گروه اقتصادی: یارانه نقدی در دولت یازدهم یکی از چالش‌های بزرگ محسوب می‌شود. مسؤولان از یک طرف مدعی هستند با پرداخت یارانه نقدی بسیاری از منابع مالی تلف می‌شود و از طرفی مردم اعتقاد دارند یارانه نقدی حق آنهاست و با وجود مبلغ کم، به آن احتیاج دارند. با وجود اینکه اظهارات دولتی‌ها نشان می‌داد یارانه نقدی را محدود یا قطع خواهند کرد اما دولت یازدهم تاکنون 17 ماه یارانه نقدی پرداخت کرده و ملت هم انتظار دارند این رویه ادامه داشته باشد اما روحانی در سخنرانی اخیر خود آب پاکی را روی دست همه ریخت و خبر از توقف یارانه نقدی داد. وی با صراحت اعلام کرد پرداخت یارانه نقدی موقتی است. روحانی در جمع روحانیون اصفهان گفت: ملت عزیز ایران باید بدانند که یارانه نقدی دوران موقتی دارد و برای این وضع شده که حامل‌های انرژی به نرخ واقعی برسد تا به قشر آسیب‌پذیر کمک شود و شرایط ما شرایطی بشود که این قشر روی پای خودشان بایستند. رئیس‌جمهور با اشاره به اینکه اساس کار این است که رونق اقتصادی را درست کنیم تا فقر برچیده شود و وضع مردم خوب شود، اضافه کرد: اساس اسلام این است که کسب معنویت و کسب مال در کنار هم باشد و دیده شود. اگر چه با توافق اخیر دولت و مجلس اینگونه به نظر می‌رسد که سال آینده آغاز تحولی در اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها و پایان دادن به بیش از
4 سال توزیع یارانه 45 هزار و 500 تومانی بین بالغ بر 90 درصد از مردم است اما برای یارانه‌بگیران هم سناریوی دیگری نوشته شده و به جای دریافت یارانه نقدی می‌توانند از 2 امتیاز دیگر برخوردار شوند. روزهای پایانی بررسی لایحه بودجه سال آینده در کمیسیون تلفیق یکی از مهم‌ترین مصوبات آن را رقم زد و بالاخره بعد از یک سال، سقف درآمدی برای غربالگری بیش از 76 میلیون یارانه‌بگیر تعیین شد. در تبصره «21» قانون بودجه سال جاری مصوب شد که «یارانه نقدی صرفا به سرپرستان خانوارهای متقاضی که به تشخیص دولت نیازمند دریافت یارانه باشند، پرداخت شود». بر این اساس تاکید شد مشمولان یارانه نقدی کسانی هستند که مجموع درآمد سالانه آنها کمتر از رقم تعیین شده توسط دولت باشد. با این وجود در طول یک‌سال گذشته و از ابتدای امسال همزمان با اجرایی شدن بودجه 1393سقف درآمدی تعیین نشد و غربالگری یارانه‌بگیران هم با وجود ثبت‌نام مجدد متقاضیان به جایی نرسید تا اینکه به‌رغم منابع توزیعی 42 هزار میلیارد تومانی که دولت در لایحه بودجه سال 1394 برای پرداخت نقدی و غیرنقدی بین خانوارها در نظر گرفته بود و نشان می‌داد یارانه نقدی برای همه متقاضیان حاضر در لیست سازمان هدفمندی، بازهم در برنامه‌های آن قرار دارد، در نهایت با توافق انجام شده بین 2 قوه بنا بر این شد تا خانوارهای با درآمد ماهانه بیش از 5/2میلیون تومان از جمع یارانه‌بگیران حذف شوند. البته طبق قانون دولت حتی می‌توانست مبلغ یارانه نقدی را افزایش دهد اما نه یارانه کسی را قطع کرد نه به مبلغ یارانه اضافه کرد! کارشناسان اعتقاد دارند تفکیک نیازمندان و ثروتمندان امکان‌پذیر نیست و دولت نباید برای این‌کار هزینه کند و باید به همه یارانه نقدی بدهد. در این شرایط با کسر 5000 میلیارد تومان از منابع پیش‌بینی شده برای پرداخت نقدی، حدود 37 هزار میلیارد تومان در سال آینده بین مردم در قالب یارانه‌های 45 هزار و 500 تومانی تقسیم می‌شود، هر چند هنوز مشخص نیست گروه‌های دریافت‌کننده یارانه آنهایی هستند که مجموع درآمد ماهانه خانوار از 5/2 میلیون تومان کمتر است یا برای درآمد سرپرستان خانوار این رقم تعیین خواهد شد.
