سیاوش رسولی: روزگاری در جامعه سنتی ایران وقتی نام مشاور و مشاوره در زندگی مشترک به میان می‌آمد، زوج‌ها از چندین فرسخی این موضوع می‌گریختند. آنچنان که مردان این کار را سمبل شکستن غرور مردانه و حریم زندگی خصوصی‌شان می‌دانستند و زنان هم آن را نمره منفی بزرگی در زندگی یک زن قلمداد می‌کردند. اما این روزها با رشد کیفیت زندگی اجتماعی و افزایش تحصیلات، دیگر مشاوره قبل و بعد از ازدواج و حتی در زمینه پیشگیری از طلاق، غول ترسناک و آبروبری نیست بویژه اینکه مشاوره‌های امروز در صدد باز کردن گره‌هایی از زندگی‌ها هستند. در این میان هستند مشاورانی که در کنار زوج‌های جوان تلاش می‌کنند تا آنها را به سوی فضایی کم‌تنش در زندگی مشترک هدایت کنند اما ماجرا وقتی شکل منفی و عجیبی به خود می‌گیرد که پای کارشناسان غیرخودی به زندگی ایرانی‌ها باز می‌شود؛ کارشناسانی که نه فرهنگ ایرانی را می‌شناسند، نه به ارکان اخلاقی مذهبی زوج‌ها باور دارند. راه ورود این افراد به ذهن زوج ایرانی، شبکه‌های ماهواره‌ای است. شبکه‌هایی که در برنامه‌هایی کارشناس‌‌محور، راهنمایی‌های عجیب و غریبی را در اختیار زوج‌های ایرانی قرار می‌دهند و در ماه‌های گذشته این روند در این شبکه‌ها شدت گرفته است.
مشاوره خانواده یا لمپنیسم!
ماجرای کارشناسان ماهواره‌ای از چند سال پیش در برخی شبکه‌های نوپای آن سوی آبی شروع شد. جایی که کارشناسان این شبکه‌ها نه تحصیلاتی داشتند و نه حتی از ابتدایی‌ترین اطلاعات دراین باره برخوردار بودند. حرف‌های زشت و نامربوط در این باره تا مدتی سرمشق این رسانه‌ها بود. سرمشقی که در آن شهروند ایرانی از داخل با این کانال‌ها تماس می‌گرفت و پس از طرح پرسش خود درباره زندگی زناشویی یا مشکلات خانوادگی، با جواب بسیار زشت، همراه با الفاظ رکیک از سوی گردانندگان اینگونه برنامه‌ها در شبکه‌های ماهواره‌ای روبه‌رو می‌شد. اما به تدریج برخی شبکه‌ها به این سمت گام برداشتند که شخصی را با عنوان دکتر و روانشناس خانواده در اینگونه برنامه‌ها قرار دهند. این موضوع به تدریج آنچنان شد که امروزه بیشتر شبکه‌های فارسی زبان آن طرف آبی هر کدام حداقل یکی از این برنامه‌ها را در فهرست پخش دارند. اما موضوع زمانی جالب می‌شود که بسیاری از کارشناسان این برنامه‌ها بدون توجه به زیرساخت‌های اجتماعی و فرهنگی جامعه ایران مخاطب خود را به سوی مقصدی نامعلوم هدایت می‌کنند.
دعوت غیرمستقیم زنان به داشتن
دوست پسر
مهرناز علی‌بخشی، روانشناس و استاد دانشگاه درباره این برنامه‌ها و مشاوره‌های خانواده به
«وطن امروز» می‌گوید: 90درصد کارشناسانی که در این برنامه‌ها حضور پیدا می‌کنند با فرهنگ جامعه ایرانی بیگانه هستند. برای مثال آنها حتی به حریم‌های اخلاقی و مذهبی خانواده‌های ایرانی هم باور ندارند.حتی بارها دیده شده که این کارشناسان به صورت غیرمستقیم و در پوشش مشاوره همسران را به تلافی‌جویی یا خیانت به یکدیگر دعوت می‌کنند. وی خاطرنشان کرد: این کارشناسان در شبکه‌های ماهواره‌ای با تاکتیک‌ها و روش‌های خاص خود زن‌های ایرانی را به داشتن پارتنر در کنار همسر دعوت می‌کنند، موضوعی که برای خانواده ایرانی فاجعه‌آفرین است. اما این شبکه‌ها تلاش می‌کنند تا حساسیت‌ها درباره این موضوع را کاهش دهند. همچنین در برخی از این برنامه‌ها دعوت می‌شود که زن‌ها برای ایجاد فضایی راحت‌تر و صمیمی‌تر حریم‌های پوشش را در خانواده همسر خود بشکنند.
