محمدرضا احمدی: شوکه‌کننده، تاسفبار، غیرقابل تصور و ناامیدکننده، اینها کلماتی هستند که حال و روز این روز‌های بروسیا دورتموند را می‌توان با آنها شرح داد؛ تیمی که در گذشته‌ای نزدیک 2 قهرمانی پیاپی آلمان، تحقیر به معنای واقعی کلمه بایرن‌مونیخ در فینال جام حذفی آلمان، غوغای شور و هیجان برابر مالاگا و تنها فینال تمام آلمانی لیگ قهرمانان اروپا را رقم زده است. دورتموند که با شیوه بازی جدید و پرشور خود تبدیل به یکی از محبوب‌ترین تیم‌های اروپایی شده است به انتهای جدول بوندس‌لیگا جوش خورده و وحشت از سقوط حتی از پشت شیشه جعبه جادویی هم قابل حس کردن است. اما چه عواملی باعث به وجود آمدن چنین بحرانی در غرب آلمان شده است؟ با هم نگاهی می‌اندازیم به مهم‌ترین عوامل تبدیل شدن رویای زرد به کابوسی وحشتناک:
مدیریت
مدیریت بروسیا دورتموند و در راس آنها هانس یوآخیم واتسکه و میشائیل تسورک شایسته ستایش هستند. بروسیا در کمتر از یک دهه از تیمی که کاندیدای سقوط به بوندس‌لیگای 2 بود و تار مویی تا ورشکستگی کامل فاصله نداشت تبدیل به تیمی با بضاعت و شرایط با ثبات مالی شده است و همه اینها را مدیون مدیریت هوشمندانه این دو نفر است. اما از اشتباهات کادر مدیریتی دورتموند نمی‌توان به سادگی گذشت. مدیران دورتموند در کنار جذب یورگن کلوپ و به همراه او چند بازیکن جوان و آینده‌دار توانستند کم‌کم این تیم را به عنوان یک مدعی جدی مطرح کنند اما قرارداد‌های بازیکنان این تیم با ریسک بالا، رقم فسخ قرارداد پایین و بسیار ابتدایی بسته شده است. رقم فسخ قرارداد 35 میلیون یورویی جواهری مانند ماریو گوتسه هر باشگاهی را در دنیا برای اغوا و خرید او وسوسه می‌کرد. تقریبا تمام بازیکنان دورتموند بند فسخ قرارداد با پرداخت رقمی نه‌چندان سنگین را در قراردادهایشان دارند و این موضوع یک ناشی‌گری محض محسوب می‌شود. از طرف دیگر درباره داستان لواندوفسکی و خروجش از این تیم کادر مدیریتی دورتموند با وارد شدن به حاشیه و فراموش کردن متن کاری کردند که یکی از بهترین مهاجمان اروپا بدون حتی یک سنت سود برای این تیم به بایرن‌مونیخ بپیوندد. لوئیز سوارز شرایط مشابهی در لیورپول داشت اما سران این باشگاه با تمدید قرارداد او در حالی که می‌دانستند توان نگه داشتن او در آنفیلد را ندارند 85 میلیون یورو از فروش این بازیکن به بارسلونا به جیب زدند. در بدترین حالت اگر سران دورتموند نمی‌توانستند لواندوفسکی را مجاب به تمدید سوری قرارداد کنند، می‌توانستند او را در ازای 35 میلیون یورو و در حالی که تنها یک سال از قراردادش با این تیم مانده بود به بایرن‌مونیخ واگذار کنند اما یوآخیم واتسکه با لجبازی عجیب خود مانع این انتقال شد و این در حالی بود که از یک سال قبل همه از میل و عطش لواندوفسکی برای پیوستن به بایرن‌مونیخ خاطرجمع شده بودند. در صورت فروش لواندوفسکی به بایرن‌مونیخ با چنین رقمی، دورتموند می‌توانست با حدود 24 میلیون یورو مهاجمی کار کشته، با تجربه بازی، گلزنی و قهرمانی در بوندس‌لیگا مانند ادین ژکو که در آن روز‌ها با سران سیتی اختلاف داشت را به وستفالن بکشاند.
