مرتضی اسماعیل‌دوست: فیلم‌های جشنواره فجر همچنان در رقابتی خسته‌کننده برای مخاطب به پیشروی خود ادامه می‌دهند و غلظت آثاری خارج از استانداردهای سینمایی در این دوره چنان است که حتی به طعنه می‌توان به جای سیمرغ به سمت عنوان‌های دیگری چون زرشک زرین رفت و به دنبال تحلیل چرایی ساخت آثاری شتافت که تنها به دنبال ثبت فیلمسازی در کارنامه خود هستند و البته از مشخصه‌های ثابتی در این دوره از جشنواره بهره می‌برند که فیلمبرداری زیرآب و حضوری طبیعت‌گرایانه در دامنه‌های شمال(!) از مشخصه‌های آن است و البته با استفاده از داستانی کشدار به دنبال رسیدن به خورشیدی هستند که با هزار خواهش‌مندی هم علاقه‌ای به طلوع ندارد! با این مقدمه، نقد آثار به نمایش درآمده در ششمین روز از جشنواره فیلم فجر در سرای رسانه‌ای برج میلاد به اشاره‌ای مختصر ارائه می‌شود.
ماهی سیاه کوچولو (مجید اسماعیلی)
فیلمی که برخلاف ادعایش، هیچ هویتی از خاستگاه موضوعی خود ندارد و تنها اشاره موجود در فیلم از واقعه مائوئیست‌های آمل در بهمن‌ماه 1360 به عنوان‌بندی ابتدا و انتهای فیلم در چند خط منعکس می‌شود و مابقی فیلم شامل سکانس‌هایی مضحک از دیالوگ‌هایی تصنعی و بازی‌هایی شعارزده است و در این میان نه نقشی از منافق‌گری‌های اتحادیه کمونیست‌های ایران پیداست و نه می‌توان ردپایی از رشادت قهرمانانه و مردمی بسیج و سپاه پاسداران را دید. فیلم کاملا در برهوت کاملی از واقعه‌ای خودساخته بسر می‌برد و اثر با وجود کارگردانی مناسب، با کمترین داده‌های اطلاعاتی، داستانی نشکفته را همچنان بسته به دنبال می‌کشد. فیلم ماهی سیاه کوچولو، براساس نگاهی انتقام‌جویانه از شهرزاد بنا می‌شود که برای بازپس‌گیری مرگ شوهرش، اردشیر که از اعضای کمونیست بوده و به اعدام محکوم شده بود، به سمت نیروهای انقلابی اسلحه می‌کشد و در این سفر جنگلی، دو شخص بی‌هویت از این گروه نیز همراهی‌اش می‌کنند، شخصیت‌های فوق چنان ناپخته و بی‌باور پرداخت شده‌اند که نمی‌توان ردپایی مشخص را از اعتقادات آنها جست و نوع دیالوگ‌ها چنان بی‌منطق ارائه می‌شود که تفکیک خودی و غیرخودی بودن این افراد نیز زیر سوال می‌رود. از نیروهای دلاور انقلابی در آن غائله نیز تنها دختری جوان حضور دارد که انگار میدان رزم را با پارک جنگلی اشتباه گرفته و در آن آشفته‌بازار به دنبال ثبت نقاشی است و در ادامه تنها اسلحه‌ای در دست دارد و گریه می‌کند!
من دیه‌گو مارادونا هستم (بهرام توکلی)
این فیلم نشان داد که چگونه یک کارگردان باهوش با اثری طنازانه نیز می‌تواند دلبری‌های سینمایی کند و همچنان سبک و نوع نگاه خود را در اثری غیرجدی حفظ نماید. فیلمی که هوای گرفته جشنواره را به سمت عطری خوش کشاند و رایحه‌ای تلفیق‌جویانه از رضایت مخاطب عام را در فهم فیلمی کاملا قابل تحلیل در راستای نگاهی روانشناختی و جامعه‌شناسانه صورت داد. فیلم «من دیه‌گو مارادونا هستم» از 10 فصل کولاژگونه برخوردار است که با ساختاری پست‌مدرن پیوند یافته و طعنه‌ای خوش‌قریحه به نظام تولید فیلمفارسی دارد. این فیلم فرضیه‌های مختلف را به چالش کشیده و تئوری‌های مختلفی را با زبانی کمیک مطرح می‌سازد و البته باز هم مشخصاتی بارز از سینمای بهرام توکلی در این میانه با لحنی متمایز از آثار گذشته‌اش به چشم می‌خورد، به طوری که از جهانی ذهنی‌گرا به تبلور حقیقتی ناپایدار از عینیت‌گرایی می‌رسیم و این چرخش ناگزیر همچنان به مسیر خود ادامه می‌دهد. داستان فیلم «من دیه‌گو مارادونا هستم» درباره اختلاف خانوادگی 2 خواهری است که از طبقات اجتماعی متفاوتی برخوردارند و کارگردان بدون باج دادن مرسوم در این نوع سینما به سمت ارائه ساختاری شاکله‌مند از سینمایی جاه‌طلبانه رفته که شخصیت‌های آن در برزخی ناآگاهانه به‌سر می‌برند. در این فیلم، داشتن طرحی مشخص از مسیری پیدا نه تنها نزد کارگردان بلکه در سایر عوامل و از جمله بازیگران به چشم می‌خورد، به نحوی که سعید آقاخانی کاملا رها شده در فیلم خداحافظی طولانی، بهترین بازی خود را اینجا انجام می‌دهد و بابک حمیدیان چنان درخشان است که می‌توان وی را جزو کاندیداهای نقش دوم دانست و البته گلاب آدینه پس از مدت‌ها به پرسوناژهای خواهرانه فیلم، نقشی باورپذیر داده است.
کوچه بی‌نام (هاتف علیمردانی)
هاتف علیمردانی سعی داشته برای جذب مخاطب، سینمایی بشدت قصه‌گو را با کاراکترهایی متعدد شکل دهد، به طوری که تعدد حوادث و رخدادهای محرک در این فیلم چنان تعبیه شده که همراهی بیننده را برمی‌انگیزد. فیلمی که فضای داستان خود را به طبقه‌ای از جنوب شهر کشانده که در آن دو خانواده در کنارهم به شکلی سنتی زندگی می‌کنند اما فرزندانی از نسل جدید، نگاهی متمایز از خانواده‌های خود دارند. طبقه فوقانی این خانه را خانواده حاج مهدی (فرهاد اصلانی) تشکیل می‌دهند که همسر و دو دختر و یک پسر کوچک و دختر متاهل دیگری دارد. در طبقه زیرین آنها نیز زنی است با نام فرزانه که شوهر خود را از دست داده و با پسر بزرگ خود به نام حامد و دختر کوچکی زندگی می‌کند. در این میان عشقی میان حامد با دختر حاج مهدی شکل می‌گیرد و مادر در این میان بشدت معترض است که این مساله موجب فرار شبانه حامد از خانه می‌شود و سپس حادثه سقوط هواپیما در همان مسیر سفر پسر، داستان را به سمت تعلیقی کشش‌مند می‌برد اما فیلمساز نمی‌تواند به این گره‌افکنی در فیلمنامه، پاسخی قاطع داده و به جای گره‌گشایی از این موضوع در پایان از طریق نامه‌ای نگاشته شده توسط حامد به دختر، پی می‌بریم که رازی بزرگ از گذشته نزد حاج مهدی باقی است و در واقع حامد نه برادر زاده وی بلکه پسری تولد یافته از دوران عقد موقت او با مادرش است تا پایانی افسارگسیخته از این راز منعکس شود.