گروه اجتماعی: نمایندگان مجلس شورای اسلامی در مصوبه‌ای جزئیات جریمه مشمولان غایب شامل مدت زمان غیبت و میزان جریمه مشمولان غایب برای صدور کارت معافیت نظام وظیفه را تعیین کردند.
این در حالی است که این مصوبه به عنوان یکی از جنجالی‌ترین مصوبات سربازی مطرح است، چرا که هم ارائه پیشنهاد آن با انتقادات و اظهارنظرهای گوناگونی همراه بود و هم روند تصویب و بررسی آن در بهارستان با اعتراضات پیاپی نمایندگان طی شد.
یک و نیم میلیون مشمول غایب
پیش از این و زمانی که خبرهای تصمیم‌گیری درباره مشمولان غایب و تعیین جریمه ریالی برای آنها در رسانه‌ها اعلام شد موجی در بین جوانان و افرادی که به هر دلیل برای انجام خدمت در پادگان‌ها حاضر نشده‌اند ایجاد کرد تا جایی که در مدت زمان کوتاهی شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی به محلی برای تبادل نظر و گفت‌وگو درباره این طرح تازه تبدیل شد. البته با قوت گرفتن این طرح و نزدیک شدن آن به بررسی و تصویب بهارستان اظهارات گوناگونی درباره تبعات اجرای این برنامه و نحوه عملیاتی شدن آن مطرح شد. برخی کارشناسان و نمایندگان مجلس پرداخت مبلغی برای دریافت کارت پایان خدمت را زمینه‌ساز تبعیض و تعدادی دیگر اجرای آن را برای تعیین تکلیف یک و نیم میلیون مشمول غایب لازم و ضروری می‌دانند.
خرید خدمت یا جریمه مشمولان
علاوه بر این مطرح شدن جریمه ریالی برای افرادی که 8سال از انجام خدمت سربازی شانه خالی کرده‌اند تنور بحث و جدل در جوانان را نیز داغ کرده است. حتی برخی اعضای کمیسیون اجتماعی مجلس نیز نسبت به این مصوبه جنجالی موضع‌گیری‌های قابل تاملی داشتند. برخی افراد مطرح شدن این موضوع را طرح دوباره خرید خدمت سربازی قلمداد کرده و آن را زمینه‌ساز ایجاد تبعیض بین جوانان می‌دانند. بر این اساس افرادی که توان مالی دارند می‌توانند از این تسهیلات بهره‌مند شوند اما همچنان غایبانی که از تمکن مالی هم بی‌بهره هستند باید در بلاتکلیفی باقی بمانند.
تسهیلات به جای تنبیهات
البته در لابه‌لای بحث و جدل‌های داغی که بین افراد گوناگون درباره اجرایی شدن طرح جریمه مشمولان غایب در حال ردوبدل شدن است نکته قابل تاملی به چشم می‌خورد که به نظر می‌رسد آنطور که باید مورد توجه متولیان امر قرار نگرفته است. براساس قانون، انجام خدمت سربازی برای پسران الزامی بوده و طفره رفتن از آن جرم محسوب می‌شود. بر این اساس افرادی که زیر بار این مسؤولیت نرفته‌اند مجرمانی هستند که باید تنبیه شوند نه اینکه با در نظر گرفتن تسهیلاتی به کارت پایان خدمت دست یابند. این موضوعی است که نیاز به بررسی بیشتر دارد، چرا که با اجرای این طرح فردی که با تمکین از قانون اسلحه به دست گرفته و برای دفاع از کشور سختی سربازی را به جان خریده با شخصی که 8 سال از اجرای قانون فراری بوده است در کنارهم قرار گرفته‌اند.
مراجعه روزانه 11هزار مشمول غایب
این در حالی است که با وجود تمام موارد مطرح شده درباره این طرح استقبال از آن نیز در خور توجه است. آنطور که سردار ابراهیم کریمی، جانشین سازمان وظیفه عمومی ناجا اذعان داشته است روزانه 11هزار نفر از سراسر کشور برای پرداخت جریمه غیبت خود به سامانه این سازمان مراجعه می‌کنند. باید این نکته را هم در نظر داشت که این مراجعه چشمگیر در شرایطی صورت گرفته که تعیین تکلیف نهایی این طرح منوط به تصمیم‌گیری مجلس اعلام شده بود که در نهایت بهارستان‌نشینان هم روز گذشته در روند بررسی بودجه سال 94 جزئیات طرح مشمولان غایب برای صدور کارت معافیت نظام وظیفه را تعیین کردند.