یورگن کلوپ
حدود یک سال قبل در یادداشتی با عنوان
Fight Klopp به تعریف و تمجید تمام‌قد از سرمربی دوست‌داشتنی دورتموند پرداختم و هنوز هم به نظرم او یکی از دوست‌داشتنی‌ترین و بهترین مربی‌های فوتبال است اما او هم سهم بسزایی در شرایط بغرنج این روز‌های تیمش دارد. نوک پیکان انتقادات به کلوپ از خرید‌های او آغاز می‌شود. دورتموند از فروش گوتسه به بایرن، کاگاوا به منچستر یونایتد و نوری شاهین به رئال مادرید پول خوبی به دست آورد اما برای پر کردن خلأ آنها خرید‌های خوبی انجام نداد. در روز‌های پس از جدایی ماریو گوتسه، اخبار زیادی مبنی بر علاقه دورتموند به جذب کریستین اریکسن، ستاره آن روز‌های آژاکس و فعلی تاتنهام به گوش می‌رسید. دی بوئر، سرمربی آژاکس از صحبت با کلوپ درباره این بازیکن جوان می‌گوید و خود این بازیکن در مصاحبه‌ای از علاقه برای بازی در این تیم می‌گوید، اما در نهایت و در عین تعجب دورتموند با رقم سنگین 5/27 میلیون یورو هنریک میکیتاریان، هافبک نه‌چندان سرشناس و ارمنی شاختار دونتسک اوکراین را که در تقابل 2 تیم در مرحله یک هشتم نهایی لیگ قهرمانان اروپا در فصل
13-2012 عقل و هوش از سر کلوپ برده بود را جذب می‌کند. هیچ تضمینی وجود ندارد که اگر جای این دو بازیکن عوض می‌شد شرایط این روز‌های دورتموند متفاوت بود یا نه، اما به خدمت گرفتن بازیکن دانمارکی از تیمی استعدادپرور با کارنامه‌ای درخشان نظیر آژاکس معقول‌تر است یا بازیکن 24 ساله ارمنستانی شاغل در لیگ اوکراین؟در سال 2013 و پس از قطعی شدن انتقال لواندوفسکی به بایرن در انتهای قراردادش در سال 2014، دورتموند در صدد پیدا کردن جایگزینی برای او پیر امریک آئوبامیانگ را از تیم سن اتین فرانسه با رقمی بین 13 تا 15 میلیون یورو به خدمت گرفت، سرمایه‌گذاری‌ای که تا به امروز برای آنها جواب نداده و این بازیکن گابونی تبدیل به گلزنی که در لیگ فرانسه بود نشده است. این انتقال در حالی انجام شده که بسیاری مقصد ماریو گومز ناراضی را دورتموند می‌دانستند و در نهایت این بازیکن با 17 میلیون یورو به فیورنتینا منتقل شد.اما اوج لجبازی کلوپ در پنجره نقل و انتقالات تابستان گذشته بود، جایی که آئوبامیانگ هنوز برای دورتموند موثر حاضر نشده بود، جدایی لواندوفسکی قطعی و نیاز به یک مهاجم درجه یک کاملا محسوس شده بود. بایرن‌مونیخ اعلام کرده بود که به دلیل مسائل حاشیه‌ای ایجاد شده پیرامون ماریو مانژوکیچ، مهاجم کروات خود و پپ گوآردیولا از ادامه همکاری با این مهاجم صرفنظر کرده و فرصتی بسیار مناسب برای جذب یک مهاجم جنگنده و سطح یک وجود داشت اما در حالی که صحبت از مانژوکیچ و جکسون مارتینز و حتی دیگو کاستا پیرامون دورتموند شنیده می‌شد، کلوپ با 10 میلیون یورو آدرین راموس، مهاجم 28 ساله هرتابرلین را به خدمت گرفت. این انتقال در حالی انجام شد که مانژوکیچ تنها با 18 میلیون یورو راهی مادرید شد و جکسون مارتینز قرارداد خود را با پورتو تمدید کرد. راموس در آن زمان در 89 بازی خود برای پایتخت‌نشینان تنها 32 گل به ثمر رسانده بود و در نهایت داستان ژردان شکـیری که می‌توانست خریدی بسیار عالی و تاثیرگذار باشد اما باز هم «نه» گفتن به بایرن ارجحیت پیدا می‌کند. بایرن حتی برای بهتر کردن وجهه خود در آلمان هم به انتقال مانژوکیچ و شکیری به دورتموند راضی بود، اما یورگن کلوپ نه!
