سیاوش رسولی: نشاط اجتماعی و شادی عمومی، اینها واژه‌های زیبا و البته قشنگی هستند که همیشه از سوی مدیران و حتی دولتمردان بارها مطرح شده است. آنچنان که هر کدام از آنها برای جلب نظر جوانان هم که شده این واژه‌ها را بارها مطرح کرده‌اند اما نکته‌ای که همیشه مغفول مانده جزئیات موضوع نشاط اجتماعی در سبک زندگی ایرانی است. همین کلی‌نگری همیشگی سبب شده اختلاف‌هایی میان متولیان فرهنگی با افکار گوناگون به وجود آید!
پافشاری برای القای نشاط اجتماعی
بارها از سوی دولتمردان یا مدیران در ادوار گوناگون موضوع نشاط اجتماعی تکرار شده و به نوعی سعی دارند با به کارگیری این واژه جوان‌پسند همراهی این قشر از جامعه را با خود داشته باشند اما مطرح شدن این موضوع در بین جوانان با اما و اگرهای فراوانی مواجه شده است، چرا که از یک سو قشر جوان جامعه برای فراهم آوردن مقدمات زندگی و موضوعاتی مانند اشتغال و ازدواج با مشکل روبه‌رو است و از طرف دیگر نشاط اجتماعی نیز با تعاریف گوناگون و ابهام‌آلود در جامعه مطرح می‌شود. مانور دولت بر شعار نشاط اجتماعی در شرایطی صورت می‌گیرد که اعداد و ارقام ارائه شده از سوی مراکز گوناگون آماری از کاهش آمار ازدواج و افزایش سن جوانان مجرد حکایت دارد؛ نمودارهایی که با زبان بی‌زبانی از وجود مشکلات متعدد پیش پای جوانان روایت می‌کند. برخی معتقدند نشاط اجتماعی همان چیزی است که در غرب دیده می‌شود و به نوعی باید از همان راه‌ها برای گسترش شادابی عمومی استفاده کرد. از دید این تفکر، کارناوال‌های عمومی خیابانی در کنار وضعیت اقتصادی خوب و همچنین دادن آزادی‌های بی‌حد و حصر فرهنگی می‌تواند پیشرفت جدی در نشاط عمومی به وجود آورد اما از سوی دیگر کارشناسانی هستند که نشاط اجتماعی را در قالب فرهنگ بومی می‌بینند. این گروه براین باورند که نشاط اجتماعی از نگاه اسلام و فرهنگ بومی ایرانی به معنی ایجاد فضای ولنگاری فرهنگی و اجتماعی نیست.
خانواده منشأ نشاط جوان ایرانی
در این میان به نظر می‌رسد اگر بخواهیم موضوع نشاط اجتماعی را در قالب ایرانی- اسلامی آن مورد توجه قرار دهیم، باید به پایه‌های نشاط در این قالب بومی دقت کرد. هم در فرهنگ اسلامی و هم در ریشه‌های اجتماعی ایرانیان، بنیان خانواده عامل مهمی برای امید و شور زندگی در یک فرد است. آنچنان که برخلاف فرهنگ غربی، در فرهنگ ایرانی- اسلامی امید و نشاط در یک فرد با کارناوال و اختلاط و جشن‌ها و میهمانی آنچنانی به وجود نمی‌آید. در فرهنگ ایرانی- اسلامی، هرچه در جامعه، بنیان خانواده بیشتر تشکیل شود بیانگر شادابی عمومی است، چرا که جوانان جامعه ایرانی به طور ذاتی و به دلیل تعلق‌خاطر به مسائل اخلاق نمی‌توانند مانند یک جوان غربی باشند. در همین راستا تمام نشانه‌های نشاط اجتماعی در قالب خانواده و پایبندی به این بنیان مهم تحلیل می‌شود. آنچنان که هر زمان آمار تشکیل بنیان خانواده در جامعه سنتی ایران افزایش یابد می‌توان گفت هم نشاط عمومی ایجاد شده و هم پیش‌زمینه‌های نشاط یعنی امید به زندگی گسترش یافته است.
خداحافظی 14میلیون جوان با نشاط
حال به نظر می‌رسد در جامعه ایرانی که با
14 میلیون جوان مجرد روبه‌رو است و بخشی از این جوانان در آستانه ورود به تجرد قطعی هستند موضوع نشاط اجتماعی باید از زوایای جدی‌تری بررسی شود. در حال حاضر وام ازدواج پاسخگوی نیاز جوانان نیست و از سوی دیگر روز به روز به دلیل تورم هزینه‌های ازدواج افزایش می‌یابد.
همچنین در کنار این موضوع برخلاف آمارهای دولت درباره کاهش آمار بیکاری، جوانان تحصیلکرده زیادی بیکار هستند. پسران تحصیلکرده‌ای که با حساب ساده هزینه‌ها و نگاهی به بیکاری خود و کاهش امنیت شغلی، از ازدواج عقب‌نشینی کرده‌اند.
افسردگی اجتماعی به جای نشاط اجتماعی
حال با توجه به همه این مسائل می‌توان درباره نشاط اجتماعی هم قضاوت و هم آینده آن را تصور کرد. با شرایط فعلی و گسترش روزافزون خانه‌های مجردی، به‌طور قطع بسیاری از این جوانان مجرد به آپارتمان‌های تنهایی خویش می‌خزند. در کنار این موضوع جوانان به سمت تجربه رابطه‌های متعدد با جنس مخالف می‌روند و این رابطه‌ها به دلیل میسر نبودن ازدواج به یک سیکل معیوب تبدیل می‌شود.
معنی این موضوع این است که جوان ایرانی تنهایی را تجربه می‌کند که در آن رابطه‌های بیهوده و بی‌نتیجه‌ای را با افراد گوناگون تجربه کرده است. این پازل به تدریج تکمیل شده و درنهایت می‌تواند نشانگر افسردگی اجتماعی به جای نشاط اجتماعی باشد.
لزوم توجه بیشتر دولت به ازدواج جوانان
در چنین شرایطی به نظر می‌رسد برای ایجاد نشاط اجتماعی دولت باید از طریق راه‌های گوناگون تشکیل بنیان خانواده را تسریع کند، چرا که اگر به دنبال افزایش حس نشاط در جمعیت جوان جامعه هستیم باید از مسیر بنیادین این راه که برآورده کردن خواسته‌ها و نیازهای آنهاست وارد شویم و پایبندی به ارزش‌های سبک زندگی ایرانی- اسلامی نیز راهی جز توجه به نشاط جوانان در سایه تشکیل زندگی مشترک جلوی پای دولت قرار نمی‌دهد.
بر این اساس در این راه باید دولت با واقعیت‌ها به‌طور جدی روبه‌رو شده و از اتکا به آمارها خودداری کند. فراموش نباید کرد که بنیان خانواده ایرانی همیشه از مهم‌ترین تار و پودهای نشاط هر ایرانی بوده است. تشبیه زن به چراغ خانه که از دیرباز در ضرب‌المثل‌های ایرانی دیده می‌شود بیانگر این موضوع است که ایرانیان داشتن امید و نشاط را در گرو داشتن خانواده و فرزندان می‌دانسته و می‌دانند.