مهدی جابری: دکتر اسماعیل کهرم را به عنوان یک فعال و کارشناس زیست‌محیطی می‌شناختم و می‌شناسم و تصورم این بود که وی به‌رغم فعالیت در جایگاه مشاور عالی ریاست سازمان حفاظت محیط‌زیست همچنان حفاظت از نام و چهره علمی خود را در اولویت قرار داده باشد اما هنگام مصاحبه و نیز پس از آنکه وی اصل مصاحبه خود با «وطن امروز» را تکذیب کرد، متوجه شدم ابرهای باران‌ریز از آسمان محیط‌زیست رخت بربسته‌اند و سیاست بر طبیعت کشور سایه انداخته است.
به یک سال قبل بازمی‌گردم؛ زمانی که به سراغ دکتر یوسف رشیدی رفتم و در ساختمان سازمان حفاظت محیط‌زیست با وی به گفت‌وگو نشستم. او چندماهی بود با حکم معصومه ابتکار به سمت سرپرست مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان محیط‌زیست منصوب شده بود. دکتر رشیدی را از سال‌ها قبل و زمانی که در شهرداری تهران در جایگاه مدیرعاملی شرکت کنترل کیفیت هوای تهران فعالیت می‌کرد، می‌شناختم. او وقتی در شهرداری تهران بود بدون هیچ محدودیتی به ابراز نظرات کارشناسی خود می‌پرداخت و حتی بدون هراس، گاهی از شهرداری تهران انتقاد می‌کرد اما وقتی اوایل بهمن‌ماه سال گذشته به پارک پردیسان رفتم و درباره مواضع بنزینی معصومه ابتکار با وی به گفت‌وگو نشستم متوجه شدم ملاحظات سیاسی دارد و آن دکتر رشیدی سابق که می‌شناختم، نبود.
آن گفت‌وگو آخرین صحبت من با دکتر رشیدی بود و برخی محدودیت‌ها مانع از ارتباط دوباره ما شد البته آقای رشیدی نیمه دی‌ماه امسال از سمت خود در سازمان محیط‌زیست استعفا کرد تا به گفته خودش در دانشگاه حضور بیشتری داشته باشد؛ استعفایی که برخی رسانه‌ها و کارشناسان، آن را با سیاست‌های اخیر سازمان محیط‌زیست مرتبط دانستند. به هر حال، یک کارشناس و چهره مطرح زیست‌محیطی فقط تا حدی حاضر به همراهی با سیاست‌های اشتباه و فعالیت‌های معنادار یک جریان خاص در حوزه محیط‌زیست است و اعتبار و آبروی علمی خود را به همین سادگی کسب نکرده است که بخواهد آن را در راستای منافع حزبی دیگران خرج کند.
براستی چه می‌شود که استادان دانشگاه، چهره‌های شناخته شده، کارشناسان و فعالان زیست‌محیطی یا وارد حوزه دولتی محیط‌زیست نمی‌شوند یا اگر وارد می‌شوند اندکی تغییر می‌کنند و در نهایت از نتیجه کار راضی نیستند؟
دکتر کهرم خود می‌داند نقص و ایرادی بر محتوای مصاحبه منتشر شده او با «وطن امروز» وجود ندارد و او هرچه گفته است را در صفحه نخست این روزنامه می‌بیند اما آن را تکذیب می‌کند! سوال ما این است که آقای کهرم! شما چه چیز را تکذیب می‌کنید و چرا گفته‌اید «آنچه به نقل از من در مصاحبه با روزنامه «وطن‌امروز» منتشر شده است تکذیب می‌شود!» منظورتان از «آنچه» چیست؟ یعنی کلمه به کلمه؟! یعنی 2 هزار کلمه؟! ما حتی در تنظیم این مصاحبه، لحن و ادبیات شما را هم تغییر چندانی نداده‌ایم؛ دیگران می‌دانند و خودتان نیز می‌دانید که شما با همین ادبیات و لحنی که ما منتشر کرده‌ایم صحبت می‌کنید و «ببین قربان» و «عزیز من» تکیه‌کلام شماست! البته ایراد و اشکالی به سبک سخنان شما وارد نیست و ما به شما جسارت نمی‌کنیم، منظور این است که ما در این مصاحبه حتی امانتدار لحن و سبک سخن شما بوده‌ایم. چگونه می‌توانیم یک مصاحبه که زمان آن تقریبا 20 دقیقه بوده است را به نقل از شما «خیالبافی» کنیم؟!
متن مصاحبه دکتر کهرم با این روزنامه بسیاری از مخاطبان را به این نتیجه رساند که این چهره علمی تغییر کرده است. این را می‌توان از نظرات مردم که ذیل بازنشر این مصاحبه در خبرگزاری‌ها و سایت‌های خبری درج شده است، به وضوح مشاهده کرد. شاید افکار عمومی نیز همین سوال و شائبه را داشته باشد که حوزه دولتی محیط‌زیست، کارشناسان و فعالان زیست‌محیطی را به کدام سو می‌برد و از آنها چه می‌خواهد؟! چرا هیچ یک از کارشناسان مطرح که در 17 ماه اخیر وارد بخش دولتی محیط‌زیست شده‌اند آزادانه به انتقاد از برخی رویکردها نمی‌پردازند؟ چه می‌شود که مجیزگویی جای اظهارنظر کارشناسی را می‌گیرد و حقیقت در هاله‌ای از گرد و غبار پنهان می‌شود.
سازمان حفاظت محیط‌زیست بدون توجه به اینکه مصاحبه‌ای با این اهمیت قطعا یک «فایل ضمیمه!» هم دارد، خبر تکذیب مصاحبه دکتر کهرم با «وطن امروز» را تیتر اصلی سایت اطلاع‌رسانی خود قرار داد؛ در کنار تیترهای سیاسی دیگر! این سایت نخستین پایگاه اینترنتی بود که این تکذیب بزرگ را منتشر کرد و برخی رسانه‌های حامی دولت نیز به کپی‌برداری و بازنشر آن پرداختند؛ بی‌توجه به اینکه «تنها صداست که می‌ماند!» و فایل صوتی این مصاحبه که روی سایت «وطن امروز» قرار گرفت، پرده از واقعیت برمی‌دارد.
مروری بر رویکرد سایت اطلاع‌رسانی سازمان محیط‌زیست نشان می‌دهد بسیاری از تیترها و مطالب منتشر شده در این سایت با سیاست ارتباط دارد؛ این در حالی است که پیش‌تر، سیاست اینقدر پررنگ نبود و اظهارنظر کارشناسی و برنامه‌ریزی اصولی در اولویت بود. پیش از این، کسی در محیط‌زیست روی حرف وزارت بهداشت سخنی نمی‌گفت. به قول دکتر رسول‌علی اشرفی‌پور، مدیرکل سابق محیط‌زیست استان تهران و دبیر وقت کارگروه کاهش آلودگی هوای تهران: «در زمان مدیریت ما، وزارت بهداشت حرف اول و آخر را می‌زد و ما صلاحیت مخالفت نداشتیم و نداریم، چراکه متولی اصلی سلامت مردم، این وزارتخانه است».
اکنون اما صدای دیگری از ساختمان سازمان محیط‌زیست به گوش می‌رسد: وزارت بهداشت صلاحیت ندارد!