مصدومیت‌ها
بروسیا دورتموند تقریبا نزدیک به 2 سال است که هیچگاه تیم کامل خود را در اختیار نداشته است. مصدومیت پی‌درپی بازیکنان کلیدی این تیم و آسیب دیدگی شدید و دور ماندن‌های طولانی از میادین تاثیر بسیار زیادی بر روی عملکرد این تیم داشته است. در این مدت نون سوبوتیچ، یاکوب بلاژیکوفسکی، اسون بندر، لوکاس پیژک، متس هوملس و مارکو رویس که از کلیدی‌ترین بازیکنان این هستند با مصدومیت‌های طولانی مدت از میادین به دور بودند و بار‌ها دست کادر فنی را از انتخاب‌های خود کوتاه کرده‌اند. سوبوتیچ، هوملس و رویس هنوز پس از بازگشت از مصدومیت‌های خود فرسنگ‌ها با دوران اوج خود فاصله دارند و به تازگی کوین گروس کرویتز و لوکاس پیژک مجددا به لیست مصدومین این تیم اضافه شده‌اند. اما باز هم نقش مدیران و مربی تیم در این معضل پررنگ است. بایرن‌مونیخ با مشکل مشابهی در سال 2012 روبه‌رو شد و بهای سنگینی که مساوی با از دست دادن 3 جام بود را پرداخت کرد، اما از این اشتباه درس گرفتند و در سال‌های اخیر به تقویت تیم، نیمکت و کادر خود مشغول شده‌اند، تا حدی که در فصل جاری و فصل گذشته، مصدومیت چندین بازیکن بزرگ و کلیدی این تیم خللی در نتایج آنها ایجاد نکرد اما همان طور که در بالا اشاره شد، عملکرد ضعیف دورتموند در به خدمت‌گیری بازیکنان نه تنها مشکلی از آنها بر طرف نکرد، بلکه دامنه بحران را افزایش داد.
حواشی
بروسیا دورتموند و مدیران و مربی و بازیکنانش ناخواسته و از روی بی‌تجربگی وارد بازی «نفرت و بایکوت بایرن‌مونیخ» شدند که رودی فولر آغاز کرد. مصاحبه‌های پی در پی، بازی‌های روانی، حرف‌های جنجالی و حتی گاهی شمشیر از رو بستن برای مونیخی‌ها نشان‌دهنده خامی و تازه‌کار بودن مدیران دورتموند در عرصه سیاست ورزشی است. مدیران و سران بایرن به هر مصاحبه و اظهارنظری پاسخی کوبنده‌تر و سیاست‌مدارانه‌تر دادند و در نهایت نتایج را مال خود کردند اما سران دورتموند با عصبی نشان دادن و دامن زدن به این مسائل تنش و نفرت را به رختکن تیم خود منتقل کردند تا جایی که تک‌بازی‌ها برابر بایرن و پیروزی در جنگ‌های لفظی اهمیت بیشتری نسبت به دستیابی به موفقیت پیدا کرد. دورتموند اسیر گردابی شد که سران بایرن پیر آن عرصه هستند و رودی فولری که آتش بیار این معرکه بود، از دور به تقلای زردپوشان می‌خندد و در حال بنای لورکوزنی قدرتمند است.
بایرن‌مونیخ
نادیده گرفتن تاثیر بایرن‌مونیخ بر شرایط کنونی دورتموند، خود را به کوچه علی چپ زدن است، اما همه تقصیر‌ها را به گردن غول‌های باواریا انداختن هم شانه خالی کردن از زیر بایر مسؤولیت و بی‌انصافیست. بایرن‌مونیخ درباره سیاست‌های نقل و انتقالات خود و اهمال دورتموندی‌ها در محکم بستن قرارداد بازیکنانشان بی‌تقصیر است و احتمالا شاید هر تیم دیگری هم جای آنها بود رفتار مشابهی انجام می‌داد. اما جنگ‌های لفظی، متلک پراکنی و از همه مهم‌تر افشای ارقام فسخ قرارداد بازیکنان دورتموند در نشریات خون آنها را به جوش آورد و آتش این جنگ را شعله‌ور‌تر کرد. فوتبال در این روز‌ها یک جنگ متمدنانه است و تبادل آتش در بسیاری از مواقع به معنای تبادل کلمات است و به نظر می‌رسد اکنون غرب آلمان چنان درگیر این جنگ لفظی و تبادل آتش‌های رسانه‌ای شده که توجه و تمرکزش را از مهم‌ترین عرصه رقابت از دست داده است.