بافت فرش چند دهه در شاهرود قدمت دارد و با ارتزاق۲۰ هزار نفر عجین است اما پیرامون این صنعت مشکلات فراوانی نیز وجود دارد که شرایط اقتصادی بافندگان را دستخوش تغییر کرده است. به گزارش مهر، فرش دستباف از دیرباز با فرهنگ ایران و ایرانی گره خورده است و از آن به گلستان منازل یاد می‌شود. فرش همان هنر دست مردان و زنانی است که با سرانگشتان خود از نخی بی‌جان، گرهی با عشق بر دار قالی می‌زنند تا نقشی بیافرینند که همگان در ستایش آن همصدا شوند. بیش از چند دهه از ورود صنعت فرشبافی به دهستان طرود شاهرود توسط اهالی خونگرم نائین می‌گذرد و امروز می‌توان گفت به مثابه رزق و روزی غالب بسیاری از مردم آن منطقه تعریف می‌شود. مردم طرود، ستوه و بیدستان در زمره نخستین اماکنی بودند که دار قالی را بر کنج دل‌های مهربان خود جای دادند و از آن زمان تاکنون با فرش پیوندی نا گسستنی دارند تا جایی که در بیدستان گرم که حتی کشاورزی مقدور نیست، این صنعت بافندگی است که حرف نخست را می‌زند اما چشم امید بافندگان امروز به دست مسؤولان است. مشکلات بافندگان شاهرودی از همان آغازین مرحله تولید نمایان می‌شود وقتی که صنعتگران اصفهانی پشم گوسفندان مهدیشهر و شاهرود را با قیمت‌های ناچیز تهیه می‌کنند، می‌ریسند، رنگ بر آن می‌پاشند و دوباره به خودمان با قیمتی گزاف می‌فروشند، نمی‌توان انتظار ارتزاق مطلوب برای بافنده طرودی داشت. وقتی نخ‌های چله را باید از صنعت کاشانی طلب کرد و وقتی حاصل دسترنج بافنده باز هم به دستان دلال اصفهانی بازمی‌گردد نباید انتظار داشت بافندگان شاهرودی در این بین در رفاه باشند. نمی‌توان انتظار داشت بافنده‌ای که از مال دنیا برایش یک دار باقی مانده است بتواند بهای ابریشم و چله‌کش کاشانی، نخ اصفهانی و طرح نائینی را بپردازد، با عشق بر تاروپود فرش انگشت بساید و در انتها برای خود پس‌اندازی نیز بیندوزد. مدت زمانی است که تولید بافندگان طرودی توسط دلالان با نام فرش اصفهان به‌گونه‌ای عرضه می‌شود که در نهایت با قیمتی بیش از 3 برابر نرخ تمام‌شده برای بافندگان به دست مشتریان بعضا شاهرودی می‌رسد، تلخی این نکته زمانی مشخص می‌شود که بدانیم در سال ۹۲، ۱۱۴تخته فرش بافته شده در طرود، از اصفهان به شاهرود وارد و فروخته شده است اما باید اندیشید که برای بهبود این شرایط چه می‌توان کرد. اهمیت حمایت از تولیدکنندگان فرش دستباف از آنجا مشخص می‌شود که بسیاری از کارخانه‌ها و کارگاه‌ها با سرمایه‌های میلیاردی برای اشتغالزایی
5 تا 10 فرصت شغلی بنا می‌شوند حال آنکه یک دار قالی می‌تواند با هزینه‌ای کمتر از 10 میلیون تومان برای 4 بافنده، یک سازنده دار، یک چله‌کش، یک نقشه‌کش، دو پشم‌ریس، دو رنگ‌کننده نخ، یک سورت‌کش و یک فروشنده شغل ایجاد کند. یکی از صاحبان کارگاه‌های بافندگی شهرستان شاهرود، با اشاره به مشکلات بافندگان می‌گوید: مشکلات ما آنقدر زیاد است که بیمه تامین اجتماعی با وجود عدم پوشش از کار افتادگی تنها موردی کوچک برایمان محسوب می‌شود. حسین طباطبایی با تاکید بر مشکلات مالی بافندگان شاهرودی بویژه در طرود، ادامه می‌دهد: بیش از ۹۵درصد بافندگان شاهرودی اهل طرود، ستوه و بیدستان هستند و این عزیزان توانایی خرید نخ و ابریشم را ندارند لیکن مجبور هستند برای دیگران ببافند و در نهایت دستمزدی ناچیز دریافت کنند. وی افزود: امروز بیش از 3 هزار بافنده در شاهرود فعالیت دارند اما به جرات می‌توان گفت ۹۹درصدشان برای دیگران فرش می‌بافند و چشم امیدشان به دستان دلالان است.
