شروین طاهری: امروز دوشنبه ۲۳ فوریه ۲۰۱۵، آخرین مهلت دولت جدید یونان است تا لیستی از مجموعه اصلاحات اقتصادی مورد نظرش را به گروه وزرای اقتصادی منطقه یورو ارائه دهد تا شاید بتواند درباره بازپرداخت بدهی‌های خارجی ۳۲۰ میلیارد یورویی‌اش با اتحادیه‌اروپایی به توافق برسد. در غیر این‌صورت یونانی‌ها احتمالا از دروازه اروپا بیرون رانده خواهند شد، اگرچه این جدایی برای اعتبار رهبران اتحادیه نیز گران تمام خواهد شد. ماه گذشته هفته‌نامه اشپیگل روی جلدش یک اسطوره یونانی را تصویر کرد که در حال برچیدن ستاره خود از آرم اتحادیه و ناقص کردن سپهر اقتدار اروپا بود. بسیاری از یونانیان که این روزها در تنگنای معیشتی گرفتار شده‌اند نیز دل به این خوش دارند که شاید اساطیرشان در قرن بیست‌ویکم دوباره از دل تاریخ سر برآورده و به کمکشان بشتابند. دوستی که تازه از آتن بازگشته از باور عامیانه‌ای در میان این فقرزدگان صاحب فرهنگ سخن می‌گوید که در گهواره تمدن اروپا از هر 4 یونانی یک نفر با کمتر از یک وعده غذای خیریه روزگار می‌گذراند و یک نفر دیگر هم که ادعا می‌کند سیر است در حقیقت هنوز شرم دارد در صف غذای رایگان دیده شود. اینگونه می‌شود که نیمی از ملتی که میراث‌دار تمدن بزرگ و کهن هلنی هستند، دوباره به فکر افتاده‌اند تا هویت ملی‌شان را از چنگ دوستان سابق اروپایی که امروز تبدیل به دشمن جانشان شده‌اند، برهانند. آنها در روزگار عسرت سرگرم روایت نو و البته کاملا غافلگیرانه‌ای از اساطیر باستانی هستند و برای رهایی از فلاکت امروز و بردگی فردا، الیگارشی حریص اروپایی را به چالشی تاریخی فرامی‌خوانند. یونانی‌ها امروز تنها تمدنشان را دارند تا به رخ طلبکاران فربه اروپایی بکشند و به قول نماینده دولت آلمان در مذاکرات اخیر بروکسل دوباره فیل‌شان یاد اسب تروا کرده است تا بلکه با حربه‌ای متمدنانه بدهی کمرشکن به بستانکاران را با قول جدا نشدن از اتحادیه‌اروپایی تاخت بزنند. این یادآور افسانه 3 هزار سال پیش هومر است. شاعر نابینای اهل اسمیرنای ایونی (ازمیر امروزی در ساحل غربی ترکیه) سراینده حماسه ایلیاد و ادیسه بود که افسانه جنگ تروا محور بخش نخست این حماسه است: «پاریس، شاهزاده ایونی (تروایی) که لقب زیباترین مرد جهان را از الهه آفرودیت دختر زئوس دریافت کرده است، «هلن» را به عنوان زیباترین زن جهان از اسپارتی‌ها می‌دزدد و به شهر خود می‌آورد و اسپارتی‌ها هم در اتحاد با دیگر دولت‌شهرهای شبه‌جزیره میسنی (یونان امروزی) به تروا لشکر می‌کشند و پس از سال‌ها محاصره و جنگ سرانجام آنها را به ابتکار ابرقهرمان یونانی یعنی «آشیل» با حربه موسوم به «اسب تروا» شکست می‌دهند و «هلن» را باز می‌ستانند». امروز آلکسیس تسیپراس، نخست‌وزیر جدید، جوان و جالب یونان در حال ایفای نقش یک «آشیل» مدرن برای یونانی‌های ناامید و ورشکسته‌ای است که در فرآیند چند دهه‌ای ذوب شدن در نظام اقتصادی سلطه‌گر اروپای غربی (یورو) نه تنها معیشت‌شان که استقلال ملی و هویت هلنی‌شان هم توسط پاریس و متحدان اروپایی‌اش در برلین و بروکسل به تاراج رفته است. یونان که حدود نیم قرن قبل به امپراتوری فرانسوی- ژرمنی تحت عنوان بازار مشترک اروپای غربی پیوسته و در سال ۲۰۰۲ با پذیرش نظام مالی یورو، به‌طور کامل زیر یوغ بردگی اقتصادی و سیاسی الیگارشی سرمایه‌داری غربی رفته بود، در حالی به خودش آمده که همه‌چیزش را از دست داده جز پیشینه تمدنی‌اش را و امروز ناامیدانه آخرین سلاح خود را به بازی می‌گیرد، گویی می‌خواهد با تهدید به خروج از یورو، اروپا را داغدار از دست دادن پیشینه تمدنی خود سازد و چه بسا اینگونه راه فرار از بدهی و بردگی شمال و غرب را به دیگر اقتصادهای بحران‌زده در حال تزاید جنوب و شرق قاره سبز نیز نشان داده و دوباره نقش پیشروانه یونان باستان را اعاده کند البته این بار یونان پیشرو فروپاشی تمدن غرب خواهد شد نه خیزش آن.
