نگاه

یادداشتی بر تازه‌ترین ساخته تهمینه میلانی «سوپراستار» سرگردان در جاده معناگرایی «سوپراستار» در لایه بیرونی‌اش متفاوت‌ترین اثر تهمینه میلانی در طول فعالیت فیلمسازی اوست اما با کمی دقت در این فیلم متوجه شباهت‌های زیاد این ساخته معناگرای او با سایر آثارش خواهیم شد. این فیلم داستان بازیگر مطرح سینما کورش زند با بازی شهاب حسینی است که غرق در غرور و شهرت و از خود شیفتگی شده و در زندگی دست به هر کار خلافی می‌زند تا عقده‌های روانی خود را خالی کند، اما ناگهان سر و کله فرشته نجاتی که گویا دختر او هم هست، پیدا می‌شود که سعی می‌کند مسیر زندگی سوپراستار را تغییر دهد. فیلم از خودخواهی و خودبزرگ‌بینی آدم‌ها با یک نگاه فلسفی و روانشناسانه سخن می‌گوید. میلانی در این اثر سعی کرده با تجزیه و تحلیل درستی از قهرمان اصلی قصه‌اش، او را به سرشت اصلی و زندگی‌اش بازگرداند. سوپراستار نگاه کلی و نقادانه به آدم‌های معروف و سرشناس در رشته‌های مختلف دارد که با غرورهای بی‌جا موجب آزار اطرافیان می‌شوند. در این اثر به بی‌ظرفیتی و بی‌اخلاقی سوپراستارها اشارات مکرری می‌شود که به نظر می‌رسد فیلمساز آگاهانه دست به چنین کاری زده تا در نهایت به نتیجه مورد نظر خود برسد. البته میلانی می‌توانسته افراد دیگری به جز یک بازیگر را به عنوان سوپراستار فیلم خود انتخاب کند اما ظاهرا به دلیل شناختی که از هنرمندان دارد، یک بازیگر را برگزیده است. شخصیت‌پردازی درست و منطقی قهرمان اصلی فیلم یکی از نقاط قوت «سوپراستار» در آغاز راه است و شاید این ویژگی بارز او موجب جذب تماشاگر شود. میلانی به برکت وجود شخصیت‌پردازی خوب برای کورش زند، خود را به عنوان یک فیلمساز اجتماعی، بیشتر در ذهن مخاطب مطرح کرده و تماشاگر با مرور آثار قبلی او چون آتش‌بس او را به عنوان فیلمسازی که به آدم‌های اطرافش خوب نگاه می‌کند، آنها را به خوبی تجزیه و تحلیل می‌کند و مطابق با آنچه هستند با آنها برخورد می‌کند، به یاد می‌آورد. اما میلانی در آخرین اثر خود هم به دیدگاه زنانه خود پایبند است. قهرمان اصلی داستان میلانی این بار یک مرد جوان است که به ظاهر اسیر زنانی شده که او هیچ علاقه‌ای به آنها ندارد و آنها هستند که زندگی او را مختل کرده‌اند اما ماجرا چیز دیگری است. میلانی این بار هم در پوسته درونی فیلم در جست‌وجوی سر دادن شعار مظلومیت زنان است. اگر کمی به شخصیت‌های زن فیلم دقت کنید، در لایه درونی زندگی آنها نشانی از مظلومیت و به اسارت گرفته شدن آنها به وسیله مردان خواهید یافت. مادر کورش زند محکوم به این است که پسرش خرج او را می‌دهد و بهترین زندگی را در ظاهر برایش فراهم کرده اما حق اظهارنظر و انتقاد از او را ندارد. شهلا، زن ثروتمندی است که کورش را از لحاظ مالی حمایت می‌کند و در ظاهر هم سبب بسیاری از خلافکاری‌های اوست اما به تدریج متوجه خواهیم شد که او به دلیل عشقی که به کورش دارد، حاضر است تمام دارایی‌اش را به پای او بریزد و توانایی مبارزه در برابر خواسته‌‌های او را ندارد. پس می‌بینیم که زنان جدیدترین فیلم میلانی، باز هم مورد ظلم قرار گرفته‌اند اما این بار با زبان و بیانی دیگر. نکته قابل توجه این است که میلانی در «سوپراستار» نتوانسته نگاه جدیدی را به مخاطب ارائه‌ دهد و دچار همان شعارهای همیشگی زنانه خود شده‌ است؛ یعنی آدم بی‌اخلاق و بی‌ظرفیتی که اتفاقا مرد هم هست، توسط یک فرشته نجات که دختری نوجوان است به زندگی روی خوش نشان می‌دهد و سعی می‌کند تا دست از کارهای بد گذشته بردارد. رها (فتانه ملک‌محمدی) قصد دارد در قالب دختر کورش، او را از منجلابی که در آن گرفتار شده نجات دهد. او در ابتدای فیلم خود را در قالب دختری شهرستانی و شیفته سوپراستار جا می‌زند. کورش هم او را طعمه دیگری برای خود تلقی می‌کند و او را سوار ماشین می‌کند اما در نیمه راه متوجه می‌شود که او دختر زن جوانی به نام مهناز بوده که در نوجوانی با کورش رابطه داشته و حالا رها مدعی است که دختر کورش و مهناز است. داستان از اینجا شکل جدیدی به خود می‌گیرد اما در نهایت کار می‌بینیم که رها هم از کارهای کورش خسته می‌شود و او را مانند بقیه ترک می‌کند و به ناکجا‌آبادی می‌رود که البته کورش را هم برخلاف دیگران به دنبال خود می‌کشاند. فیلم میلانی از جایی ضربه می‌خورد که سعی می‌کند بار معنایی اثر را بالا ببرد اما ناکام می‌ماند. این را می‌توان حتی از نوع بازی شهاب حسینی هم مشاهده کرد؛ بازی‌ای که در صحنه‌های ابتدایی فیلم فوق‌العاده است و در ادامه دچار افت می‌شود. تحول شخصیت اصلی فیلم هم به سبک دیگر آثار معناگرا (به معنای غلط اما مصطلح آن!) توسط چند نصیحت نوجوانانه، ویولن‌زدن یک دختر نوجوان و احساس ندامت پس از رسیدن به قهقرا صورت می‌گیرد که بسیار شتابزده و ساده‌انگارانه به تصویر کشیده شده‌ است. «سوپر استار» در مجموع فیلم به نسبت خوبی در کارنامه تهمینه میلانی محسوب می‌شود اما به اعتقاد مخاطبان سینمای او نتوانسته است عنوان بهترین فیلم کارنامه‌اش (که توافقی هم در میان مخاطبانش بر آن نیست!) را بگیرد.