
در شکاف، همانند جدایی، مخاطب در جایگاه قضاوت قرار میگیرد، ولی برخلاف جدایی که شخص پشت دوربین قاضی بود، اینبار آن شخص پزشک متخصص زنان است. کارگردان، مخاطب را بر کرسی قضاوت مینشاند که به نظر شما سارا باید چکار کند؟ به گزارش جهاننیوز، فیلم سینمایی «شکاف»، دومین ساخته کیارش اسدیزاده که پیشتر با دستیاری رسول صدرعاملی شناخته شده بود، در بخش سودای سیمرغ جشنواره امسال به نمایش درآمده است. تهیهکنندگان این فیلم علی سرتیپی و منیژه حکمت هستند. داستانی درباره زوج جوانی به نامهای پیمان و سارا که هردو مربی شنا بوده و با وجود شرایط ویژه جسمی سارا، این زوج در فکر بچهدار شدن هستند. در این زمان ایلیا، پسر فرهاد و نسیم که بهتازگی طلاق گرفتهاند و دلیل بچهدار شدن آنها این بوده که فرهاد دوران سربازی خود را در تهران بگذراند، دچار افسردگی شده و نمیتواند با کسی ارتباط برقرار کند. وی در اثر حادثهای که در استخر برای او رخ میدهد، در بیمارستان بستری میشود و سپس از دنیا میرود. حال این سارا است که باید میان سلامتی خود و بچهدار شدن، یکی را انتخاب کند. جالب اینکه تنها راه فرار از بچهدار شدن، درآوردن کامل رحم او است. اما پیش از هرچیز باید به این موضوع اشاره کرد که نویسندگان فیلم و در نهایت کارگردان شکاف، بشدت تحت تاثیر فیلم جدایی نادر از سیمین دست به ساخت این فیلم زدهاند. چه در سبک فیلمبرداری، چه در قاببندیها و حتی در برخی قسمتهای داستان دستمایههای برگرفته از جدایی نادر از سیمین قابل درک است. تاجایی که میتوان گفت سکانس نخست و پایانی شکاف و جدایی، با هم مو نمیزنند! در شکاف، همانند جدایی، مخاطب در جایگاه قضاوت قرار میگیرد، ولی برخلاف جدایی که شخص پشت دوربین قاضی بود، اینبار آن شخص پزشک متخصص زنان است. کارگردان، مخاطب را بر کرسی قضاوت مینشاند که به نظر شما سارا باید چکار کند؟ سلامتیاش را فدای بچهدار نشدن کند؟ در سکانس نخست سارا در مطب پزشک است و پزشک شرایط او را بهطور کامل تشریح میکند. اینگونه و با داشتن این پیشفرض وارد داستان میشویم. در سکانس پایانی و در مطب پزشکی دیگر، سارا را با لباس مشکی میبینیم که دوباره همان حرفها را تکرار میکند و سارا (مخاطب) که مشکلات فراوانی را در اثر بچهدار شدن به چشم خود دیده است باید تصمیم بگیرد که بچهدار شود یا رحم خود را بهطور کامل درآورد. بهطوری که اشاره شد یکی دیگر از شباهتهای شکاف با جدایی، نوع دوربین رویدست در فیلمبرداری و سپس در قاببندیهاست، به نحوی که همان کاری که در فیلم جدایی انجام شد اینبار هم تکرار میشود. قابهایی که با در نظر گرفتن سوژهها صحیح به نظر میرسند اما یک در، دیوار، شیشه و مواردی از این دست در گوشهای از قاب سبز میشود. همینطور سکانسی وجود دارد که پیمان و سارا به خانه پدر پیمان رفتهاند و او با بحران به هم ریختن تنظیمات ماهواره روبهرو شده که پیمان آن را رفع میکند. معادل همین سکانس را در فیلم جدایی هم میبینیم. در شکاف با یک فیلم بسیار ساده مواجه هستیم. اسدیزاده با حضور در مراسم کوچک رونمایی از فیلم پیش از