سود سرشار دلالی در فروش فرش شاهرود
این تولیدکننده با تاکید بر سود سرشار دلالی در فروش فرش، می‌گوید: فرشی که برای بافنده
3 میلیون تومان تمام می‌شود در بازار ۱۰میلیون تومان فروخته می‌شود حال آنکه با در نظر گرفتن پول نخ، چله، دار و... تنها ۷۰۰هزار تومان برای بافنده باقی می‌ماند و این میزان باید بین 5-4 نفر تقسیم شود. طباطبایی می‌افزاید: همه این موارد در صورتی است که فروشنده یا شخصی که سفارش بافت فرش را داده است، دستمزد را بموقع، تمام و کمال و با کمی دست و دل بازی پرداخت کند لیکن هستند افرادی که دستمزد ۵۰۰هزار تومانی 5 بافنده را بعضا 7 ماه نیز نزد خود نگه می‌دارند. وی ادامه می‌دهد: کار فرشبافی به هیچ وجه شغل آسانی نیست. عمده دوستان بافنده به مشکلات تنفسی، ریوی، چشم، کتف، مچ و زانو مبتلا می‌شوند لیکن در پایان عمر مفید کار، حتی برای درمان خود نیز اندک پس‌اندازی ندارند. این مسؤول کارگاه فرشبافی در پاسخ به این سوال که آیا تاکنون از مجاری دولتی به شما کمکی شده است، می‌گوید: تاکنون رخسار مسؤولان را حتی یکبار نیز ندیده بودم تا اینکه مدتی پیش مسؤولان به دیدار ما آمدند و قول همکاری و کمک دادند اما تاکنون هیچ حمایتی نشده‌ایم البته به‌تازگی معاون اجتماعی استانداری سمنان پیگیری‌های مناسبی در این زمینه انجام داده است. طباطبایی تاکید می‌کند: امروز بافندگان امیدی ندارند و به هیچ‌وجه نمی‌دانند قرار است به کدام سوی بروند. کسی که از کودکی و در کنار مادرش بافندگی را آموخته است، پس از 20 سال می‌تواند لقب استاد این کار را یدک بکشد اما افسوس که حتی در ارتزاق خود نیز با مشکلات عدیده‌ای روبه‌رو است. وی ادامه می‌دهد: دلالان یکی از مشکلات بافندگان هستند، خود بنده شاهد فروش فرشی پس از دست به دست شدن توسط 5 دلال اصفهانی، تهرانی و شاهرودی متاسفانه به یکی از منازل شهر شاهرود بودم که البته این فرش با بیش از
3 برابر قیمت تولیدی در کارگاه عرضه شد. یکی از بانوان بافنده فرش نیز دراین باره می‌گوید: اگر شرایطی فراهم شود تا بتوانیم نخ، چله و نقشه را شخصا تهیه کنیم یا شخصا با فروشنده اصفهانی یا شاهرودی وارد معامله شویم قطعا سود بیشتری خواهیم داشت همچنین قیمت فرش دستباف هم کاهش خواهد یافت.
۳هزار بافنده در شاهرود مشغول به کار هستند
نماینده اتحادیه بافندگان استان سمنان در شهرستان شاهرود گفت: درباره بافندگان شاهرودی آمار دقیقی در دست نیست اما می‌توان تعداد این عزیزان را بیش از 3 هزار نفر تخمین زد همچنین باید گفت بالغ بر ۹۰ درصد بافندگان شهرستان در منطقه طرود ساکن هستند. علیرضا گلی با بیان اینکه از این تعداد بافنده تنها 2 هزار نفر تحت پوشش بیمه خدمات درمانی هستند، اظهار داشت: هم‌اکنون 20 کارگاه متمرکز و ۵۰۰ مرکز تولیدی غیرمتمرکز تحت عنوان دارهای خانگی و... در شهرستان شاهرود وجود دارد. وی افزود: متاسفانه به واسطه عرضه فرش‌های تولیدی شهرستان به دلالان استان‌های همجوار، از میزان تولید فرش دستباف در شاهرود نیز آمار دقیقی وجود ندارد و آمار کنونی 3 هزار تخته فرش، قطعا در حد تخمین است. مدیرعامل شرکت زرین فرش شهرستان شاهرود، سهم تولیدکننده از فرش را ۳۰درصد بها عنوان کرد و ابراز داشت: ۷۰درصد سود فروش فرش به مغازه‌داران و دلالان می‌رسد لیکن باید دولت راهکارهایی برای کمک به بافندگان بیندیشد، چراکه با دست خالی نمی‌توان فرش تولید کرد.