جریمه مشمولان غایب قانونی شد
روز گذشته نمایندگان مجلس شورای اسلامی در رسیدگی به بندهای درآمدی لایحه بودجه در بندی از تبصره 16 این لایحه که جریمه مدت زمان غیبت مشمولان خدمت وظیفه عمومی را در نظر داشت به دولت اجازه دادند همه مشمولان خدمت وظیفه عمومی را که بیش از 8 سال غیبت دارند با پرداخت جریمه مدت زمان غیبت، معاف کند. بر این اساس مقرر شد تمام درآمدهای حاصل از اعطای معافیت‌های مشمولان یاد شده به حساب درآمد عمومی کشور موضوع ردیف 150128 نزد خزانه‌داری کل کشور واریز شود. در ادامه این جلسه و تعیین مبالغ جریمه مشمولان تصمیم گرفته شد به ازای هر سال غیبت مازاد بر هشت سال 10 درصد به مبالغ جریمه پایه اضافه و برای مشمولان متأهل 5 درصد و برای مشمولان دارای فرزند نیز به ازای هر فرزند
5 درصد از مجموع مبلغ جریمه کسر شود.
تعارض طرح با امنیت ملی
جالب اینجاست که رسیدگی به این طرح
پر حاشیه در صحن بهارستان هم با اعتراض تعدادی از نمایندگان همراه شد و پای تعارض این طرح با امنیت ملی و ایجاد تبعیض در جامعه نیز به ماجرا باز شد. در جریان رسیدگی به این بند از لایحه بودجه 94، حجت‌الاسلام رسایی، نماینده تهران در اخطاری با استناد به اصل سوم بند 9 قانون اساسی گفته است: آنچه می‌خواهیم تصویب کنیم برخلاف قانون است و حتی افرادی که سرباز هستند می‌توانند با پرداخت مبلغی معافیت بگیرند که این خلاف امنیت ملی است. وی با اشاره به بررسی پرونده فساد در فوتبال نیز اظهار کرد: در این باره نیز افراد پول داده و مدارکی را جمع کرده‌اند و تصمیمی گرفته شده بود برای اینکه سربازی را در تیم‌های نظامی سپری کنند. اما علی لاریجانی که ریاست جلسه علنی را بر عهده داشت در پاسخ به این اخطار اظهار کرد: این موضوع نیز مانند جریمه راهنمایی و رانندگی است. می‌توانیم طور دیگری به آن نگاه کنیم در واقع اشکال قانون اساسی ندارد. اگر شورای نگهبان ایراد گرفت می‌توانیم در آن زمان بررسی کنیم.
تبعیض، ارمغان جریمه ریالی غایبان
افزون بر این نادر قاضی‌پور، نماینده ارومیه و عباس قائدرحمت، نماینده درود و ازنا از جمله نمایندگانی بودند که نسبت به ایجاد تبعیض به دنبال اجرایی شدن این طرح تذکر دادند. قاضی‌پور در اخطاری با استناد به اصل 3 قانون اساسی، بیان داشت: در این شرایط افراد مستضعف امکان پرداخت جریمه را ندارند و در مقابل سرمایه‌داران می‌توانند سربازی را بخرند. همچنین عباس قائدرحمت نیز در این باره افزود: افراد با یکدیگر برابر هستند. مگر آنهایی که سینه خود را در مقابل گلوله دشمن قرار می‌دهند انسان نیستند؛ آیا سایر افراد نمی‌توانند به سربازی رفته، رانندگی کنند یا حتی در حوزه‌های اقتصادی این بخش فعالیت داشته باشند؟ در نهایت نیز علی لاریجانی در پاسخ به اخطار و تذکر نمایندگان، عنوان کرد: این موضوع با هماهنگی دولت و ستادکل نیروهای مسلح بحث شده بنابراین قابل توجیه به نظر می‌رسد در واقع بحث خرید سربازی نیست، جریمه غایبان را مدنظر دارد.
تعیین تکلیف غایبان به چه قیمتی؟
تعیین تکلیف مشمولان غایب که آمار یک و نیم میلیون نفری آنها در میان فهرست فرزندان ذکوری که مشمول قانون وظیفه عمومی هستند به طور کامل به چشم می‌آید، امری ضروری و غیرقابل اجتناب محسوب می‌شود و لازم است در راستای برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته هر چه سریع‌تر تکلیف این قشر هم مشخص شود تا هم سازمان وظیفه عمومی این گروه را ساماندهی کند و هم اینکه وضعیت خدمت غایبان هم مشخص شود اما آنچه به نظر می‌رسد لازم است بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد نحوه اجرای این طرح است تا راهکارهای ارائه شده محدود به طرح‌های مالی نشود و راه‌های دیگری هم برای جبران غیبت از خدمت سربازی پیش پای مشمولان قرار گیرد.