نمایش آن، در پاسخ به این سوال که آیا در فیلم چیزی وجود دارد که مخاطب به خاطر تکنیکهای سمعی و بصری خاص نتواند از آن آگاهی پیدا کند، پاسخ منفی داد و فیلم خود را بسیار ساده و همهکسفهم و همهچیز فهم توصیف کرد. عبارتی که معمولا درباره ایندست فیلمها بهکار میرود آینه جامعه است. شکاف هم به نوعی نمایانگر برخی مشکلات موجود در جامعه است. اگر با نگرش کلی به جامعه شکاف بنگریم، 3 طبقه بالا (پولدار)، متوسط و پایین تعریف میشوند. طبقه پایین که نماینده آن کودک خردسالی است -که کار صافکاری انجام میدهد- برای طبقه متوسط که نماینده آن پیمان و سارا هستند و هردو مربی شنا هستند کار میکند. این دو هم برای طبقه بالا با نمایندگی فرهاد و نسیم کار میکنند. رابطه و پیوستگی اقتصادی میان طبقات اجتماعی در شکاف وجود دارد. کارگردان میگوید: «بهطور کلی فیلم درباره فرزند است». شکاف در سطح اجتماعی، سخنی انذارگونه میزند، چراکه فرزند پیمان و سارا، فقط فرزند آنها نیست و نمادی از نسل آیندهای است که باید برای وجود آنها تصمیم گرفته شود. شکاف سرنوشت خانوادههایی که بدون در نظرگرفتن الزامات و دقایق صحیح تشکیل خانواده، دست به ازدواج زدهاند را بهطور اغراقآمیزی (با مرگ ایلیا) به تصویر کشیده است. این تصمیم نادرست روی دیگر اقشار جامعه تاثیر گذاشته و به عبارتی دیگر سرنوشت نسل آینده یک جامعه را تحت تاثیر سوء قرار میدهد. فیلم نقش سازمانهای رسمی را کاهش داده تا نشان دهد که سرنوشت افراد بیش از هرچیز در دستان خودشان است. موضوع افراد رسمی را در 3 قسمت میبینیم. یکی همان موضوع سربازی، دوم بیمارستان و سوم دفترخانه. در سکانس دفترخانه که قرار است طلاق فرهاد و نسیم رسمی شود، ظاهرا 2 مرد به عنوان شاهد باید امضا کنند. پیمان امضا میکند و زمانی که سارا میخواهد امضا کند، حاجآقا! میگوید که به جای یک مرد، 2 زن باید امضا کنند، اما نسیم که فرد دیگری را نداشت پیشنهاد حاجآقا را قبول میکند. آن هم با پرداخت مبلغی به منشی زن دفترخانه تا برایشان به عنوان شاهد امضا کند. اما همه آن مواردی که در بسیاری از فیلمهای اجتماعی سینمای ایران دیده میشود، در این فیلم قابل مشاهده است. اینکه در فیلم انبوهی از مشکلات مردم را میبینیم، نظارهگر بلایایی که به هر دلیلی برای آنها اتفاق میافتد هستیم، با برخی از شخصیتها همذاتپنداری میکنیم اما نویسنده و کارگردان هیچ راهحلی را به مردم نشان نمیدهند، وضعیت و موقعیت بهبود یافتهای را به نمایش نمیگذارند و مخاطب بهطور مداوم با امواج منفی نسبت به جامعه بمباران میشود، برای مخاطب امیدی ایجاد نمیشود. این نکته بسیار حائز اهمیت است و در واقع مشکل سینمای ایران و سکونی که در فیلمها مشاهده میشود و اینکه پیام اصلی فیلمها تفاوت چندانی با هم ندارد و آن این است «که در جامعه ما مشکلات بسیاری وجود دارد» و زمانی که به نوعی سطحشان بالا میرود، دست به آیندهنگری منفی میزنند اما تا به حال ندیدهایم که یک جامعه آرمانی به تصویر کشیده شود و مردم را از مشکلاتشان دور کند و کورسویی از امید بر جامعه بتاباند.