
شادی رستمی: «ارغوان» تازهترین اثر مشترک «کیوان علیمحمدی» و «امید بنکدار» ناامیدکننده به نظر میرسد. پیش از این مخاطبان به سبب زبان پیچیده و سبک روایی خاص این دو کارگردان نتوانستند با «شبانه» و «شبانهروز» ارتباط برقرار کنند و در حال حاضر به نظر میرسد نمیتوانند «ارغوان» را 2 ساعت در سینما تاب آورند. از آنجایی که فیلم را به جای کاخ جشنواره در سینمای مردمی تماشا کردم، کاملا به حالت و رفتار تماشاچیان دقت کردم. در پایان فیلم نارضایتی از چهرهشان مشهود بود. عوامل ارغوان این دو سطر را به عنوان خلاصه فیلم در اختیار رسانهها قرار دادهاند: «داستان یک زن و مرد که در شب مرگ یک موزیسین معروف، برخورد اتفاقیشان روی گذشته و آینده هردوی آنها تاثیر میگذارد.» ولی داستان فیلم بیش از اینکه به این موضوع بپردازد یک داستان عشقی کلیشهای را به سبک و سیاق رمانهای عامهپسند روایت میکند. بنکدار و علیمحمدی فیلمنامه را براساس داستان کوتاهی به نام «ممکن است خیلیها برای مردنش گریه کرده باشند» از نویسندهای جوان به نام علیاکبر حیدری نوشتهاند و خود نویسنده در تدوین فیلمنامه با آنها همکاری کرده اما هیهات که حاصل این کار 3 نفر از 2 فیلم قبلی هم بدتر درآمده است. فیلمنامه ارغوان اشکالات فراوانی دارد. نیم ساعت اول فیلم همهچیز گنگ است، نسبتها مشخص نیست، رفتارها بیدلیل است و هر چه منتظر میشویم این گرههای ریز و درشت که هیچ بار معنایی و رمزآلودی هم ندارند گشوده نمیشوند. فلاشبکها و فلاش فورواردها گیجکننده و گنگاند و دیالوگها حسی که خالقان اثر انتظار دریافتش را دارند منتقل نمیکنند. مردی که همسرش (شقایق فراهانی) بیمار است و به معلم موسیقی(آزاده صمدی) دخترش چشم دارد، به هیچ وجه رمانتیک به نظر نمیرسد. نمیدانم چرا کارگردانان-نویسندگان فکر کردهاند اگر کراوات گلدار و سبیل قیطانی به مرد داستان بچسبد او را شبیه قهرمانان آثار کلاسیک و عاشقانه سینما میکند؟ شاید به این دلیل که مرد چنین عشقی را برای دخترش سوءتفاهم خوانده اما پس از مرگ همسرش با همان معلم موسیقی ازدواج میکند و بعدا دخترش از در تلافی درمیآید؛ به همان دلیلی که زنی (مهتاب کرامتی) شبی بارانی در خیابان مردی غریبه را سوار میکند و با او به خانهاش میرود و مرتب میخواهد بر سر مساله تأهلش به بیننده رودست بزند. آیا این نهایت مقصود کارگردانان است؟ سوالهای بیجواب و رفتارهای بیدلیل که اثباتش قطعا برای کارگردانان - نویسندگان هم دشوار است. علیمحمدی و بنکدار یک ایدئولوژی روشنفکرانه و اروپایی را در آثارشان دنبال میکنند و عدم تطابق مذهب(زن مسیحی و مرد مسلمان) و تعیین حد در روابط زن و مرد داستان برایشان آن اندازه مهم نیست که بدان بپردازند یا شاید عامدانه از آن میگذرند. اینکه در سال 84 خیابانها در قرق ایست بازرسیهایی با پاسدارهایی ژ3 به دست باشد تنها میتواند کنایهای ظریف در راستای شانتاژگری آرتیستیک باشد! بها دادن به مرگ یک موسیقیدان و بزرگ کردن آن