تا همین‌جا تسیپراس با قرار دادن امپراتوری در حال فروپاشی اتحادیه‌اروپایی بر سر یک
دو راهی سیاسی- اقتصادی، درس بزرگی به برخی همتایان سیاسی شرقی خود داده است که از هول حلیم داخل دیگ تحریم غرب افتاده‌اند. او آگاهانه از سلاح تمدنی ملتش در برابر غول سرمایه‌داری بهره می‌برد اما شاید این بار برای استفاده از حربه اسب تروا دیر شده باشد چون بعید نیست غرب از بیم نزدیک شدن دولت جدید آتن به قدرت‌های شرقی یا مستقل‌تر مثل روسیه، چین و دیگر اقتصادهای نوظهور گروه بریکز و حتی ایران، وضعیتی شبیه اوکراین در گهواره تمدن خود به‌وجود آورد. البته از نگاه اقتصاددانان تبعات سرکشی یونان برای سرمایه‌داری غربی بسیار خطرناک‌تر است. حتی آلمان‌ها اسب تروای تسیپراس را در اصل حربه‌ای اقتصادی از سوی دشمنان شرقی‌شان مثل پوتین و شی‌جین پینگ می‌دانند. دولت یونان در حال حاضر در تقلای مرگ و زندگی در نبرد با طبقه حاکم بر بانک‌ها و مراکز تصمیم‌سازی سیاسی اتحادیه‌اروپاییست. آنچه در این میان مطرح است، موضوع امکان ادامه زندگی 11 میلیون کارگر، کارمند و کاسب خرده‌پای یونانی در چارچوب اتحادیه‌اروپایییی است. اگر حزب تازه به حکومت رسیده «سیریزا» تسلیم انتظارات بانکداران اروپایی شود و با ادامه برنامه ریاضتی موافقت کند، یونان به چندین دهه پسرفت، نداری و تن دادن به استعمار محکوم می‌شود اما اگر یونان تصمیم به مقاومت بگیرد و از اتحادیه‌اروپایی بیرون انداخته شود، لازم است بدهی خارجی ۳۲۰ میلیارد یورویی‌اش به اتحادیه‌اروپایی را منکر شود که این بازار مالی بین‌المللی را به هم می‌ریزد و به فروپاشی اتحادیه‌اروپایی منجر می‌شود. رهبری اتحادیه‌اروپایی روی سیریزا حساب می‌کند تا قول‌های انتخاباتی به یونانی‌ها را فراموش کند، قول‌هایی که به همین ماه (فوریه 2015) بازمی‌گردد و به طور فزاینده‌ای بیش از 70 درصد مردم این کشور را در راستای پایان دادن به ریاضت و پرداخت بدهی‌ها با آنها همراه کرده و در حمایت از حرکت رو به جلوی سرمایه‌گذاری دولت در اقتصاد ملی و توسعه اجتماعی به صف کرده است. انتخاب‌های فرارو کاملا غیرقابل انعطاف است و عواقب تاریخی قابل‌توجهی در جهان خواهد داشت. مسائل معتنابه یونان، مرزهای بومی و حتی منطقه‌ای را درمی‌نوردد و در زمانی محدود بر سراسر سیستم مالی جهانی سایه خواهد افکند.
پیش‌فرض بالا به همه طلبکاران و بدهکاران ماورای اروپا نیز تعمیم خواهد یافت به‌طوری که اعتماد به نفس سرمایه‌گذار در سراسر امپراتوری مالی غرب در هم خواهد شکست. مقدم و فراتر از همه اینها درباره بانک‌های غربی صدق می‌کند که روابط مستقیم یا غیرمستقیم با بانک‌های یونانی دارند. وقتی طرف یونانی سقوط کند آنها نیز به میزانی بیش از آنچه دولت کشورشان حمایتشان می‌کند ضرر می‌کنند. در چنان روزی، دخالت گسترده دولتی در دستور کار خواهد بود و دولت یونان نیز گزینه دیگری نخواهد داشت جز اینکه سررشته تمام سامانه‌های مالی را در دست بگیرد... اثر دومینویی این اتفاق پیش و بیش از هرجا جنوب اروپا را در بر می‌گیرد و بعد به مناطق مسلط‌تر شمالی سرایت خواهد کرد و بالاخره دامن انگلستان و آمریکای شمالی را هم خواهد گرفت.
صفحه 15 را بخوانید