می‌توان گفت این است دولت آمریکا به‌تازگی 5/8 میلیارد دلار برای از بین بردن داعش اختصاص داده است که این گام و گام‌های دیگر مانند آموزش و تسلیح ارتش عراق و برخی گروه‌های معارض سوری کفایت نمی‌کند. چه بسا از این اعدام وحشیانه که شوکی به افکار عمومی عربی وارد کرده است، به‌عنوان بهانه‌ای برای اعزام نیروهای زمینی آمریکایی و غربی به منظور جنگ علیه داعش استفاده کند زیرا بمباران هوایی به تنهایی کفایت نمی‌کند. کسانی که ادبیات داعش را مطالعه و رسانه‌های وابسته به این گروه را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کرده باشند، خوب می‌دانند که سخن از وحشیگری داعش برای این گروه به هیچ عنوان عار نیست، زیرا این توحش در بطن استراتژی رعب و وحشتی که از آن علیه دشمنانش استفاده می‌کند، قرار دارد.
* تحلیلگر شهیر جهان عرب و روزنامه رأی‌الیوم