2 امتیاز به جای یارانه نقدی
اما درحالی که شواهد نشان می‌دهد برای اینکه 37 هزار میلیارد تومان مصوب برای پرداخت یارانه بین خانوارها کفاف هزینه‌های آن را بدهد باید حداقل 9 میلیون نفر از سبد 76 میلیونی متقاضیان کنار گذاشته شوند، دولت برای منابع به‌دست آمده از این محل و حدود 67 میلیون نفر دریافت‌کننده نیز برنامه دارد. است تا منابع به دست آمده از حذف یارانه‌بگیران در هر استان صرف همان استان و پیشبرد طرح‌های عمرانی آن بخش شود. همچنین در مصوبه کمیسیون تلفیق تعیین شد تا خانوار مشمولان یارانه نیز بتوانند به جای دریافت یارانه نقدی از یارانه سود تسهیلات مسکن تا یک و نیم برابر یارانه نقدی خانوار استفاده کنند. آن طور که مفتح، سخنگوی کمیسیون تلفیق توضیح داده این بدان معناست که مثلا کسی که وام مسکن گرفته می‌تواند به جای 18 درصد بازپرداخت وام 14 درصد پرداخت کند و از سود تسهیلات مسکن برخوردار شود. اما در سال آینده یارانه‌بگیران انتخابی دیگر را هم به جای دریافت 45 هزار و 500 تومان به ازای هر یک از اعضای خانواده خود خواهند داشت. این در حالی است که در تبصره «21» قانون هدفمندی در بودجه سال بعد به دولت اجازه داده شد به جای پرداخت نقدی به خانواده‌های مشمول، اوراق مشارکت با سررسید حداقل 3 ساله با نرخ اعلامی بانک مرکزی به متقاضیان ارائه کند. این در حالی است که تعیین شد تا دولت منابع ناشی از اوراق مشارکت تحویل داده شده را جهت تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام پارس‌جنوبی و سایر حوزه‌های مشترک نفتی و گازی به شرکت تابعه ذی‌ربط وزارت نفت پرداخت کند که البته بازپرداخت اصل و فرع اوراق مشارکت از محل درآمدهای حاصله این حوزه انجام می‌شود. بنا بر این گزارش، شاید در نگاه اول بندهای مصوب برای هدفمندی یارانه‌ها در بودجه سال 1394 در اغلب موارد قانع‌کننده باشد اما به طور یقین مهم‌ترین مساله و چالش‌برانگیزترین بخش آن مربوط به سقف درآمدی تعیین شده و اینکه چگونه قرار است شناسایی درآمد خانوارها با حداقل خطا انجام شود خواهد بود. موضوعی که می‌تواند با طرح در صحن مجلس، جای بسیاری را برای نقد و بررسی نمایندگان و کارشناسان باز بگذارد.
حذف یارانه مدیران دولتی، پزشکان و کارخانه‌داران
عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی گفت: در طرح حذف یارانه صاحبان درآمدهای بالای 5/2 میلیون تومان، یارانه مدیران دولتی، پزشکان و کارخانه‌داران حذف می‌شود. غلامرضا اسداللهی در گفت‌وگو با میزان افزود: اینکه برخی می‌گویند طرح حذف یارانه‌بگیران با درآمد بالای 5/2 میلیون تومان اجرا نمی‌شود، باید گفت این طرح به‌صورت حتمی اجرا خواهد شد. وی ادامه داد: به نظرم این طرح رای می‌آورد و بزودی اجرایی می‌شود. وی درباره درصد خطای حذف یارانه‌بگیران با درآمد بیش از 5/2 میلیون تومان نیز افزود: اگر در این طرح درصد خطا بیش از 25 درصد هم باشد، اشکالی ندارد.