تشویق به طلاق،اولین وآخرین راه‌حل مشاوره ماهواره‌ای
صحبت‌های این کارشناس در حالی است که با توجه به مشاهدات میدانی، در بیشتر این برنامه‌ها زوج‌های ایرانی دعوت به جدایی از یکدیگر می‌شوند. علی بخشی دراین باره می‌گوید: از نگاه این کارشناسان به اصطلاح خانواده! که در اغلب موارد مدرکی مرتبط با این حوزه ندارند، طلاق بهترین و آسان‌ترین راه‌حل است.
دعوت به رابطه آزاد قبل از ازدواج
در این بین به نظر می‌رسد دعوت به داشتن روابط آزاد قبل از ازدواج به بهانه پیدا کردن شناخت، از دیگر راهنمایی‌هایی است که در برنامه‌های مشاوره شبکه‌های ماهواره‌ای مطرح می‌شود. کارشناس اینگونه برنامه‌های شبکه‌های فارسی زبان، تحت این عنوان که دختر و پسر ایرانی باید از یکدیگر شناخت کافی به دست آورند آنها را به داشتن رابطه قبل از ازدواج تشویق می‌کند. علی‌بخشی، روانشناس و استاد دانشگاه درباره این دعوت بدفرجام بیان داشت: نسل جوان امروز به هدایت نیاز دارد، بویژه درباره مسائل زناشویی، عاطفی و جنسی این نیاز پررنگ‌تر شده است. برهمین اساس این رسانه‌ها از این نیاز سوءاستفاده می‌کنند و به صورت رایگان مشاوره تلفنی ارائه می‌دهند. این در حالی است که هزینه چنین مشاوره‌ای در داخل کشور قابل‌توجه است. به باور وی، در این رسانه‌ها تلاش می‌شود جوانان بیشتر به سمت این برنامه‌ها جذب شوند، به عنوان مثال از یک سو در این برنامه‌های مشاوره‌ای روش ازدواج نسل گذشته تخطئه می‌شود و از سوی دیگر کارشناس این برنامه‌ها به دختران و پسران جوان توصیه می‌کند که رابطه آزاد قبل از ازدواج
داشته باشند.
تکنیک تخریب و تکرار جواب می‌دهد
حالا شاید برخی‌ها از این بگویند که این برنامه‌ها ممکن است تاثیر چندانی نداشته باشد اما واقعیت امر نشان می‌دهد که نسل جوان به دلیل تماشای شبکه‌های ماهواره‌ای از این برنامه‌ها در گذر زمان به شکل قابل توجهی تاثیر می‌پذیرند، چرا که تکنیک و تاکتیک رسانه‌ای تخریب و تکرار در نهایت روی تفکر نسل نوپا اثرگذار خواهد بود، به این شکل که کارشناسان این برنامه ابتدا افکار و عقاید مذهبی- بومی پسر و دخترها را مورد هجمه و تمسخر قرار می‌دهند سپس راه‌حل‌های خود را تکرار می‌کنند. باید توجه داشت که تفکرات نسل جوان درباره ارتباط و ازدواج با جنس مخالف مانند نهال نوپایی است که با هر گونه وزیدن باد مخالف آن هم از سوی رسانه‌های فارسی‌زبان متزلزل می‌شود. اظهارات افراد به اصطلاح کارشناس این برنامه می‌تواند روی مخاطب جوان اثرگذار باشد، چرا که جوانان افکارشان درباره زندگی مشترک قوامی ندارد و به‌راحتی در این باره از رسانه‌ها اثر می‌پذیرند، تاثیری که در نهایت منجر به جدایی و فروپاشی بنیان زندگی آنها خواهد شد.
در این بین به نظر می‌رسد روز به روز آثار منفی ناشی از حضور ماهواره در خانه‌های ایرانی بیش از پیش خود را نمایان می‌کند، آثاری که از یک سو شامل متزلزل کردن روابط میان زوجین می‌شود و از طرف دیگر به‌تدریج سبب تغییرات گسترده فرهنگی در زندگی 2 جوان ایرانی را فراهم می‌آورد؛ این تغییرات فرهنگی در گذر زمان قالب زندگی‌های زناشویی ایرانی را دچار دگرگونی‌های ناهمگون با فرهنگ ایرانی خواهد کرد.