فروش «بیست» فراتر از تصور ما بود

روز شنبه در همین صفحه بخش نخست از گفت‌وگوی «وطن امروز» با عبدالرضا کاهانی، کارگردان جوان فیلم سینمایی «بیست» را خواندید. در بخش نخست، کاهانی از دغدغه‌هایش در ورود به دنیای سینما گفت و اینکه «برای سلیقه مردم فیلم نمی‌سازم و تا امروز هم نساخته‌ام. من دلم می‌خواهد مردم سلیقه مرا ببینند. معتقدم فیلمساز باید دیگران را متقاعد کند که اثر او را ببینند». بخش دوم و پایانی این گفت‌وگو درباره فیلم و شرایط اکران نوروزی آن در ادامه می‌آید. در میان شخصیت‌های فیلم، شخصیتی کمتر آشنا برای مخاطب وجود دارد که در طول فیلم هم تلاشی برای بازشناسی آن نمی‌شود؛ پسر آقای سلیمانی در فیلم، بازی و دیالوگ خاصی ندارد و درباره ضرورت حضورش مخاطب خیلی مجاب نمی‌شود. ببینید این فیلم دارد از20روزی حرف می‌زند که نماد تمام یک زندگی است. یکسری آدم هم به نوبه خودشان تلاش می‌کنند در این20 روز اتفاقی بیفتد تا زندگی خود را ادامه دهند. سلیمانی هم به تنهایی در این 20 روز تغییراتی را تجربه می‌کند. در این میان باید یکی باشد که فقط با دست‌روی‌دست گذاشتن زمینه‌ساز گذشت زمان شود تا فیلمنامه به هدف خود برسد؛ اینکه به مخاطب القا کند اگر می‌خواهی کاری بکنی، باید از فرصت‌ها استفاده کرد. اگر پسر سلیمانی نبود حرف فیلمنامه کامل نمی‌شد، بسیاری آدم‌ها هستند که حرف خود را نمی‌زنند تا زمان از بین می‌رود. حضور پسر هم تلنگری برای مخاطب است که زمان بسیار مهم است. این حضور به معنای غنیمت شمردن لحظه‌هاست. اما چرا این شخصیت آنگونه که باید، ذهن مخاطب را درگیر نمی‌کند و برخلاف دیگر شخصیت‌های فیلم گویی مخاطب تا صحنه پایانی اصلا با او همراه نمی‌شود؟ خب اینکه خیلی خوب است. اگر پسر واقعا مخاطب را درگیر نمی‌کند خیلی نکته مثبتی است چراکه این در جهت خط و پیام فیلم است؛ این شخصیت را تعمدا به این شکل گذاشته‌ام تا ارزش لحظه‌لحظه زندگی را بدانیم. شاید جالب باشد بدانید ما شخصیتی را در فیلم داشتیم که در تدوین حذف شد، این کاراکتر به‌نوعی نماینده ساکنان محله بود که می‌آمد و به سلیمانی می‌گفت تو اصلا حق نداری رستوران را بفروشی و تعطیل کنی چراکه ما در اینجا خاطرات بسیاری داریم، عروسی بچه‌‌هایمان را در اینجا گرفته‌ایم... چرا حذف شد؟ چون فکر می‌کردم حضورش به شخصیت سلیمانی صدمه می‌زند. انگار فشار من کارگردان موجب شده سلیمانی آرام بنشیند و به حرف‌های او گوش دهد و چیزی به او نگوید! اگر کسی چنین حرف‌هایی به سلیمانی می‌زد و او چیزی نمی‌گفت، برخلاف جهت‌گیری فیلمنامه می‌بود چون در آن صورت معطل کردن پسر و کشتن زمان از سوی پسر سلیمانی (که به ظاهر به خاطر هیبت سلیمانی و اینکه کسی جرأت ندارد با او صحبت کند، بود) معنی نداشت. این بود که باوجود بازی خوب آن فرد و بار طنزی که به فیلم می‌داد، مجبور به حذف آن صحنه شدیم. درباره انتخاب لوکیشن رستوران گفتید، دلیل آن این است که به‌گونه‌ای نماد مرگ و زندگی است. در میان این همه گزینه برای رسیدن به این نماد آیا انتخاب رستوران، دلیل دیگری هم دارد؟ خب همانطور که گفتم آدمی که من دیده بودم یک رستوران‌دار بود. از سوی دیگر رستوران جامعه‌ای است که آدم‌های زیادی برای مقاصد مختلفی چون عزا و شادی به آنجا می‌آیند. زندگی هم که خارج از این دو مقوله نیست؛ آدم‌ها یا شادند یا غمگین. همچنین خود رستوران و غذا هم نمادی از زندگی است و فضای تو در توی رستوران هم به منظور نظر من نزدیک‌تر بود. خانه خاص سلیمانی در طبقه بالای رستوران گویی برج عاجی است که کارگران نادیده به آن دل‌بسته‌اند. واکنش جالب فرشته در نخستین مواجهه با آن فضا و حتی سکانس بسیار زیبای خوابیدن کارگران در تختخواب سلیمانی که خود او در آن بی‌خواب است، هم موید این نگاه رویایی به خانه سلیمانی است. راهیابی به این برج عاج، به گونه‌ای یادآور یک دور اجتماعی است که گویی بی‌خوابی و تولد سلیمانی‌های دیگر از دل آن انتظار می‌رود، آیا چنین نگاهی در ذهن شما هم وجود داشت؟ با بخش اول صحبت‌هایتان و اینکه خانه سلیمانی یک برج عاجی است که همه دوست داشتند به آن راه پیدا کنند موافقم اما با بخش دوم صحبت‌تان موافق نیستم و لااقل می‌توانم بگویم که چنین نگاهی را هنگام نگارش فیلمنامه درنظر نداشتم اما این نگاه رویایی به خانه سلیمانی واقعا در کارگران وجود دارد. فیلم «بیست» یکی از فیلم‌های پرحاشیه برای رسیدن به اکران نوروزی بود. فکر می‌کنید چه چیزی موجب شد این فیلم برخلاف دیگر فیلم‌های از این جنس، از امتیاز اکران بموقع و بلافاصله با موفقیت در جشنواره فجر، بهره‌مند شود؟ این بخش برمی‌گردد به حضور و کمک خانم درخشنده. تا قبل از زمان فیلمبرداری هم خانم درخشنده می‌خواستند فیلم در نوروز اکران شود، برای همین در همان روزهای تولید، قرارداد پخش را با آقای سرتیپی منعقد کردیم. من نخستین‌بار بود که به شکل حرفه‌ای با مساله اکران مواجه می‌شدم و دیدم که برخلاف آنچه همیشه فکر می‌کردم که فیلم اول باید آماده شود بعد برود برای اکران، می‌شود قبل از ساخت هم قرارداد اکران بست ! اگر فرمول اکران اینقدر راحت باشد، پس نباید این همه فیلم پشت نوبت اکران باقی بماند. فکر می‌کنید اگر خانم درخشنده همراه شما نبود، سیستم اکران فعلی اجازه می‌داد که آقای کاهانی یک فیلم کاملا آبرومند و استاندارد را به اکران نوروزی برساند؟ بله! حضور خانم درخشنده تنها کار را برای من ساده کرد و موجب شد من کار خاصی جهت اکران نکنم. اگر ایشان نبودند خودم مجبور بودم که این کارها را انجام دهم. فکر نمی‌کنم مشکل خاصی پیش می‌آمد. در حال حاضر همانطورکه برخی فیلم‌ها انتظارات میلیاردی سازندگانشان را برآورده کرده‌اند فیلم «بیست» هم انتظارات ما را به‌طور کامل برآورده کرده است و همانطور که گفتم فروش آن فراتر از تصور بود. برخی شایعات درباره نمایش فیلم «بیست» در سینما آفریقا و جایگزینی آن با فیلم «اخراجی‌ها-2» پس از پایان تعطیلات نوروزی وجود دارد. اصلا داستان چه بود؟ ببینید سینما آفریقا هم مانند دیگر سینماها می‌خواهد تمام صندلی‌هایش پر باشد. فروش فیلم ما هم در این سینما فروش آبرومندی بود اما چون «اخراجی‌ها-2» فروش بالایی دارد و به تعبیری سالن‌ها را پر می‌کند خب صاحب سینما هم علاقه‌مند است آن فیلم را نیز اکران کند. از سوی دیگر قرار بود فیلم «درباره الی» در گروه آفریقا اکران شود اما با به تعویق افتادن آن در ارشاد تصمیم گرفته شد که هر 2 هفته یک‌بار یکی از این چهار فیلم اکران شده (اخراجی‌ها، سوپراستار، وقتی همه خوابیم و بیست) جایشان عوض شود و به‌طور چرخشی در این سینما اکران شوند. در مجموع وضعیت اکران فیلم «بیست» چگونه است؟ ما در مجموع 15 سالن در سراسر کشور داریم. در شهرستان‌ها هم 6 سالن بیشتر نداریم. در شرق تهران به جز فرهنگسرای اشراق نماینده دیگری نداشتیم که این سالن هم در نوروز تقریبا ناپایدار بود. در جنوب و شمال تهران هم نماینده‌ای نداریم و حتی سینما فرهنگ و آستارا را هم که می‌توانستند محل اکران مناسبی برای این فیلم باشند در اختیار نداریم. تنها سینمای مستقلی که سردرش فیلم «بیست» است، آفریقا و فردوسی بود و این نشان می‌دهد هیچ لطف ویژه‌ای به آن نشده است. در مقابل این فیلم‌هایی که خوب می‌فروشد و به‌واقع هم خوب است اما به فرهنگ هم رحم کنیم. صحبت از فرهنگ همیشه هست، اما همواره پول از فرهنگ شیرین‌تر است.