تا حد وجه مشترک میان آوا و فربد چنان تخت و نچسب از کار درآمده که حتی یک موسیقیدان هم آن را نپسندد. پایانبندیای که هیچ شبیه پایانبندی نیست. بسیار طبیعی است که وقتی فیلمنامه تا این حد در روایت و کاراکترپروری ضعف دارد، بازیگران نتوانند به حد متوسط تواناییهایشان هم نزدیک شوند. آوا زنی مات و مبهوت بیآنکه بداند چه میخواهد و چه میکند دایم سرگردان است، این اطوارها به هیچ وجه انتلکتوالی نیست ولی اگر نظر کارگردانان را تامین کرده جای بسی تعجب دارد. مهتاب کرامتی با کولهباری از تجارب غنی در عرصه بازیگری یکی از بدترین نقشهای کارنامهاش را رقم زده و برای سایرین تنها فرصت کوتاهی است برای مطرح شدن. اما برای بازیگر تازهنفس و بااستعدادی چون «آزاده صمدی»، مقایسه خاطره بازی فوقالعاده و انرژیکش در 13 با این نقشآفرینی تنها سبب حسرتم شد. نهتنها رابطه عشقی او با منفرد(پدر ارغوان) نمود ندارد بلکه گفتوگو و گلایه بیحاصلش با فربد سوهان اعصاب تماشاچیان حاضر در سالن بود! به عقیده نگارنده نقطه قوت «ارغوان» موسیقی گوشنواز و زیبایی است که به صورت ارکسترال و با رهبری بردیا کیارس تهیه و تنظیم شده است. موسیقی کار با فضا و طرح کلی داستان هماهنگی دارد و در بعضی سکانسها یکتنه بار را به دوش میکشد و به دیالوگها مفهوم میدهد. باید این موسیقی را به نوعی نجاتدهنده ارغوان دانست. همچنین طراحی صحنه و لباس به سبک دهه 50 بسیار نوستالژیک است و برای آنهایی که در آن دوره زیستهاند و آنهایی که به دیدن عکس و فیلم بسنده کردهاند جالب به نظر میرسد. «شیده محمودزاده» طراح لباس و «سودابه خسروی» طراح چهرهپردازی در آراستگی و زیبایی ظاهر اثر، سهم بسزایی دارند. همچنین طراحی صحنه که هنر «امیرحسین قدسی» است کاملا فضای خانههای قدیمی را زنده میکند و با اسباب و اثاث زیبا و هنرمندانه و چینش هدفمند به فضای فیلم روح میبخشد. فیلمبرداری «ارغوان» در بعضی سکانسها زیباست، دل میبرد، پرواز میکند، میچرخد و به رخ میکشد اما درنهایت آن اندازه خاص و بهیادماندنی نیست. شاید چون در جای صحیح و بهطور حرفهای در فیلمنامه بدان نپرداختهاند و با حس کلی اثر چفت نشده است.
بنکدار و علیمحمدی ذوق و قریحه دارند، آنها میزانسن، طراحی صحنه و رنگ و لعاب را میشناسند و تابه حال با بازیگران معتبری کارکردهاند اما ماحصل این سلیقه و قریحه، هیچگاه آنی نشد که انتظارش میرفت. گویا این کارگردانان عادت دارند همیشه با ضعف در پردازش فیلمنامه اثر را از ریخت بیندازند. اگرچه در سخنرانی کوتاهی که عوامل فیلم در سینمای مردمی داشتند، علیمحمدی اذعان داشت که فیلم مشترک او و بنکدار برای خوشسلیقههایی که عاشق عطر قهوه فرانسهاند مطلوب است و اگر بینندگان به دنبال آثار بوگندو(!) هستند بهتر است این فیلم را نبینند.
امیدوارم ارغوان با این همه ضعف در ساخت و پرداخت موفق شود در زمان مناسب اکران کف فروش را پر کند و با جذب مخاطب، رایحه خوش قهوه فرانسه را در سینماها بپراکند.